Przedsiębiorca, który spełni ustawowe warunki, ma prawo do dotacji

Złożenie prawidłowo wypełnionego i kompletnego wniosku o udzielenie dopłaty do demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji, w ustawowym trybie rodzi po stronie wnioskodawcy uprawnienie do jej otrzymania po zawarciu przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej umowy o dofinansowanie. Skoro zaś realizacja tego uprawnienia następuje przez zawarcie umowy cywilnoprawnej, to w razie odmowy jej podpisania przysługuje wnioskodawcy dochodzenie tego uprawnienia w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym.

Spółka wniosła do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargę na bezczynność Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w przedmiocie nierozpoznania wniosku dotyczącego udzielenia dopłat do demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji za 2007 r., na podstawie art. 410a ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że Narodowy Fundusz udziela dopłat do demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu, który łącznie spełnia warunki określone w art. 410a ust. 1 prawa ochrony środowiska.

Zdaniem sądu I instancji zawarcie przez Narodowy Fundusz umowy o udzieleniu dopłaty do demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji poprzedza ustalenie, czy przedsiębiorca spełnia ustawowe przesłanki wymienione w art. 410a ust. 1 prawa ochrony środowiska, do uzyskania tej dopłaty. Ustalenie, że przedsiębiorca spełnia wymogi do uzyskania dopłaty następuje w formie czynności materialno-technicznej, której uzewnętrznieniem może być opublikowanie listy przedsiębiorców, którzy wymogi te spełnili. Stwierdzenie, że przedsiębiorca nie spełnia wymogów uzyskania dopłaty powinno natomiast przybrać formę decyzji administracyjnej odmawiającej przyznania dopłaty. WSA podał, że w myśl art. 411 ust. 8 prawa ochrony środowiska Narodowy Fundusz oraz wojewódzkie fundusze udzielają dotacji, pożyczek oraz przekazują środki finansowe na podstawie umów cywilnoprawnych. Nie jest to jednak typowa sytuacja z zakresu prawa cywilnego, w której występują dwa równorzędne w obrocie prawnym podmioty. Jej zawarcie poprzedza akt władztwa publicznego, jakim jest dokonanie przez Narodowy Fundusz oceny, czy przyszły kontrahent spełnia ustawowe wymogi przyznania mu dotacji. Dopiero po stwierdzeniu tego faktu istnieje więc możliwość zawarcia umowy. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł NFOŚiGW.

Naczelny Sąd Administracyjny po uwzględnieniu skargi kasacyjnej uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę spółki jako niedopuszczalną. Za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 411 ust. 8 w zw. z art. 410a ust. 1 prawa ochrony środowiska, poprzez przyjęcie, że odmowa udzielenia dofinansowania ze środków Narodowego Funduszu następuje w formie decyzji administracyjnej wydawanej przez zarząd Narodowego Funduszu. Zdaniem NSA, jeżeli przepis art. 411 ust. 8 prawa ochrony środowiska stanowi, że dotacji (w tym mieszczą się również dopłaty z art. 410a ust. 1) i pożyczek udziela się na podstawie umów cywilnoprawnych, to należy przyjąć, że przepis ten jednocześnie wyklucza podejmowanie decyzji w tym zakresie. Sąd kasacyjny stwierdził, że żadne w kryteriów określonych w art. 410a ust. 1 prawa ochrony środowiska nie wymaga wydania przez organ Narodowego Funduszu aktu o charakterze władczym. Po dokonaniu analizy przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz przepisów wykonawczych, NSA doszedł do przekonania, że wysokość dopłat przysługujących przedsiębiorcy z mocy prawa po spełnieniu wymagań formalnych jest wynikiem działań arytmetycznych. Ustawodawca nie przewidział na żadnym etapie załatwienia wniosku o dopłatę do demontażu pojazdów rozstrzygnięć władczych i jednostronnych w formie uchwały lub decyzji administracyjnej albo innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 par. 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Złożenie prawidłowo wypełnionego i kompletnego wniosku w ustawowym trybie rodzi po stronie wnioskodawcy uprawnienie do otrzymania dopłaty na warunkach i w wysokości ściśle określonej w art. 410a ust. 2 i 2a prawa ochrony środowiska, po zawarciu przez Narodowy Fundusz umowy o dofinansowanie, o której mowa w art. 411 ust. 8 tej ustawy. Nie chodzi tu bowiem o wybór podmiotów spośród wnioskodawców, którym zostanie udzielona dopłata, lecz uprawnienie każdego z nich do jej otrzymania, jeśli spełnia warunki ustawowo określone. W konkluzji NSA stwierdził, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich sprawach, w których służy skarga do sądu administracyjnego. Skoro w rozpoznawanej sprawie nie istnieje możliwość załatwienia wniosku o udzielenie dopłat do demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji w formie decyzji lub innego aktu administracyjnego, to niedopuszczalna jest droga administracyjna, a tym samym niedopuszczalna jest również skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego.

asystent sędziego NSA

W ustawie - Prawo ochrony środowiska ustawodawca przyznał przedsiębiorcy zajmującemu się zawodowo recyklingiem pojazdów uprawnienie do uzyskania dopłat. W myśl art. 411 ust. 8 prawa ochrony środowiska Narodowy Fundusz oraz wojewódzkie fundusze udzielają dotacji, pożyczek oraz przekazują środki finansowe na podstawie umów cywilnoprawnych. W omówionym postanowieniu, jak też innych orzeczeniach wydawanych w podobnych stanach faktycznych, NSA przyjął, że w sprawach dotyczących odmowy dopłat do recyklingu pojazdów mechanicznych nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, gdyż sprawy te mają charakter cywilnoprawny (por. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 861/10). NSA podkreślił, że rozstrzygnięcia tego typu spraw nie zawierają wszystkich elementów koniecznych dla uznawania, że są one aktem podejmowanym w ramach działania administracji publicznej.