Obowiązują stawki aktualne w dniu uprawomocnienia się decyzji

Opłata adiacencka z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, ustalana po nowelizacji art. 98a ustawy o gospodarce nieruchomościami, powinna być obliczona na podstawie stawek obowiązujących w dniu, w którym decyzja o zatwierdzeniu podziału stała się ostateczna. Nowelizacja nie spowodowała utraty mocy obowiązującej uchwał rad gmin ustalających stawki procentowe w wysokości do 50 proc. różnicy wartości.

Samorządowe kolegium odwoławcze utrzymało w mocy decyzję prezydenta miasta ustalającą spółce opłatę adiacencką w wysokości 193 517,50 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, wywołanego zatwierdzeniem projektu podziału nieruchomości. Zatwierdzenie podziału nastąpiło ostateczną decyzją z października 2006 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dniu, kiedy do obrotu prawnego weszła uchwała rady gminy w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej oraz gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna, obowiązywał stan prawny sprzed nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z dniem wejścia w życie nowelizacji, tj. 27 października 2007 r., ustawodawca ograniczył maksymalną stawkę opłaty adiacenckiej z 50-proc. do 30 proc. różnicy wartości nieruchomości. Jednak mimo nowelizacji - zdaniem SKO - zastosowanie będzie miała 50 proc. stawka opłaty adiacenckiej, bowiem procentowa stawka w takiej wysokości obowiązywała w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna.

Wojewódzki sąd administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji. W ocenie sądu brak przepisów przejściowych w ustawie z 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw nie stwarza podstawy do dalszego stosowania uchwał podjętych w oparciu o upoważnienie zawarte w art. 98 ust. 4 u.g.n. WSA uznał też, że uchwała rady gminy z marca 2000 r. nie mogła być uwzględniona przy ustaleniu opłaty adiacenckiej także z uwagi na wydanie tej uchwały na podstawie przepisu, który utracił moc obowiązującą w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt SK 19/06), w którym TK orzekł m.in., że art. 98 ust. 4 w związku z art. 145 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym od 15 lutego 2000 r. do 21 września 2004 r. jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 konstytucji przez to, że narusza zasadę ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Od wyroku SKO wniosło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

NSA uznał skargę kasacyjną za usprawiedliwioną i uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 98a ust. 1 i ust. 1a ustawy 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w aktualnym brzmieniu (Dz.U. z 2010 r. nr 6, poz. 11 - u.g.n.), przyjmując, że niemożliwe jest obecnie ustalenie opłaty adiacenckiej w wyższej wysokości, niż to określił przepis art. 98a ust. 1 wymienionej ustawy, to jest w wysokości przekraczającej 30 proc. różnicy wartości następującej w wyniku jej podziału. NSA podał, że dodany nowelą z 24 sierpnia 2007 r. przepis art. 98a 1a u.g.n. stanowi, że ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić, jeżeli w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne, obowiązywała uchwała rady gminy o ustaleniu wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej. Do ustalenia opłaty adiacenckiej przyjmuje się stawkę procentową obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Przy takiej regulacji prawnej powstaje problem, według jakich stawek należy po dniu wejścia w życie nowelizacji z 24 sierpnia 2007 r., ustalać opłatę adiacencką jeśli przed tą datą obowiązywała na tym terenie stawka przewyższająca 30 proc., a przed 22 października 2007r. decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne i decyzja ustalająca opłatę jest wymierzana w terminie trzyletnim wskazanym w art. 98a ust. 1 ustawy.

Zdaniem NSA nowelizacja art. 98a nie spowodowała utraty mocy obowiązującej uchwał rad ustalających stawki procentowe w wysokości do 50 proc. różnicy wartości, bowiem nie następuje to automatycznie ani też nie przewidziały tego przepisy przejściowe ustawy nowelizującej. Za przyjęciem takiego poglądu przemawia argument w postaci zasady równości podmiotów, którym są wymierzane opłaty adiacenckie w okresie 3 lat od spełnienia przesłanek z art. 98a ust. 1 ustawy. Równość ta wymaga, by podmioty znajdujące się w identycznej sytuacji faktycznej miały wymierzane opłaty według takich samych zasad bez względu na to, czy wymiar tych opłat następuje jeszcze przed wejściem w życie nowelizacji z 24 sierpnia 2007 r., czy już po tej dacie. Odnosząc się do kwestii związanej z wyrokiem TK wskazanej przez sąd I instancji, NSA podał, że wyrok ten nie zakwestionował, co do zasady, upoważnienia organów samorządu terytorialnego do ustalania - w ramach ograniczonych przepisami ustawy - wysokości stawek procentowych do ustalania opłaty adiacenckiej.

asystent sędziego NSA

Zgodnie z art. 98 a ustawy o gospodarce nieruchomościami wójt (burmistrz albo prezydent) może ustalić w drodze decyzji opłatę adiacencką, jeżeli w wyniku podziału nieruchomości z wniosku właściciela lub użytkownika wieczystego wzrosła jej wartość. Jednym z warunków, aby taką opłatę ustalić, jest obowiązywanie (w dniu kiedy decyzja o podziale stała się ostateczna) uchwały określającej procentową wysokość stawki opłaty adiacenckiej. Od 27 października 2007 r. rada gminy może ustalić stawkę maksymalnie na 30 proc. różnicy wartości nieruchomości. Przed tą datą wysokość stawki mogła wynosić nawet 50 proc. Omówione orzeczenie dotyczy właśnie takich stanów faktycznych, w których podział następował przed wspomnianą datą, natomiast decyzja ustalająca wysokość opłaty adiacenckiej była wydawana już po wejściu w życie nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pogląd wyrażony w tezie powyższego wyroku znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA (por. wyrok NSA z 18 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1036/09,).