Gmina nie może wynająć obiektu oddanego w trwały zarząd

Ustanowienie na rzecz gminnej jednostki organizacyjnej trwałego zarządu nieruchomością stanowiącą własność lub znajdującej się w użytkowaniu wieczystym gminy pozbawia radę gminy możliwości określania zasad ich wydzierżawiania lub najmu.

Rada Gminy Gierałtowice podjęła uchwałę w sprawie ustalenia stawek czynszu i zasad najmu pomieszczeń w budynkach szkoły podstawowej i zespołów przedszkolnych oraz szkolnych boisk sportowych. Uchwała wprowadzała stawki czynszu oraz ustalała zasady najmu pomieszczeń w budynkach szkoły i zespołów oraz szkolnych boisk stanowiących własność gminy Gierałtowice, a pozostających w trwałym zarządzie tych jednostek organizacyjnych gminy. Wojewoda śląski, działając jako organ nadzoru, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Domagał się stwierdzenia nieważności uchwały. Jego zdaniem kompetencje do oddawania w najem nieruchomości posiada jednostka organizacyjna, która korzysta z danej nieruchomości.

WSA stwierdził nieważność uchwały. Sędziowie wskazali, że jednostka organizacyjna ma prawo do korzystania z nieruchomości oddanej w trwały zarząd. W szczególności do oddania jej lub jej części w najem, dzierżawę albo użyczenie na czas nie dłuższy niż ten, na który został ustanowiony trwały zarząd, z równoczesnym zawiadomieniem właściwego organu i organu nadzorującego, jeżeli umowa jest zawierana na czas oznaczony do 3 lat, albo za zgodą tych organów, jeżeli umowa jest zawierana na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony. Zawsze jednak na okres nie dłuższy niż ten, na który został ustanowiony trwały zarząd.

Istotą trwałego zarządu jest uprawnienie do korzystania z rzeczy przez jednostki organizacyjne Skarbu Państwa albo samorządu terytorialnego, które realizując zadania tych podmiotów władają nieruchomością w imieniu ich publicznoprawnego właściciela. Oddanie takiej jednostce w trwały zarząd nieruchomości stanowiącej własność lub przedmiot użytkowania wieczystego Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego ogranicza uprawnienia właścicielskie tych podmiotów lub ich uprawnienia wynikające z użytkowania wieczystego. Podmioty te z chwilą oddania nieruchomości w trwały zarząd pozbawione zostają faktycznego władztwa nad nią, mimo że nieruchomości te pozostają w ich zasobie.

Ustanowienie na rzecz gminnej jednostki organizacyjnej trwałego zarządu nieruchomością stanowiącą własność lub znajdującej się w użytkowaniu wieczystym gmin pozbawia zatem wójtów, burmistrzów czy prezydentów miast możliwości ich wynajmowania, wydzierżawiania lub oddawania ich w użytkowanie. Pozostawanie nieruchomości gminnej w trwałym zarządzie jej jednostki organizacyjnej pozbawia także rady gmin możliwości określania zasad ich wydzierżawiania lub najmu na okres dłuższy niż trzy lata.

Uprawnień rady gminy do ustanawiania zasad wydzierżawiania lub najmu takich nieruchomości oraz stawek należnego z tego tytułu czynszu nie można także wyprowadzić z art. 18 ust. 2 pkt 15 w zw. z art. 43 ust. 6 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 z późn.zm.), na które powołała się Rada Gminy Gierałtowice. Artykuł 43 ust. 6 tej ustawy dotyczy bowiem, jak słusznie zauważył wojewoda śląski we wniesionej skardze, ustalania szczegółowych warunków korzystania przez jednostki organizacyjne z nieruchomości oddanych im w trwały zarząd i nie może stanowić podstawy do ustalania zasad i stawek najmu, których adresatem byłyby nie tylko te jednostki organizacyjne, ale także podmioty będące drugą stroną takich umów najmu.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 stycznia 2012 r., II SA/Gl 730/11.

Ewelina Stępień