SN o składce na ubezpieczenie zdrowotne

Sygn. akt II UK 578/13

z 11 września 2014 r.

Wyrokiem z 10 maja 2012 r. sąd okręgowy oddalił odwołanie spółki z o.o. od decyzji ZUS z 12 maja 2011 r. stwierdzającej, że odwołująca się (płatnik składek) jest dłużnikiem z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Sąd pierwszej instancji ustalił, że spółka 7 stycznia 2004 r. zgłosiła wnioskodawcę, pełniącego od stycznia 2004 r. funkcję prezesa zarządu jednoosobowej spółki z o.o., do ubezpieczenia zdrowotnego, wskazując 1 stycznia 2004 r. jako datę powstania obowiązku ubezpieczenia. 4 kwietnia 2011 r. spółka złożyła deklarację o wyrejestrowaniu wnioskodawcy z ubezpieczenia od 1 lutego 2006 r. Organ rentowy 15 marca 2011 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, a decyzją z 12 maja 2011 r. stwierdził, że odwołująca się spółka jest dłużnikiem z tytułu składek w wysokości łącznej 20 457,38 zł.

Sąd okręgowy stwierdził, że płatnikiem składek, zgodnie z art. 4 pkt 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.; dalej: ustawa systemowa), jest pracodawca. Płatnicy składek są obowiązani przekazywać zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia (art. 36 ust. 4 ustawy systemowej).

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że odwołująca się spółka była od 1 stycznia 2004 r. płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne wnioskodawcy jako wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Z momentem wygaśnięcia tytułu do ubezpieczenia odwołująca się powinna go wyrejestrować z ubezpieczenia w terminie 7 dni od daty zaistnienia tego faktu. Tymczasem wniosek o wyrejestrowanie z ubezpieczenia złożony został dopiero 4 kwietnia 2011 r. Zdaniem sądu okręgowego, skoro odwołująca się nie dopełniła ciążącego obowiązku, to organ rentowy miał podstawę do naliczania składek za ubezpieczonego wraz z odsetkami.

Sąd apelacyjny wyrokiem z 22 maja 2013 r. oddalił apelację spółki, podkreślając, że spółka, skarżąc wyrok w części oddalającej odwołanie co do składek na ubezpieczenie społeczne wnioskodawcy za okres od 1 września 2005 r. do 31 stycznia 2011 r., w istocie zmierza do wykazania, że w podanym okresie ubezpieczony nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu i dlatego zaskarżony wyrok i poprzedzająca go decyzja powinna ulec stosownej zmianie. W ocenie sądu dla organu rentowego znaczenie prawne w przypadku składek na ubezpieczenie zdrowotne ma złożona deklaracja, a w razie jej braku ZUS dokonuje wymiaru składek z urzędu (art. 48 ustawy systemowej), skoro nie złożono deklaracji o wyrejestrowaniu wnioskodawcy z ubezpieczenia zdrowotnego w odpowiednim terminie, a zrobiono to dopiero w kwietniu 2011 r.

Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok do ponownego rozpoznania. Sąd uznał, że w sprawie zabrakło stanowczego ustalenia, czy zaległość w zakresie składek na ubezpieczenie zdrowotne wnioskodawcy, ustalona w zaskarżonej decyzji, odnosi się do jego obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) czy też do innego tytułu. Zabrakło także skonfrontowania tego ustalenia z przepisami ustawy systemowej, które rozróżniają odrębne obowiązkowe tytuły ubezpieczeń społecznych wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, a z tym związane jest określenie właściwego płatnika składek.

Z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej wynika, że wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uważa się za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność. Zgodnie natomiast z art. 84 ustawy o świadczeniach osoba podlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej sama opłaca składkę na to ubezpieczenie. Zatem to wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (osoba prowadzącą pozarolniczą działalność), a nie spółka, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne. Jeśli w tym zakresie istnieją jakiekolwiek zaległości składkowe, to odpowiada za nie wspólnik, a nie spółka.

Oprac. Marcin Wilczyński

asystent sędziego Sądu Najwyższego