Państwowe zadania także w terenie

W gąszczu obowiązujących regulacji czasami trudno się odnaleźć pracodawcom i kierownikom jednostek administracyjnych, a wątpliwości mają także sami pracownicy. Dlatego staramy się podpowiadać najlepsze rozwiązania w ważnych dla nich kwestiach od dzisiaj także odrębnie dla jednostek składających się na struktury administracji rządowej. Zacznijmy od definicji tego pojęcia, która jak się okazuje jest kłopotliwa dla wielu przedstawicieli tej grupy.

Administrację państwową w Polsce kształtują - pracownicy organów podległych prezesowi Rady Ministrów (administracja państwowa, rządowa) oraz pracownicy jednostek samorządu terytorialnego (administracja samorządowa).

Kto zatem realizuje zadania państwa w ramach struktur administracji rządowej (państwowej)? Na poziomie centralnym (najwyższym): Prezydent, Prezes Rady Ministrów, Rada Ministrów, Ministrowie.

W centrum...

Kolejny poziom to urzędy centralne odpowiedzialne m.in. za kształtowanie i współtworzenie polityki rządowej, powoływane do wydawania decyzji w konkretnych sprawach, do sprawowania kontroli i nadzoru. Są to inspekcje, urzędy regulacyjne, certyfikacyjne, urzędy wydające licencje, urzędy świadczące usługi o charakterze publicznym, a zatem administrację na tym szczeblu tworzą pracownicy takich organów jak Polski Komitet Normalizacyjny, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Urząd Patentowy, Urząd Zamówień Publicznych, Urząd Dozoru Technicznego, Bankowy Fundusz Gwarancyjny, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Komisja Nadzoru Finansowego, Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Główny Urząd Statystyczny, Centralna Komisja do spraw Stopni i Tytułów czy Urząd Lotnictwa Cywilnego.

...i w terenie

Kolejny szczebel to administracja działająca w terenie, ale w ramach działań państwowych (rządowych), to przede wszystkim wojewoda oraz organy administracji zespolonej i organy administracji niezespolonej.

Wyjaśniając, na czym polega zespolenie administracji, pozwolę sobie zacytować: "zespolenie jest przeciwieństwem specjalizacji resortowej i polega na połączeniu sił i środków administracji publicznej zajmującej się różnymi materiami w jedną całość na danym terytorium, a więc ścisłą współpracę poszczególnych jej ogniw przez jeden wspólny podmiot" (J. Zimmermann, Praw administracyjne, Warszawa 2008 r.). Innymi słowy jest to działanie wielopłaszczyznowe ale skupione w jednym organie, pod nadzorem wojewody jako zwierzchnika rządowej administracji zespolonej w województwie. Jakie podmioty wchodzą w skład tej administracji. Przede wszystkim w województwie:

wkomendant wojewódzki policji,

wkomendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej,

wkurator Oświaty,

wwojewódzki inspektor transportu drogowego,

wwojewódzki inspektor farmaceutyczny,

wwojewódzki inspektor ochrony roślin i nasiennictwa,

wwojewódzki inspektor nadzoru budowlanego,

wwojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego,

wwojewódzki inspektor ochrony środowiska,

wwojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej,

wwojewódzki inspektor jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych,

wwojewódzki inspektor sanitarny,

wwojewódzki lekarz weterynarii,

wwojewódzki konserwator zabytków.

Podporządkowani ministrowi

Z kolei administracja niezespolona to organy administracji rządowej działające w terenie, ale podporządkowane właściwemu ministrowi lub centralnemu organowi administracji rządowej. Są to:

wszefowie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowi komendanci uzupełnień;

wdyrektorzy izb celnych i naczelnicy urzędów celnych;

wdyrektorzy izb skarbowych, naczelnicy urzędów skarbowych, dyrektorzy urzędów kontroli skarbowej;

wdyrektorzy okręgowych urzędów górniczych i dyrektor Specjalistycznego Urzędu Górniczego;

wdyrektorzy okręgowych urzędów miar i naczelnicy obwodowych urzędów miar;

wdyrektorzy okręgowych urzędów probierczych;

wdyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej;

wdyrektorzy urzędów morskich;

wdyrektorzy urzędów statystycznych;

wdyrektorzy urzędów żeglugi śródlądowej;

wgraniczni i powiatowi lekarze weterynarii;

wkomendanci oddziałów Straży Granicznej, komendanci placówek i dywizjonów Straży Granicznej;

wokręgowi inspektorzy rybołówstwa morskiego;

wpaństwowi graniczni inspektorzy sanitarni;

wregionalni dyrektorzy ochrony środowiska.

