Stroną postępowania mogą być także sąsiedzi przedsiębiorcy

Decyzja w przedmiocie zezwolenia na zbieranie i odzysk odpadów nie w każdym przypadku będzie kształtowała wyłącznie prawa i obowiązki przedsiębiorcy, na którego wniosek pozwolenie to zostało udzielone. Interes prawny mogą mieć także właściciele nieruchomości sąsiednich na podstawie art. 27 ust. 2 pkt 3 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach.

Grupa właścicieli posesji położonych w pobliżu zakładu, gdzie prowadzona była działalność polegająca na odzysku odpadów wniosła o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji o zezwoleniu na prowadzenie tej działalności. We wniosku właściciele wskazali, że działalność ta powoduje przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu, co ogranicza możliwość korzystania z ich nieruchomości. Prezydent miasta odmówił uchylenia ostatecznej decyzji, a następnie samorządowe kolegium odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wznowienia określone w art. w art. 145 par. 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego. Zezwolenie jest adresowane do przedsiębiorcy i dotyczy jego prawa do prowadzenia działalności oraz określa obowiązki i formułuje warunki jej prowadzenia, nie orzeka zaś o prawach i obowiązkach właścicieli nieruchomości sąsiednich.

Jeden z właścicieli wniósł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

WSA uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie sądu organ administracji przedwcześnie uznał, iż z treści decyzji w przedmiocie zezwolenia na zbieranie i odzysk odpadów nie wynika, aby dopuszczono nią ponadnormatywne oddziaływanie na działki sąsiednie, co istotnie przesądzałoby o braku interesu prawnego właścicieli sąsiednich nieruchomości w postępowaniu zakończonym wydaniem zezwolenia. Ponadto nietrafnie zdaniem sądu przyjęto, że w przypadku zezwoleń w zakresie gospodarki odpadami właściciele sąsiednich nieruchomości generalnie nie mają statusu strony. Status strony w postępowaniu dla skarżącego wynikał ewentualnie z samego faktu takiego określenia warunków prowadzenia działalności (także poprzez odstąpienie od ustalenia warunków), które może prowadzić do ograniczenia praw korzystania z pobliskich nieruchomości (kwestie zobiektywizowane), nie zaś z faktu, iż do konkretnych przekroczeń dochodzi (zdarzenia faktyczne po wydaniu decyzji). Z uwagi na niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy WSA uchylił zaskarżoną decyzję. Spółka, na rzecz której wydano zezwolenie, wniosła skargę kasacyjną do NSA.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną uzasadnionych podstaw. Skoro ustawa o odpadach nie reguluje wprost, kto jest stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na zbieranie i odzysk odpadów, to dla uznania określonego podmiotu za stronę postępowania w omawianym przedmiocie niezbędne jest rozważenie badanego zagadnienia w kontekście normy ogólnej, jaką jest art. 28 k.p.a. Sąd I instancji słusznie postanowił, że organ powinien dokładnie wyjaśnić, czy rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach spółki w przedmiocie zbierania i odzysku odpadów drewnianych wpływa na prawa i obowiązki skarżącego jako właściciela nieruchomości sąsiedniej. Zdaniem NSA nie można podzielić poglądu, że decyzja w przedmiocie zezwolenia na zbieranie i odzysk odpadów w każdym przypadku będzie kształtowała wyłącznie prawa i obowiązki przedsiębiorcy, na którego wniosek pozwolenie to zostało udzielone.

Za w pełni racjonalne uznać trzeba stanowisko wskazujące na treść art. 27 ust. 2 pkt 3 ustawy o odpadach, jako na potencjalne materialnoprawne źródło interesu prawnego legitymujące skarżącego do złożenia na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 k.p.a. wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Sąd kasacyjny stwierdził, że na gruncie rozpoznawanej sprawy uzasadnieniem dla określenia dodatkowych warunków, o których mowa w art. 27 ust. 2 pkt 3 ustawy o odpadach może być potrzeba zachowania wymagań ochrony zdrowia ludzi oraz ochrony środowiska ze względu na potrzebę ochrony na przykład przed nadmiernym hałasem. Zatem skoro na etapie udzielania zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów istnieje podstawa prawna do określenia dodatkowych warunków, jakie powinien spełnić wnioskodawca, to udział w tym postępowaniu właścicieli nieruchomości sąsiednich jako osób, na które uciążliwości te mogą oddziaływać, jest w pełni uzasadniony, ponieważ tylko w ten sposób mogą one wpływać na rodzaj i zakres nałożonych w zezwoleniu na przedsiębiorcę dodatkowych warunków i przez to uzyskać ochronę swych praw. NSA podkreślił, że sąd I instancji nie przesądził istnienia statusu prawnego strony skarżącego. W sytuacji gdy organy orzekające w sprawie w ogóle nie rozważyły art. 27 ust. 2 pkt 3 ustawy o odpadach jako potencjalnego źródła istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, to uzasadnione jest stanowisko sądu I instancji, że zaskarżona decyzja narusza art. 7, 77 par. 1 k.p.a.

asystent sędziego NSA

W omówionym orzeczeniu przedstawiono pogląd odrzucający dwa skrajne stanowiska prezentowane niekiedy w orzecznictwie sądów administracyjnych, dotyczące statusu strony w postępowaniu o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności polegającej na gospodarowaniu odpadami. Po pierwsze brak jest podstaw do stwierdzenia, że generalnie tylko podmiot ubiegający się o wydanie takiego zezwolenia może być stroną postępowania. Po drugie nieuprawnione jest również stanowisko, że w każdej sytuacji stronami będą wszyscy właściciele nieruchomości sąsiadujących z planowanym przedsiębiorstwem. NSA wskazał na treść art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przyjmuje się, że interes prawny powinien mieć swoje źródło w prawie materialnym. W sytuacji gdy planowana inwestycja może wpływać na życie, zdrowie lub środowisko, organ powinien rozważyć konieczność określenia w zezwoleniu dodatkowych warunków (art. 27 ust. 2 pkt 3 ustawy o odpadach). Zatem w przypadku zaistnienia wskazanych przesłanek właściciele nieruchomości znajdujących się w sąsiedztwie zakładu przetwarzającego odpady mogą swój interes prawny wywodzić z art. 27 ust. 2 pkt 3 ustawy o odpadach.