Skuteczniejsze skargi na przewlekłość urzędów

Sejm uchwalił 25 marca 2011 r. zmiany w procedurze administracyjnej i sądowo-administracyjnej, które w najbliższym czasie mają skuteczniej przeciwdziałać przewlekłości postępowań prowadzonych w urzędach administracji państwowej i samorządowej. Obywatele będą mogli teraz skuteczniej egzekwować swoje prawa do bezzwłocznego rozpoznania sprawy administracyjnej.

Największym problemem, który wręcz może zachęcać urzędników do długotrwałego prowadzenia niewygodnych dla nich spraw, jest skomplikowana procedura wymierzania grzywien za przewlekłość postępowania. Obywatel, który chce do tego doprowadzić, musi przejść najpierw poszczególne etapy postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego. Ten, którego sprawa jest rozpoznawana opieszale, nie może od razu złożyć do sądu skargi na przewlekłość postępowania. Najpierw musi przedsięwziąć pewne kroki na gruncie postępowania administracyjnego, zaczynając od złożenia zażalenia na organ przewlekający rozpoznanie sprawy do organu administracji publicznej wyższego stopnia.

Dopiero w razie, gdy po takiej interwencji sprawa nie zostanie załatwiona jak należy, strona postępowania administracyjnego uprawniona jest do wniesienia skargi na bezczynność organu do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W wyroku uwzględniającym skargę sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji, bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

Jeżeli organ nie wykona wyroku uwzględniającego skargę, strona postępowania administracyjnego zmierzająca do doprowadzenia do wymierzenia organowi pozostającemu w bezczynności grzywny obowiązana jest do pisemnego wezwania właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Powyższe warunkuje dopuszczalność wniesienia skargi w przedmiocie wymierzenia temu organowi grzywny.

Uchwalona przez Sejm nowelizacja procedury sądowo-administracyjnej zdecydowanie przybliża etap, w którym na organ administracji publicznej będzie mogła zostać nałożona grzywna. Sąd będzie mógł wymierzyć grzywnę już w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność organu administracyjnego, a nie dopiero na etapie odrębnej skargi, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność. Nie będzie do tego już konieczne wezwanie organu administracyjnego do wykonania wyroku. Nałożenie grzywny na urząd będzie możliwe, o ile strona niezadowolona z poczynań urzędu wniesie skargę na bezczynność wraz z żądaniem wymierzenia organowi administracyjnemu grzywny.

Górną granicę grzywny w takich sytuacjach przewiduje art. 154 par. 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd może wymierzyć ją do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W 2010 r. wyniosło ono 3224,98 zł, tak więc maksymalna grzywna, która może być orzeczona w 2011 r., to 32 249,80 zł. O tym, czy grzywnę w ogólne wymierzyć i w jakiej wysokości, zadecyduje każdorazowo sędzia.

Co istotne, możliwość nakładania grzywien na wcześniejszym etapie postępowania sprawi, że będzie ona karą za samą tylko bezczynność, a nie jak jest to dzisiaj karą za niewykonanie wyroku sądu.

Zwraca się uwagę, że samo wniesienie skargi połączone z żądaniem wymierzenia organowi administracyjnemu grzywny - nawet w przypadku jej oczywistej zasadności - nie będzie jeszcze musiało niechybnie prowadzić do wymierzenia organowi grzywny. Organ będzie miał możliwość usunięcia stanu bezczynności (np. wydania określonej decyzji) aż do momentu wyrokowania przez sąd administracyjny. Nowe rozwiązania mają wejść w życie po upływie 3 miesięcy od ogłoszenia. Ustawę skierowano do Senatu.

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Art. 1 - 3 ustawy z 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.