(Podział zgodnie z art. 56 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie - Dz.U. z 2009 r. nr 31 z późn. zm.).

A zatem z porad zamieszczanych w tygodniku pod czerwonym stemplem będą mogli korzystać np. kierownicy i pracownicy z Kuratorium Oświaty w Gorzowie Wielkopolskim, zatrudnieni w Ministerstwie Zdrowia, pracownicy Izby Skarbowej w Zielonej Górze czy Urzędu Skarbowego w Warszawie, Urzędu Zamówień Publicznych oraz głównego i wojewódzkich urzędów statystycznych. Także komendant i jego podwładni z Komendy Powiatowej Policji w Oświęcimiu, przedstawiciele Okręgowego Urzędu Miar w Łodzi, pracownicy urzędów wojewódzkich, księgowa zatrudniona w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, inspektor z Inspekcji Transportu Drogowego, jak również sekretarka z Inspekcji Ochrony Środowiska.

Różne regulacje

Do pracowników administracji rządowej (państwowej) mają zastosowanie różne przepisy - począwszy od ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). Istotne są jednak uregulowania pragmatyk służbowych. Wiele grup zawodowych, które składają się na całokształt administracji państwowej, ma bowiem swoje uregulowania np. pragmatyki służby cywilnej, ustawy dotyczące służby mundurowych czy też przepisy dotyczące administracji w województwie. W większości ustaw powołujących organy, które wymieniliśmy wyżej, są bowiem przepisy dotyczące np. kierowników tych organów.

Dla przykładu w ustawie z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2007 r. nr 50, poz. 331 z późn. zm.) jest rozdział poświęcony Urzędowi do Spraw Ochrony Konkurencji i Konsumentów (centralny organ administracji rządowej właściwy w sprawach ochrony konkurencji i konsumentów) - regulujący kwestie związane z prezesem oraz wiceprezesami urzędu, ale w pozostałych kwestiach dotyczących innych pracowników urzędu ma zastosowanie ustawa z 28 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz 1505 z późn. zm.)oraz w niektórych przypadkach przepisy kodeksu pracy, np. w przypadku urlopów wypoczynkowych tych pracowników.

Inny przykład - do policjanta zatrudnianego w komendzie wojewódzkiej policji ma przede wszystkim zastosowanie ustawa z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 287 z późn. zm.), ale w przypadku zatrudniania w tej samej jednostce policji pracownika niemundurowego - np. zatrudnionego na stanowisku administracyjnym - ma zastosowanie ustawa z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 86, poz. 953 z późn. zm.). Albo inny przykład: policjantowi przysługuje 26 dni urlopu corocznie (już po roku służby), jego koledze niemundurowemu - kwestie związane z urlopami reguluje kodeks pracy.

Ustawa o służbie cywilnej nie dotyczy tylko pracowników ministerstw oraz urzędników, ale ma także zastosowanie np. do osoby zatrudnionej na stanowisku starszego referenta w izbie skarbowej oraz wizytatora z kuratorium oświaty.

Do pracowników administracji rządowej mają również zastosowanie ustawy szczególne, np. ustawa z 21 sierpnia 1997 r. DZ.U. z 2006 r. nr 216, poz. 1228 z późn. zm.) o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. W myśl tej ustawy ograniczeniom, w tym obowiązkowi złożenia oświadczenia o stanie majatkowym podlega główny księgowy w urzędzie wojewódzkim lub naczelnik wydziału w urzędzie centralnym, np. w Głównym Urzędzie Statystycznym, Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych czy też w Urzędzie Zamówień Publicznych.

Czym jest administracja

w przede wszystkim działa w imieniu państwa i na rachunek państwa

w ma charakter polityczny

w działa na podstawie prawa (przepisów konkretnych ustaw)

w działa w interesie publicznym, w imię dobra wspólnego

w ma charakter bezosobowy

w ma charakter władczy, działa na zasadzie kierownictwa i podporządkowania

w wykonywana jest przez fachowy zawodowy personel

w powinna działać w sposób ciągły i stabilny

(za E. Zieliński - "Administracja rządowa w Polsce")

@RY1@i02/2012/172/i02.2012.172.08800040a.801.gif@RY2@

Małgorzata Terlikowska, prawnik, pracownik organów administracji publicznej

Małgorzata Terlikowska

prawnik, pracownik organów administracji publicznej