Wygrał wybory, złożył ślubowanie, a i tak nie porządzi

W podwarszawskiej gminie kandydat na wójta, skazany nieprawomocnym wyrokiem, wygrał wybory. Co więcej, zdążył złożyć ślubowanie. Nie oznacza to jednak, że chronić go będzie immunitet. Jego mandat i tak wygaśnie po uprawomocnieniu się orzeczenia z mocy prawa. Fakt ten stwierdza w formie postanowienia komisarz wyborczy. Wydaje je w terminie 14 dni od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Przed nowelizacją kodeksu wyborczego z 31 sierpnia 2011 r. potrzebna była uchwała rady gminy. To wydłużało i komplikowało procedurę.

Skutki skazania

Zgodnie z art. 492 par. 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.; dalej: k.w.) wygaśnięcie mandatu następuje wskutek utraty prawa wybieralności (biernego prawa wyborczego) lub braku tego prawa w dniu wyborów. W świetle art. 11 par. 2 k.w. prawa wybieralności nie ma osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.

O umyślnym popełnieniu przestępstwa można mówić wtedy, gdy dokonująca go osoba ma zamiar jego popełnienia, czyli chce je popełnić celowo, albo mając świadomość możliwości popełnienia przestępstwa, godzi się na jego popełnienie. Z kolei z wyrokiem prawomocnym mamy do czynienia wówczas, gdy od orzeczenia nie przysługuje już apelacja do sądu wyższej instancji lub gdy wyrok sądu I instancji uprawomocnił się, bo ani prokurator, ani skazany wójt nie wniósł od niego apelacji albo sąd odwoławczy utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Tak więc prawomocne skazanie za przyjęcie łapówki, poświadczenie nieprawdy na urzędowym dokumencie czy oszustwo przy przetargach prowadzi do utraty mandatu. Taki sam skutek mają także inne, dość powszechne przestępstwa publicznoskargowe: prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości (art. 178a ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny; Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm.; dalej: k.k.), łapownictwo bierne (art. 228 k.k.), płatna protekcja (art. 230 k.k.), wystawienie dokumentu poświadczającego nieprawdę (art. 271 k.k.), zniszczenie dokumentu, a także jego uszkodzenie, czynienie bezużytecznym, ukrywanie lub usuwanie (art. 276 k.k.).

Wykroczenie bez radykalnych następstw

O utracie mandatu przez wójta nie można natomiast mówić w przypadku popełnienia wykroczenia, np. kolizji drogowej czy wykroczenia skarbowego. Utrata prawa wybieralności nie nastąpi również w przypadku prawomocnego skazania za popełnienie przestępstwa nieumyślnego lub ściganego z oskarżenia prywatnego (np. znieważenia, naruszenia nietykalności cielesnej, uszkodzenia ciała powodującego rozstrój zdrowia poniżej 7 dni).

Posiadanie praw wyborczych ocenia się na dzień wyborów. W przypadku prawomocnego skazania na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe pozbawienie prawa wybieralności następuje na czas określony okresem ewidencjonowania w Krajowym Rejestrze Karnym. Czyli takie osoby nie mają biernego prawa wyborczego, tj. nie mogą kandydować, w okresie, w którym są wpisane do KRK.

Wydanie postanowienia

Postanowienie ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz podaje do publicznej wiadomości w biuletynie informacji publicznej. Musi być ono niezwłocznie doręczone zainteresowanemu i przesłane wojewodzie oraz przewodniczącemu rady. Na postanowienie wójtowi przysługuje skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od jego otrzymania. Wnosi się ją za pośrednictwem komisarza wyborczego.

Sąd administracyjny od momentu wniesienia skargi ma 14 dni na wydanie wyroku. Od tego orzeczenia przysługuje jeszcze skarga kasacyjna, którą wnosi się w ciągu 14 dni od otrzymania orzeczenia. Wygaśnięcie mandatu wójta następuje z dniem uprawomocnienia się wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę. Jeżeli wójt nie wniesie skargi kasacyjnej, to pozbawienie mandatu nastąpi po upływie terminu na jej wniesienie.

Leszek Jaworski

dgp@infor.pl