Czy dziecko z rodziny zastępczej nabędzie uprawnienia do renty

Czytelniczka kilka lat temu po śmierci rodziców została przyjęta przez swojego starszego brata na wychowanie i utrzymanie w ramach rodziny zastępczej. Obecnie jest na pierwszym roku studiów. Kilkanaście dni temu brat zmarł. W dniu śmierci miał ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Czytelniczka chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie jej renty rodzinnej. Nie ma ustalonego takiego świadczenia po swoich biologicznych rodzicach. Obawia się jednak, że w związku z utratą od 1 stycznia 2012 r. możliwości uzyskania renty rodzinnej przez dziecko przyjęte w ramach rodziny zastępczej ZUS wyda decyzję odmowną. Czy czytelniczka może liczyć na przyznanie tego świadczenia?

Tak. Czytelniczka ma prawo do renty rodzinnej. Nowe przepisy dotyczące nabywania uprawnień do renty nie mają zastosowania do rodzeństwa przyjętego na wychowanie i utrzymanie w ramach rodziny zastępczej.

Możliwość uzyskania renty rodzinnej wynika z przepisów ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie to przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy bądź też spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Renta rodzinna przysługuje również po śmierci osoby pobierającej w chwili zgonu zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.

Zgodnie z art. 67 ustawy emerytalnej w brzmieniu obowiązującym do końca 2011 roku o rentę rodzinną mogły ubiegać się m.in. następujące grupy członków rodziny zmarłego ubezpieczonego, emeryta lub rencisty: dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione, a także przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej.

1 stycznia 2012 r. weszła jednak w życie ustawa z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Dokonała ona m.in. zmiany art. 67 ustawy emerytalnej. Po nowelizacji do renty rodzinnej uprawnione są: przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, z wyłączeniem dzieci przyjętych na wychowanie i utrzymanie w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka.

Możliwości uzyskania renty rodzinnej zostały zatem pozbawione ,,inne dzieci" (nie będące dziećmi własnymi zmarłego, dziećmi przysposobionymi przez zmarłego lub dziećmi drugiego małżonka), przyjęte na wychowanie i utrzymanie w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka.

Nie mogą one nabyć prawa do tego świadczenia, jeśli z wnioskiem o rentę rodzinną wystąpiły lub wystąpią po raz pierwszy po 31 grudnia 2011 r. Nie ma w tym przypadku znaczenia data zgonu ubezpieczonego, emeryta lub rencisty. ZUS może wypłacać rentę rodzinną dziecku przyjętemu na wychowanie i utrzymanie w ramach rodziny zastępczej tylko wówczas, gdy przed 1 stycznia 2012 r. miało ono ustalone prawo do renty rodzinnej, nawet jeśli nie pobierało tego świadczenia (np. z powodu przerwania nauki w szkole). Jeśli po rządami nowych regulacji złoży wniosek o przywrócenie prawa do renty, ZUS będzie wypłacał to świadczenie.

Należy podkreślić, że po zmianach możliwości uzyskania renty rodzinnej nie zostały pozbawione wnuki i rodzeństwo przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka przed osiągnięciem pełnoletniości. Osoby te nadal mogą uzyskać prawo do tego świadczenia, o ile zostały przyjęte na wychowanie i utrzymanie co najmniej na rok przed śmiercią ubezpieczonego, emeryta lub rencisty (chyba że śmierć była następstwem wypadku). Takie osoby nie mogą mieć ustalonego prawa do renty rodzinnej po zmarłych rodzicach. Jeżeli zaś ich rodzice pozostają przy życiu, muszą udowodnić, że nie mogą zapewnić im utrzymania. Taki dowód nie jest wymagany, gdy zmarły lub jego małżonek był opiekunem osoby ubiegającej się o rentę ustanowionym przez sąd.

Marek Opolski

marek.opolski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 67 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społeznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Art. 213 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. nr 149, poz. 889 z późn. zm.).