Sprawy o świadczenia wracają do gmin

Wojewódzkie sądy administracyjne uchylają decyzje odmawiające wsparcia opiekunom, którzy zajmują się dorosłym, niepełnosprawnym członkiem rodziny. Powodem jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 38/13).

21 października 2014 r. orzekł on, że art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.) jest bezprawny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w zależności od momentu powstania uszczerbku na zdrowiu u osoby wymagającej opieki. Wskazuje bowiem, że musiało to nastąpić przed ukończeniem 18 lub 25 lat (jeśli było to w czasie nauki). Wyrok TK, o czym przypomina w specjalnym komunikacie Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, nie spowodował jednak, że przepis ten przestał obowiązywać. Resort zaleca więc, aby gminy nadal stosowały kryterium wieku.

- Czekamy na zapowiadaną zmianę ustawy, która ma ją dostosować do wyroku trybunału (TK nakazał zrobić to niezwłocznie, ale nie wyznaczył konkretnego terminu - red.). Dopóki to jednak nie nastąpi, będziemy w takich przypadkach wydawać decyzje odmowne - zapowiada Marzena Szuleta, kierownik biura świadczeń rodzinnych Urzędu Miasta w Kaliszu.

Orzeczenie trybunału nie daje też podstaw do wznowienia postępowania na podstawie specjalnej procedury przewidzianej w kodeksie postępowania administracyjnego dla osób, które otrzymały negatywną decyzję wydaną na podstawie przepisu uznanego za sprzeczny z ustawą zasadniczą. Ma jednak wpływ na sytuację tych opiekunów, których sprawy po negatywnym rozstrzygnięciu gminy są teraz rozpatrywane w sądach administracyjnych. Wyroki, które zapadają po 21 października, dają im duże szanse na uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Przykładowo WSA w Poznaniu w orzeczeniu z 23 października 2014 r. (sygn. akt IV SA/Po 355/14) uchylił decyzję odmawiającą wsparcia córce zajmującej się matką, której niepełnosprawność powstała w 42. roku życia. Powołał się przy tym na art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Zgodnie z nim sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienie postępowania. Zdaniem WSA taka sytuacja zaistniała, ponieważ trybunał orzekł o niezgodności z konstytucją przepisu, który spowodował wydanie decyzji odmownej. W związku z tym poznański sąd przekazał sprawę gminie do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że przy jej rozpoznawaniu powinna uwzględnić orzeczenie TK i rozważyć, czy skarżącej córce świadczenie przysługiwało.

Takie samo stanowisko zajął WSA w Olsztynie w wyroku wydanym 4 listopada 2014 r. (sygn. akt II SA/Ol 1021/14).

1 tys. zł miesięcznie wynosi świadczenie pielęgnacyjne wraz z dodatkiem

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl