Trzeba powiadamiać o podejrzanych faktach

Biegli rewidenci badają roczne sprawozdania finansowe m.in. banków, zakładów ubezpieczeń, domów maklerskich i funduszy inwestycyjnych. W związku z tym Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) przypomina o obowiązkach spoczywających na wspomnianych podmiotach oraz na biegłych rewidentach.

Otóż firma, której sprawozdanie finansowe podlega badaniu, powinna udostępnić biegłemu rewidentowi m.in. księgi rachunkowe i dokumenty stanowiące podstawę dokonanych w nich zapisów. Ponadto biegłemu rewidentowi trzeba udzielić wyczerpujących informacji, wyjaśnień i oświadczeń, niezbędnych do wydania przez niego opinii o badanym sprawozdaniu finansowym firmy. Jednocześnie biegły rewident jest uprawniony do uzyskania informacji związanych z przebiegiem badania od kontrahentów badanej jednostki, w tym także od banków i jej doradców prawnych.

Jeżeli natomiast przedmiotem badania jest sprawozdanie finansowe tzw. jednostki dominującej, to także na firmy od niej zależne, współzależne i stowarzyszone rozciągają się wymienione uprawnienia biegłego rewidenta.

KNF zwraca również uwagę, że biegłemu rewidentowi należy też udostępnić informacje objęte tajemnicą (bankową, ubezpieczeniową i zawodową) w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia badania sprawozdań finansowych.

W komunikacie Komisji Nadzoru Finansowego wymieniono jednocześnie obowiązki uprawnionych do badania sprawozdań finansowych. Otóż biegli rewidenci przeprowadzający badanie sprawozdania finansowego banku są zobowiązani niezwłocznie powiadomić organ nadzoru o ujawnionych faktach wskazujących na popełnienie przestępstwa. Powinni ponadto poinformować o naruszeniu przepisów regulujących działalność banku, naruszeniu zasad dobrej praktyki bankowej lub innych zagrożeniach interesów klientów banku. Biegli muszą też powiadomić o istnieniu przesłanek do wyrażenia opinii negatywnej na temat sprawozdania finansowego banku lub odmowy jej wyrażenia. Przewidują to bowiem przepisy ustawy - Prawo bankowe.

Natomiast na biegłych rewidentów badających sprawozdania finansowe zakładów ubezpieczeń określone obowiązki nakłada ustawa o działalności ubezpieczeniowej. Zgodnie z jej przepisami biegli powinni niezwłocznie powiadomić organ nadzoru o ujawnionych podczas badania sprawozdania finansowego faktach wskazujących nie tylko na popełnienie przestępstwa czy inne naruszenia przepisów prawa, ale również na zagrożenie wypłacalności zakładu ubezpieczeń. Takie same obowiązki przepisy nakładają na biegłych rewidentów badających sprawozdania zakładów reasekuracji lub podmiotów blisko z nimi powiązanych.

Z kolei przepisy ustawy o obrocie instrumentami finansowymi przewidują obowiązki dla biegłych dokonujących badania sprawozdań finansowych domu maklerskiego, podmiotu dominującego wobec domu maklerskiego lub podmiotu wywierającego na dom maklerski znaczny wpływ. Otóż biegli muszą niezwłocznie przekazać organowi nadzoru informacje dotyczące zdarzeń powodujących powstanie uzasadnionego podejrzenia naruszenia przez ten dom maklerski, członków jego zarządu lub pracowników przepisów prawa zasad uczciwego obrotu lub interesów zleceniodawców. Ponadto biegli powinni poinformować KNF o powstaniu zagrożenia dla dalszego funkcjonowania danego domu maklerskiego. Muszą też zawiadomić o zdarzeniach powodujących odmowę wydania opinii dotyczącej sprawozdania finansowego domu maklerskiego, wydania opinii negatywnej lub wniesieniu zastrzeżeń w tej opinii.

Z ustawy o obrocie instrumentami finansowym wynikają obowiązki biegłych badających sprawozdania finansowe towarzystwa funduszy inwestycyjnych, funduszu inwestycyjnego, innego podmiotu wykonującego na podstawie umowy zawartej z towarzystwem lub funduszem inwestycyjnym czynności w zakresie zarządzania lub obsługi funduszu. Otóż biegli są zobowiązani powiadomić organ nadzoru o stwierdzonych podczas badania lub przeglądu sprawozdań finansowych tych podmiotów istotnych uchybieniach w działalności badanego podmiotu oraz naruszeniach obowiązujących przepisów.

Biegły rewident oraz osoby wchodzące w skład organów zarządzających podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych lub pozostające z tym podmiotem w stosunku pracy na żądanie organu nadzoru są zobowiązani do niezwłocznego sporządzenia i przekazania kopii dokumentów i innych nośników informacji. Muszą też udzielić pisemnych lub ustnych wyjaśnień w celu umożliwienia wykonywania przez KNF ustawowych zadań dotyczących m.in. ujawniania i przeciwdziałania manipulacji, o której mowa w przepisach ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Chodzi również o ujawnianie i przeciwdziałanie niezgodnemu z przepisami wykorzystywaniu informacji poufnych, co wynika z ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych.

Biegłemu rewidentowi należy też udostępnić informacje objęte tajemnicą (bankową, ubezpieczeniową i zawodową) w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia badania sprawozdań

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Art. 105 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz.U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 z późn. zm.).

Art. 19 ustawy z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. z 2010 r. nr 11, poz. 66 z późn. zm.).

Art. 281 ustawy z 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. nr 146, poz. 1546 z późn. zm.).

Komunikat Komisji Nadzoru Finansowego z 5 kwietnia 2011 r. w sprawie obowiązków przekazywania informacji w związku z badaniem sprawozdań finansowych podmiotów nadzorowanych (www.knf.gov.pl).