Bez osobistej krzywdy nie można zaskarżyć wadliwego prawa

Nie można zaskarżyć uchwały organu gminy w interesie społecznym, nawet jeżeli narusza ona prawo. Zgodnie bowiem z art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), prawo zaskarżenia uchwały przysługuje wyłącznie w sytuacji, gdy skarżący wykaże, że jej zapisy naruszyły jego prawo osobiste.

Rada Miejska w Ozimku podjęła uchwałę w sprawie przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami odnośnie do wprowadzenia dodatkowych nazw miejscowości w języku niemieckim. Zadanie to powierzono do wykonania burmistrzowi. Mieszkaniec gminy wniósł skargę na tą uchwałę. Jego zdaniem, naruszała ona prawo, ponieważ nie określiła wyraźnie przedmiotu konsultacji, a także powierzyła ustalenie zasad i trybu przeprowadzenia konsultacji burmistrzowi, zamiast radzie gminy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił jednak skargę. Wskazał bowiem, że zaskarżyć uchwałę podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej można tylko wtedy, gdy doszło do naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia danej osoby. Skarga na uchwałę rady gminy nie ma bowiem charakteru powszechnego, a zatem nie może być wniesiona wyłącznie w interesie społecznym. Ponadto, interes prawny, który jest podstawą zaskarżenia, musi być aktualny, a nie jedynie ewentualny, a także indywidualny. Nie może zatem stanowić argumentu wykazującego naruszenie interesu prawnego przekonanie skarżącego, że uchwała została podjęta niezgodnie z prawem. To podlegałoby ocenie dopiero na etapie stwierdzenia, że strona skarżąca posiada legitymację skargową. Trzeba więc wykazać, iż treść uchwały narusza interesy prawne lub uprawnienia skarżącego, po to, aby w dalszej kolejności - po stwierdzeniu legitymacji - sąd mógł dokonać oceny treści uchwały i sposobu jej podjęcia z punktu widzenia zgodności z prawem. Mieszkaniec gminy wniósł skargę kasacyjną. Podnosił, że sama przynależność do wspólnoty gminnej może stanowić źródło indywidualnego interesu prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił jednak skargę. Wskazał na art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia, zaskarżyć tę uchwałę do sądu administracyjnego. Prawo zaskarżenia przysługuje osobie, która wykaże, że taka uchwała godzi w sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych, np. przez zniesienie, ograniczenie czy też uniemożliwienie realizacji jego uprawnienia lub interesu prawnego. Przedmiotem zaś podważanej uchwały Rady Miejskiej w Ozimku nie jest regulacja uprawnień lub obowiązków poszczególnych osób, tylko regulacja sposobu wykonywania zadań przy zastosowaniu konsultacji z mieszkańcami. Uchwała zatem nie ograniczyła, jak i nie pozbawiła skarżącego prawa do udziału w konsultacjach. Nie zostały także naruszone prawa mniejszości narodowych i etnicznych, bowiem przedmiot regulacji nie dotyczy uprawnień lub obowiązków skarżącego, a jedynie przesłanek skuteczności konsultacji oraz obowiązku ich prowadzenia.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2012 r., II OSK 790/12.

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/153/i02.2012.153.08800080h.802.jpg@RY2@

Prof. dr hab. Marek Chmaj, Kancelaria radcowska Chmaj i wspólnicy

NSA słusznie wskazał, że naruszenie interesu prawnego "to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony". To podmiot wnoszący skargę musi zawsze wykazać, że jego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przez podjęte przez radę gminy uchwałę lub zarządzenie.

Pojawia się zatem pytanie, co dzieje się z uchwałą rady gminy w sytuacji, gdy narusza ona prawo, a nie mamy legitymacji do jej zaskarżenia. Warto przypomnieć, że nadzór nad działalnością gminną pod względem jej zgodności z prawem sprawują wojewoda, prezes Rady Ministrów oraz, w zakresie spraw finansowych, regionalna izba obrachunkowa. Nadzór uchwał podejmowanych przez daną radę, wójt ma obowiązek przedkładać wojewodzie co do zasady w terminie 7 dni od dnia ich podjęcia. Uchwały sprzeczne z prawem są już z mocy samego prawa nieważne, co organ nadzoru stwierdza w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia mu uchwały. Jedynie w przypadku, gdy naruszenie prawa jest nieistotne, organ nadzoru ogranicza się do wskazania, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Powyższe wskazuje, że choć możliwość zaskarżenia do sądu uchwały rady gminy jest ograniczona, to podjęcie przez radę uchwały naruszającej prawo nie pozostaje bez sankcji. Ponadto stwierdzenie nieważności danego aktu prawa miejscowego otwiera drogę do dochodzenia odszkodowania na podstawie przepisów kodeksu cywilnego.