Sądy badają cechy samochodów kolekcjonerskich, ale mają z tym kłopot

W imporcie samochodów często pojawiają się problemy dotyczące uznawania przez organy celne pojazdów mechanicznych za przedmioty kolekcjonerskie. Samo pojęcie samochodu kolekcjonerskiego nie zostało zdefiniowane we Wspólnej Taryfie Celnej, ale dla potrzeb klasyfikacji taryfowej interpretacja "pojazdu kolekcjonerskiego" została zawarta w notach wyjaśniających do Nomenklatury Scalonej. Zataryfikowanie zgłoszonego towaru jako przedmiotu kolekcjonerskiego wymaga ustalenia, że towar spełnia wszystkie kryteria takiego przedmiotu, które należy wyprowadzić z treści pozycji CN 9705 00 00 - drogą jej wykładni.

Ważne

W prawie wspólnotowym ważne są nie tylko przepisy prawa powszechnie obowiązującego, ale też różnego rodzaju instrumenty prawa, jak np. noty, zalecenia, które nie mają mocy wiążącej. Noty wyjaśniające nie mają mocy wiążącej prawnej, stanowią jednak ważny element dla ustalania prawidłowej klasyfikacji towarów

W wyjaśnieniach do sekcji XXI, dział 97 not wyjaśniających do Nomenklatury Scalonej pojazd kolekcjonerski powinien spełniać trzy kryteria zwane także warunkami wstępnymi, które muszą być spełnione łącznie:

pojazd jest w oryginalnym stanie, bez zasadniczych zmian podwozia, układu kierowniczego lub hamulcowego, silnika itp.,

ma co najmniej 30 lat,

należy do modelu lub typu, który nie jest już produkowany.

Niespełnienie choć jednego z tych warunków wyklucza możliwość zaklasyfikowania samochodu do wskazanego kodu CN 9705 00 00 (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 1169/09). Przy stosowaniu tych warunków wstępnych, w dalszej kolejności sprawdzeniu i ocenie podlegają cechy pojazdu, które są niezbędne, aby włączyć pojazd do kolekcji. I tak sprawdza się, czy samochody:

są rzadkie,

nie są normalnie stosowane do ich oryginalnego celu,

są przedmiotem specjalnych transakcji poza normalnym handlem podobnymi artykułami użytkowymi,

mają znaczną wartość.

Zatem za pojazd kolekcjonerski w rozumieniu przepisów celnych można uznać pojazd, który spełnia łącznie ww. trzy kryteria oraz ma cechy charakterystyczne niezbędne do włączenia go do kolekcji, tzn. jest sam w sobie odpowiedni, aby stać się częścią takiej kolekcji. Jeżeli organy celne stwierdzą, że pojazdy mechaniczne nie stanowią znaczącego kroku w rozwoju ludzkości lub pewnego okresu takiego rozwoju, to są one wykluczone z pozycji CN 9705 00 00. Z analizy orzeczeń sądowych wynika, że najwięcej problemów dotyczy interpretacji cech charakterystycznych pojazdu wymaganych do zaklasyfikowania go jako pojazdu kolekcjonerskiego.

Cecha 1 - występowanie w niewielkiej liczbie

Dla kolekcjonerów wszystkie obiekty, czy to z dziedziny sztuki, nauk przyrodniczych, czy samochody mają wspólną cechę - są rzadkie, a co za tym idzie pożądane. Pojazd, aby był pożądany przez kolekcjonerów, musi występować w ograniczonej liczbie egzemplarzy, a zatem nie może być swobodnie dostępny nabywcy. Zdaniem sądu pojęcie "pewnej rzadkiej wartości" oznacza, że nie może chodzić o produkt ogólnodostępny, będący rezultatem produkcji masowej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 296/10). Sąd nie zgodził się z organami celnymi, że o ogólnodostępności pojazdu świadczą jego liczne oferty sprzedaży na aukcjach internetowych zarówno amerykańskich, jak i polskich oraz ogólnie dostępnych amerykańskich stronach internetowych (por. wyrok WSA w Gdańsku z 26 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 110/11). Uzasadnił to tym, że jeden i ten sam pojazd może być jednocześnie oferowany do sprzedaży na różnych aukcjach i stronach internetowych - co podważa wiarygodność takiego dowodu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, 36 ofert sprzedaży pojazdu w skali światowej i sześć ofert sprzedaży tego typu pojazdu (a więc takich samych i nie wiadomo, na ile podobnych) w Polsce, może świadczyć o ograniczonej liczbie egzemplarzy w rozumieniu określonej w przedmiotowych notach wyjaśniających przesłanki (wyrok NSA w Warszawie z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 1169/09).

