Celnicy mogą rejestrować nie tylko dźwięk, lecz także obraz

Obserwacja i rejestracja obrazu i dźwięku przez funkcjonariuszy celnych może być dokonana tylko w toku czynności podejmowanych w celu ustalenia sprawców oraz ustalenia dowodów przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 - 6 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. nr 168 poz. 1323 z poźn. zm.). Oznacza to, że celnicy mogą obserwować podatników, gdy starają się wykryć m.in.:

● przestępstwa związane z naruszeniem przepisów dotyczących wprowadzania na terytorium Polski i wyprowadzania towarów z terytorium Polski objętych ograniczeniami albo zakazem obrotu,

● przestępstwa i wykroczenia skarbowe,

● przestępstwa narkotykowe oraz

● przestępstwa i wykroczenia przeciwko dobrom kultury.

Rozporządzenie ministra finansów w sprawie wykonywania przez funkcjonariuszy celnych czynności obserwowania i rejestrowania zdarzeń w miejscach publicznych określa, w jaki sposób powinna być przeprowadzona obserwacja. Wykonywanie czynności zarządza dyrektor izby celnej poprzez wydanie zarządzenia. Dokument ten uprawnia do prowadzenia czynności maksymalnie przez okres 3 miesięcy.

Nowe przepisy rozróżniają dwa rodzaje obserwacji: bezpośrednią i pośrednią. Bezpośrednia jest dokonywana przez celników obecnych w miejscu prowadzenia obserwacji. Pośrednia odbywa się z kolei za pomocą środków technicznych przekazujących obraz i dźwięk na odległość.

Rozporządzenie nie zabrania prowadzania obserwacji w inny, dowolny sposób, pod warunkiem że osoby postronne się o niej nie dowiedzą. Jednak z każdego dnia prowadzenia obserwacji celnik musi sporządzić komunikat zgodny z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia. Jeżeli celnikom uda się uzyskać informacje mające znaczenia dla postępowania, wówczas organ służby celnej przeprowadzi postępowanie przygotowawcze, kontrolę, postępowanie celne lub podatkowe. W stosownych przypadkach będzie musiał przekazać zebrane materiały za pośrednictwem upoważnionego celnika do właściwego organu.

Jeżeli nie uda się znaleźć informacji mogących mieć znaczenie w sprawie, zebrane materiały będą zniszczone na podstawie wydanego przez dyrektora izby celnej zarządzenia o zniszczeniu materiałów z obserwacji. Ta procedura oznacza fizyczne zniszczenie danych za pomocą urządzeń niszczących, tak by ich odczytanie było niemożliwe. Natomiast gdy materiały znajdują się na nośnikach technicznych, to ich zniszczenie polega na uniemożliwieniu ich odtworzenia. Gdy usunięcie materiałów z nośników będzie niemożliwe, wówczas zniszczeniu - nawet licznemu - podlegają nośniki. Rezultat ma być jeden - zawarte na nich materiały nie mogą dać się odczytać. Ze zniszczenia materiałów sporządza się stosowny protokół zgodny z wzorem zawartym w rozporządzeniu.

Dodatkowo warto pamiętać o tym, że zgodnie z art. 75 b pkt. 5 ustawy o Służbie Celnej nie udziela się informacji uzyskanych w wyniku prowadzenia obserwacji nikomu prócz sądu, prokuratora czy organu uprawnionego na mocy innych ustaw do prowadzenia czynności operacyjnych rozpoznawczych. Rozporządzenie wejdzie w życie 28 stycznia 2011 r.

Co do zasady obserwacje prowadzi się przez cały czas określony w zarządzeniu dyrektora izby celnej. Jednak można skrócić czas wykonywania tych czynności przed upływem tego okresu:

● jeżeli osiągnięty zostanie cel, dla którego zarządzono obserwację, jej prowadzenie,

● nie jest możliwe wykonywanie czynności obserwacji,

● ustąpiły przyczyny, dla których zostało wydane zarządzenie o prowadzeniu obserwacji.

Paulina Bąk

paulina.bak@infor.pl

Par. 2 - 8 rozporządzenia ministra finansów z 29 grudnia 2010 r. w sprawie wykonywania przez funkcjonariuszy celnych czynności obserwowania i rejestrowania zdarzeń w miejscach publicznych (Dz. U. nr 10 poz. 50).

Art. 75 b ustawy z 27 sierpnia 2009 o Służbie Celnej (Dz.U. nr 168 poz. 1323 z późn. zm).