Nie można się tłumaczyć nieznajomością prawa

Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego nakazał rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty. Stowarzyszenie, które było inwestorem, nie miało bowiem pozwolenia na budowę. Ponadto wykonanie wiaty było niezgodne z zasadami sztuki budowlanej, gdyż użyte zostały materiały odpadowe. Popełniono też inne uchybienia.

W odwołaniu od decyzji inwestor wskazał, że sporna wiata ma służyć ochronie dawnych zabytków kultury wiejskiej i celom turystycznym. Została wzniesiona nieodpłatnie przez członków stowarzyszenia. Nie byli oni świadomi wymogów prawnych sporządzenia specjalnej dokumentacji budowlanej. W odwołaniu oświadczyli, że wyrażają zgodę na przebudowanie wiaty i jej umocnienie zgodnie ze sztuką budowlaną pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane.

Inspektor utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Ustalił, że wiaty nie można zakwalifikować do żadnej kategorii obiektów budowlanych zwolnionych z mocy ustawy - Prawo budowlane z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Nakaz rozbiórki obiektu uznano za zgodny z prawem.

Inwestor złożył skargę na decyzję, lecz wojewódzki sąd administracyjny postanowił ją oddalić.

WSA wskazał, że inwestor w trakcie oględzin ani na późniejszym etapie postępowania nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o legalności obiektu, w tym pozwolenia na budowę lub dowodu zgłoszenia zamiaru wykonania wiaty. Przepisy stanowią, że właściwy organ nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia. Możliwe jest odstąpienie od orzeczenia rozbiórki i zalegalizowanie obiektu, gdy inwestor spełni wszystkie wymogi wskazane w prawie budowlanym. Niespełnienie choćby jednego z tych warunków zobowiązuje do nakazania rozbiórki.

Jak podkreślił sąd, przepisy prawa budowlanego mają charakter bezwzględnie obowiązujący w tym sensie, że obiekty budowlane wykonane niezgodnie z warunkami w nich określonymi (samowolnie) nie mogą być legalizowane inaczej niż w trybie ustawowym. Legalizacja na podstawie przepisów prawa budowlanego nie przewiduje prowadzenia mediacji ze stroną w celu rozważenia i uwzględnienia w rozstrzygnięciu sytuacji osobistej strony czy też powodów naruszenia przez nią przepisów budowlanych. Każde niespełnienie warunków ustawowych w procesie legalizacji zobowiązuje organ do orzeczenia rozbiórki. Decyzja taka ma charakter związany, a nie uznaniowy. Nie jest zależna od woli organu lub inwestora.

Dlatego również kwestia nieświadomości prawnej dotyczącej obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie ma żadnego znaczenia przy ocenie dopuszczenia się samowoli budowlanej.

Wyłącznie wymagania ustawowe decydują w prawie budowlanym o możliwości zalegalizowania obiektu, a ich niespełnienie wyklucza zastosowanie innego, pozaustawowego trybu doprowadzenia obiektu do stanu zgodności z prawem.

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 3 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 694/10.