Cecha 2 - stosowanie do oryginalnego celu

Następną cechą charakterystyczną do włączenia pojazdu do kolekcji jest niestosowanie go do oryginalnego celu, tj. przewozu osób, towarów. Przedmioty kolekcjonerskie, co do zasady, tworzą zbiór artykułów nieposiadających charakteru czysto gospodarczego. W taryfie celnej pojazdy kolekcjonerskie wyróżniają się jako towar używany, obecnie już nieprodukowany oraz dotyczą spraw kultury. Dowodem na to, do jakich celów pojazd ma być wykorzystywany, może być oświadczenie importera lub załączona opinia techniczna rzeczoznawcy do zgłoszenia celnego. W oświadczeniu lub w opinii wykazane są parametry techniczne pojazdu wykluczające możliwość wykorzystywania pojazdu do swojego oryginalnego celu, czyli do bieżącej jazdy. Takimi parametrami technicznymi pojazdu mogą być np. bardzo duże zużycie paliwa, trudna dostępność części. [przykład 1]

Cecha 3 - przedmiot specjalnych transakcji

Kolejną cechą charakterystyczną jest sposób jego nabycia. Pojęciem "zwykła transakcja" określa się przypadek, gdy chodzi o nabycie pojazdu użytkowego, w normalnej transakcji handlowej (wyrok WSA w Olsztynie z 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 296/10). Cechą odróżniającą specjalną transakcję od zwykłej jest osoba sprzedająca i przedmiot sprzedaży. Wymóg specjalnej transakcji odnosi się do transakcji, która należy do jednego wybranego przedmiotu, np. pojazd został zakupiony od kolekcjonera na podstawie umowy kupna-sprzedaży. Przedmiotem kupna był bowiem przedmiot z kolekcji. Przedmiotem specjalnej transakcji poza normalnym handlem podobnymi artykułami użytkowymi będzie przedmiot zakupiony na specjalnie zorganizowanej (np. przez renomowany dom aukcyjny, stowarzyszenie zrzeszające miłośników aut kolekcjonerskich) aukcji dla kolekcjonerów pojazdów zabytkowych lub wystawie oldmobilów. W dzisiejszych czasach powszechność internetu i oferowanie za jego pośrednictwem do sprzedaży różnorodnych towarów (w tym także pojazdów kolekcjonerskich) stwarza problemy dla organów celnych przy interpretacji przesłanki "bycia przedmiotem specjalnych transakcji poza normalnym handlem podobnymi artykułami użytkowymi". Wydaje się, że internet spełnia ten warunek, ponieważ umożliwia komunikację między oferentem a kupującym pojazd kolekcjonerski.

Cecha 4 - znaczna wartość

Cechy tej nie można odnosić do innych pojazdów, lecz powinna ona wynikać z porównania wartości tego pojazdu, zakupionego w celach kolekcjonerskich, do wartości takiego pojazdu o charakterze użytkowym (wyrok WSA w Olsztynie z 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 296/10). Wartość transakcyjna określona w dowodzie zakupu odzwierciedla jedynie stopień zużycia zakupionego pojazdu (wyrok WSA w Warszawie z 18 stycznia 2011 r., sygn. akt V SA/WA 1569/10). W ocenie sądu organ celny powinien dokonać oceny tej cechy po ustaleniu wartości sprowadzonego pojazdu przy założeniu jego pełnego odrestaurowania. Restauracja zabytkowego pojazdu zwiększa jego wartość (rynkową), nie wpływając przy tym w żadnym stopniu na charakter tego pojazdu. [przykład 2]

PRZYKŁAD 1

Rozmiar produkcji

Roczna produkcja samochodu Corvette, model C3 Stingray wynosiła w 1973 roku 30 464 szt., w tym 25 521 szt. w wersji coupe i 4943 szt. w wersji cabrio. Rozmiar produkcji tego samochodu, jego walory techniczne i użytkowe wskazują, że ilustruje on pewien okres rozwoju motoryzacji. Pojazd ten spełniał specjalne warunki bezpieczeństwa, reprezentacji i luksusu. Zatem jego posiadanie nie wiązało się z podstawowymi celami pojazdu, czyli z przewozem osób. Można go zatem zaliczyć do pojazdów kolekcjonerskich (por. wyrok WSA w Olsztynie z 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 296/10).

PRZYKŁAD 2

Oszacowanie

Podmiot zgłasza do odprawy celnej pojazd kolekcjonerski za kwotę 45 000 zł. Pojazd został wyprodukowany w 1973 roku, jest pojazdem kompletnym i zawierającym około 90 proc. oryginalnych części. Ten fakt ma wpływ na wartość pojazdu. Wartość pojazdu użytkowego, niespełniającego wymogów kolekcjonerskich wynosi ok. 5000 zł.

Bogusław Śledź

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2658/87 z 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz Wspólnej Taryfy Celnej (Dz.Urz. WE L 256 z 7 września 1987 r. z późn. zm.). Noty wyjaśniające do Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów, stanowiące załącznik do obwieszczenia ministra finansów z 1 czerwca 2006 r. w sprawie wyjaśnień do taryfy celnej (M.P. nr 86, poz. 880). Noty wyjaśniające do Nomenklatury Scalonej Wspólnot Europejskich (Dz.Urz. UE C 137 z 6 maja 2011 r.).