Podanie nieprawdziwych danych skutkuje cofnięciem zezwolenia

Przedsiębiorcy prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych są zobowiązani złożyć do 31 stycznia pisemne oświadczenie o wartości sprzedaży - w poprzednim roku - poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w określonym punkcie sprzedaży. W przypadku przedstawienia fałszywych danych we wspomnianym oświadczeniu zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych podlega cofnięciu.

Organ cofnął przedsiębiorcy zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. Uzasadniając decyzję, wskazano, że w oświadczeniu o rocznym utargu, złożonym w styczniu roku następnego, przedsiębiorca wykazał zaniżone kwoty uzyskane ze sprzedaży poszczególnych rodzajów alkoholu. Tymczasem na podstawie czynności sprawdzających dokumentację księgową przedsiębiorcy ustalono, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych (brutto) kształtowała się na wyższym poziomie. Wobec niezgodności wartości złożonego przez przedsiębiorcę oświadczenia z kwotą ustaloną podczas czynności sprawdzających wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z powodu przedłożenia oświadczenia zawierającego fałszywe dane. Złożenie niezgodnego z prawdą oświadczenia skutkuje cofnięciem wszystkich posiadanych przez przedsiębiorcę zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych.

Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując, że podanie zaniżonych danych przez przedsiębiorcę (kwot sprzedaży netto, zamiast brutto) skutkuje wyliczeniem i wniesieniem na konto gminy niższej, aniżeli należna, opłaty z tytułu korzystania z zezwoleń udzielonych przez gminę. Podanie zaś nieprawidłowych danych daje podstawę do cofnięcia zezwolenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę, podkreślił, że przedsiębiorca prowadząc sprzedaż napojów alkoholowych w stacji paliw, złożył w styczniu oświadczenie o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych, podając nieprawdziwe dane o wysokości sprzedaży piwa, wódki oraz wina za rok poprzedni. Zamiast podania wartości sprzedaży w kwotach brutto, przedsiębiorca podał kwoty netto.

W ocenie sądu I instancji zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych podlega cofnięciu w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 11¹ ust. 4 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 70, poz. 473 z późn. zm. - dalej ustawy). Od uzyskanej wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych ustawodawca uzależnił wysokość pobieranych przez gminę opłat. W sytuacji gdyby przedsiębiorca miał wątpliwości, jaką wartość należy podać, winien zażądać wyjaśnienia sformułowania "pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim", a przed złożeniem oświadczenia sprawdzić wielkość sprzedaży w dokumentacji księgowej prowadzonego sklepu.

W skardze kasacyjnej przedsiębiorca podnosił m.in., że użyte w art. 11¹ ust. 4 ustawy pojęcia "fałszywe dane", a nie dane "błędne" czy "nieprawdziwe", świadczy o założeniu przez ustawodawcę celowego wprowadzenia w błąd organu wydającego zezwolenie. Zgodnie z jednoznaczną konotacją w języku polskim fałszować można wyłącznie świadomie. Ktoś, kto się myli, działa pod wpływem błędu, nie dokonuje "sfałszowania".

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Wyjaśnił, że w świetle art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi organ cofa zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 11¹ ust. 4 ustawy.

Art. 18 ust. 10 ustawy określa w sposób enumeratywny przypadki, w których zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży i poza miejscem sprzedaży może zostać cofnięte przed upływem okresu, na jaki zostało udzielone.

NSA dodał, iż bezsporne jest, że przedsiębiorca zaniżył oświadczenie o rocznym utargu ze sprzedaży napojów alkoholowych. Sąd kasacyjny wskazał ponadto, że składając stosowne oświadczenie, skarżąca oświadczyła, że po pierwsze jest świadoma odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, a po drugie wie, że przedstawienie fałszywych danych powoduje cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

W konkluzji NSA stwierdził, że organy administracji nie miały obowiązku badać, czy przedsiębiorca działał umyślnie, bowiem wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawierało fałszywe dane czyli dane nieprawdziwe. Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. W konsekwencji w razie wystąpienia złamania którejkolwiek zasady sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 1 ustawy jest obligatoryjne niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy.

z 8 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 91/11.

KOMENTARZ EKSPERTA

asystent sędziego NSA

W celu pozyskania dodatkowych środków na prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Przedsiębiorcy rozpoczynający działalność gospodarczą w tym zakresie muszą wnieść stosowną opłatę za wydanie zezwolenia. Przedsiębiorcy wcześniej już prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych są zobowiązani do złożenia - do 31 stycznia roku następnego - pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży za rok poprzedni. Podanie w tym oświadczeniu nieprawdziwych danych skutkuje cofnięciem zezwolenia bez względu na to, czy działanie przedsiębiorcy było umyślne, czy też było wynikiem pomyłki. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych stanowi podstawę obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia na prowadzenie tego rodzaju działalności. Warto również przypomnieć, że w świetle uchwały NSA z 30 października 2007, sygn. akt II GPS 2/07 w razie nieprzestrzegania określonych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi warunków sprzedaży napojów alkoholowych objętych zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5 proc. alkoholu oraz piwa organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu przedsiębiorcy na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu.