Tydzień z komentarzami

Tegoroczne wybory samorządowe wyjątkowo dokładnie pozwalają przetestować kodeks wyborczy. Okazuje się, że zmiana przepisów i połączenie ich w jeden kodeks wcale nie ułatwiają wybrnięcia z sytuacji, w jakiej znalazł się kraj po komputerowych i książeczkowych wpadkach Państwowej Komisji Wyborczej. O wielu kwestiach pisaliśmy wcześniej. Dzisiaj szczegółowo opisujemy zagadnienia związane z wyborem wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Już za cztery dni dojdzie do drugiej tury wyborów samorządowych. Pierwsze głosowanie, które odbyło się 16 listopada, pozwoliło wyłonić 1584 nowych wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. W drugiej turze będziemy wybierali włodarzy 890 miast i gmin, a więc w ponad 150 miejscowościach więcej niż w wyborach przeprowadzonych w 2010 roku. Problematyką związaną z drugą turą zajmujemy się także dość szczegółowo w dzisiejszej, jedenastej już części komentarza. Przypominamy, że ponowne głosowanie przeprowadza i ustala wyniki w obwodzie ta sama obwodowa komisja wyborcza, która przeprowadziła głosowanie 16 listopada 2014 r. Sporo miejsca poświęcamy drukowi kart do głosowania, także w sytuacji, gdy jeden z dwóch kandydatów się wycofuje (a wiadomo już, że przynajmniej jedna taka sytuacja będzie miała miejsce). Wyjaśniamy zasady uzyskania nieodpłatnego czasu antenowego w mediach regionalnych.

W tej części komentarza przedstawimy nie tylko kwestie dotyczące wyboru władzy wykonawczej w gminach i miastach, lecz także problematykę głosowania i ustalania wyników wyborów (w odniesieniu do włodarzy). Omawiamy także zasady związane ze szczególnymi i czasami odrębnymi niż w wyborach rad gmin, rad powiatów i sejmików województw regułami obowiązującymi w wyborach wójtów, burmistrzów, prezydentów miast. Dotyczą one kwestii związanych z obsadzaniem mandatów, zasadami wyborów w drugiej turze, podaniem wyników wyborów do publicznej wiadomości. Przypominamy też, jakie obowiązki mają w związku z drugą turą gminne komisje wyborcze.

W komentarzu nie zapominamy o omówieniu przesłanek związanych z wygaśnięciem mandatu szefa gminy. Regułą jest, że mandat wójta wygasa wraz z upływem kadencji. Następuje to z mocy samego prawa z nadejściem odpowiedniego terminu. W praktyce nie są zatem potrzebne jakiekolwiek inne czynności z tym związane. W szczególności nie jest konieczna uchwała rady gminy czy postanowienie komisarza wyborczego stwierdzające wygaśnięcie mandatu wójta.

Zupełnie inaczej jest z pozbawieniem wójta mandatu w trakcie trwającej kadencji. Jest to możliwe wyłącznie w przypadkach wyczerpująco wymienionych w kodeksie wyborczym. Ustawodawca, określając okoliczności powodujące wygaśnięcie mandatu, stworzył katalog przesłanek, po zaistnieniu których mandat wygasa z mocy prawa. Katalog ten ma charakter zamknięty i żadne inne okoliczności nie mogą spowodować pozbawienia mandatu wójta, burmistrza, prezydenta miasta. Warto się z nim zapoznać zaraz po wyborach, niedopełnienie bowiem niektórych wymagań - począwszy od niezłożenia ślubowania, przez prowadzenie działalności gospodarczej, po m.in. niewypełnienie oświadczenia o stanie majątkowym - skutkować może właśnie utratą funkcji. Konsekwencją wygaśnięcia mandatu jest obowiązek zaprzestania jakiejkolwiek działalności związanej z wykonywaniem mandatu i zaprzestania pełnienia obowiązków związanych z funkcją wójta.

Komentarz został wzbogacony orzecznictwem, wzorami dokumentów oraz informacjami potrzebnymi w trakcie prac komisjom wyborczym, a także kandydatom na wójtów i osobom wybranym na tę funkcję.

Wykaz skrótów

- informacja Państwowej Komisji Wyborczej z 30 czerwca 2014 r. o zasadach i sposobie zgłaszania kandydatów na wójta, burmistrza, prezydenta miasta w wyborach, które będą zarządzone na 16 listopada 2014 r. (ZPOW-703-113/14).

- Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121).

- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.).

- Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.).

- Państwowa Komisja Wyborcza.

- ustawa z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 907 ze zm.).

- rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z 12 lipca 2011 r. w sprawie czasu oraz ramowego podziału czasu przeznaczonego na rozpowszechnianie nieodpłatnie audycji wyborczych, trybu postępowania dotyczącego podziału czasu, zakresu rejestracji oraz sposobu przygotowania i emisji audycji wyborczych w programach publicznej radiofonii i telewizji (Dz.U. nr 154, poz. 915 ze zm.).

- uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z 11 sierpnia 2014 r. w sprawie wzorów kart do głosowania oraz nakładek na karty do głosowania sporządzonych w alfabecie Braille’a, w wyborach do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw i rad dzielnic m.st. Warszawy oraz w wyborach wójtów, burmistrzów i prezydentów miast (M.P. z 2014 r. poz. 734), zmieniona uchwałą PKW z 18 sierpnia 2014 r. (M.P. z 2014 r. poz. 735).

- uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z 25 sierpnia 2014 r. w sprawie wytycznych i wyjaśnień dotyczących druku i przechowywania kart do głosowania oraz trybu ich przekazania wraz z nakładkami na karty do głosowania sporządzonymi w alfabecie Braille’a obwodowym komisjom wyborczym w wyborach do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw i rad dzielnic m.st. Warszawy oraz w wyborach wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, zarządzonych na dzień 16 listopada 2014 r. (M.P. z 2014 r. poz. 788).

- uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z 1 września 2014 r. w sprawie wytycznych dla terytorialnych komisji wyborczych dotyczących wykonywania zadań do dnia głosowania w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego, zarządzonych na dzień 16 listopada 2014 r. (M.P. z 2014 r. poz. 878).

- uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z 5 listopada 2014 r. w sprawie wytycznych dla gminnych i obwodowych komisji wyborczych dotyczących sposobu postępowania w sytuacji, gdy na skutek zmian na liście kandydatów w wyborach wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub w ponownym głosowaniu w tych wyborach będzie uczestniczyć tylko jeden kandydat, a także jeżeli wystąpią przesłanki do skreślenia jedynego kandydata (M.P. z 2014 r. poz. 1058).

- ustawa z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236).

- ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.).

- ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.).

- ustawa z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1388 ze zm.).

- ustawa z 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 176, poz. 1191 ze zm.).

- wytyczne Państwowej Komisji Wyborczej dla obwodowych komisji wyborczych dotyczące zadań i trybu przygotowania oraz przeprowadzenia głosowania w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego, zarządzonych na dzień 16 listopada 2014 r., stanowiące załącznik do uchwały PKW z 29 września 2014 r.

- wytyczne Państwowej Komisji Wyborczej dla terytorialnych komisji wyborczych dotyczące ustalania wyników głosowania i wyników wyborów do organów jednostek samorządu terytorialnego, zarządzonych na dzień 16 listopada 2014 r., stanowiące załącznik do uchwały PKW z 6 października 2014 r.

@RY1@i02/2014/229/i02.2014.229.08800010a.803.jpg@RY2@

Łukasz Sobiech radca prawny

Łukasz Sobiech

radca prawny

@RY1@i02/2014/229/i02.2014.229.08800010a.804.jpg@RY2@

Leszek Jaworski prawnik specjalizujący się w prawie administracyjnym

Leszek Jaworski

prawnik specjalizujący się w prawie administracyjnym

Następna (ostatnia) część komentarza ukaże się 17 grudnia

Poprzednie części komentarza ukazały się w dodatku Samorząd i Administracja

● cz. I / 29 stycznia 2014 r. / nr 19

● cz. II / 26 lutego 2014 r. / nr 39

● cz. III / 26 marca 2014 r. / nr 59

● cz. IV / 16 kwietnia 2014 r. / nr 74

● cz. V / 28 maja 2014 r. / nr 102

● cz. VI / 2 lipca 2014 r. / nr 126

● cz. VII / 30 lipca 2014 r. / nr 146

● cz. VIII / 27 sierpnia 2014 r. / nr 165

● cz. IX / 24 września 2014 r. / nr 185

● cz. X / 29 października 2014 r. / nr 210

Przeoczyłeś tygodnik? Znajdziesz go w dotychczasowych wydaniach na