Bezpośredni przełożony nakaże wszczęcie postępowania wyjaśniającego wobec naczelnika urzędu skarbowego

Właściwym do wydania polecenia wszczęcia postępowania wyjaśniającego wobec naczelnika urzędu skarbowego jest jego bezpośredni przełożony. Postępowanie to powinien natomiast wszcząć rzecznik dyscyplinarny właściwej izby skarbowej lub wspólny rzecznik dyscyplinarny.

Opinia Prawna z 31 maja 2010 r., znak: DP.171-126(1)/10/MF

W odpowiedzi na pismo Urzędu X w sprawie podległości "dyscyplinarnej" naczelnika urzędu skarbowego Departament Prawny Kancelarii Prezesa Rady Ministrów uprzejmie informuje, co następuje.

Zgodnie z ustawą z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 227, poz. 1505, z późn. zm.), czynności z zakresu postępowania wyjaśniającego wykonuje rzecznik dyscyplinarny urzędu na podstawie polecenia dyrektora generalnego urzędu.

W urzędach skarbowych stanowisko dyrektora generalnego urzędu nie występuje. Jego zadania wykonuje naczelnik urzędu skarbowego. Ze względu na to, że nie może on wydać polecenia wszczęcia postępowania wyjaśniającego wobec siebie samego, zdaniem Departamentu Prawnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów właściwym w tym zakresie będzie jego bezpośredni przełożony. Zatem kluczowe w omawianej sprawie jest ustalenie bezpośredniego przełożonego wobec naczelnika urzędu skarbowego.

We wspomnianym na wstępie piśmie wskazuje się na Ministra Finansów. Zapewne pogląd ten oparty jest na przepisie art. 5 ust. 1 ustawy z 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1267, z późn. zm.), który przewiduje, że ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych podlegają naczelnicy urzędów skarbowych, oraz na przepisach art. 5 ust. 4 i 4b, które przewidują, że minister właściwy do spraw finansów publicznych powołuje i odwołuje naczelników urzędów skarbowych.

Regulacje te nie są jednak wystarczające do uznania, że Minister Finansów jest w tym wypadku bezpośrednim przełożonym naczelnika urzędu skarbowego, właściwym do wydania polecenia wszczęcia wobec niego postępowania wyjaśniającego. Zdaniem Departamentu Prawnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, kompetencja do sprawowania nadzoru oraz powoływania i odwoływania ze stanowiska nie przesądza o jednoczesnym posiadaniu statusu bezpośredniego przełożonego. Co do zasady funkcję bezpośredniego przełożonego sprawuje organ uprawniony do nadzorowania pracy urzędu, w tym do władczego ingerowania w sposób realizacji wykonywanych w nim zadań. W przypadku urzędów skarbowych organem takim będzie, na podstawie art. 5 ust. 7 pkt 1 i ust. 8 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, dyrektor izby skarbowej.

W przypadku zastępców naczelników urzędów skarbowych problem określenia bezpośredniego przełożonego w ogóle nie występuje. Jest nim zawsze naczelnik urzędu skarbowego, gdyż z samej natury stanowiska zastępcy wynika bezpośrednia podległość kierownikowi urzędu.

Ponadto należy zauważyć, że w przypadku przyjęcia tezy z wyżej wymienionego pisma rzecznik dyscyplinarny izby skarbowej wszczynałby postępowanie wyjaśniające na polecenie Ministra Finansów, co skutkowałoby tym, że postępowanie wyjaśniające kontrolowałby organ, który nie powołał rzecznika dyscyplinarnego i wobec którego rzecznik dyscyplinarny nie pozostaje w stosunku podległości służbowej. Byłoby to nieprawidłowe z punktu widzenia systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej określonego w ustawie o służbie cywilnej.

Zdaniem Departamentu Prawnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów wobec pojawiających się w tym zakresie wątpliwości najwłaściwsze wydaje się przyjęcie następującej interpretacji:

1) Postępowanie wyjaśniające wobec naczelnika urzędu skarbowego powinien wszczynać rzecznik dyscyplinarny właściwej izby skarbowej lub wspólny rzecznik dyscyplinarny (o ile dana izba skarbowa posiada wspólną komisję dyscyplinarną, a porozumienie o jej powołaniu przewiduje również powołanie wspólnego rzecznika dyscyplinarnego). Polecenie wszczęcia postępowania wyjaśniającego powinien wydawać dyrektor właściwej izby skarbowej.

2) Postępowanie wyjaśniające wobec zastępcy naczelnika urzędu skarbowego powinien wszczynać rzecznik dyscyplinarny danego urzędu skarbowego lub wspólny rzecznik dyscyplinarny (o ile dany urząd skarbowy posiada wspólną komisję dyscyplinarną, a porozumienie o jej powołaniu przewiduje również powołanie wspólnego rzecznika dyscyplinarnego). Polecenie wszczęcia postępowania wyjaśniającego powinien wydawać naczelnik urzędu skarbowego.

Dobrosław Dowiat-Urbański,

Zastępca Dyrektora Departamentu Prawnego w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

Michał Frączkiewicz,

Radca Prezesa Rady Ministrów Opinię

Michał Graczyk,

Radca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

@RY1@i02/2012/216/i02.2012.216.08800040f.802.jpg@RY2@