NSA o procedurze likwidacji szkoły podstawowej

Sygn. akt I OSK 861/14

z 17 lipca 2014 r.

Rada Miejska w Staszowie w drodze uchwały przekształciła 1 września 2012 r. szkołę podstawową o strukturze organizacyjnej, w której były klasy I-VI, w szkołę obejmującą klasy I-III. W uzasadnieniu tej uchwały podniesiono m.in., że rodzice uczniów zostali powiadomieni o zamiarze przekształcenia szkoły poprzez zorganizowanie spotkania, zamieszczenie uchwały na stronie internetowej i w biuletynie informacji publicznej urzędu, wywieszenie na tablicy ogłoszeń w przekształcanej placówce oraz korespondencyjnie. Świętokrzyski kurator oświaty przedstawił pozytywną opinię dotyczącą przekształcenia szkoły. Uchwała została również zaopiniowana przez organizacje związkowe działające w przekształcanej placówce.

Skargę na powyższą uchwałę złożyły M.C. i Z.D., zarzucając naruszenie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 1991 r. nr 55, poz. 234) poprzez podjęcie uchwały o zamiarze przekształcenia szkoły dzień po przekazaniu jej projektu do zaopiniowania związkom zawodowym, co w konsekwencji doprowadziło do braku zagwarantowania im wyrażenia opinii w ustawowym terminie 30 dni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że skarga jest zasadna. Sąd stwierdził, że o uwzględnieniu skarg i w konsekwencji stwierdzeniu niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały zadecydował fakt podjęcia jej bez dopełnienia obowiązku z art. 59 ust. 1 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1991 r. nr 95, poz. 425; dalej: u.s.o.). W przepisie tym prawodawca sformułował ustawowy nakaz powiadomienia, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji szkoły, przez organ prowadzący szkołę rodziców uczniów o zamiarze likwidacji lub przekształcenia placówki, do której uczęszcza ich małoletnie dziecko. Kielecki sąd wyraził pogląd, że zawiadomienie o zamiarze likwidacji czy przekształcenia jest dokonane skutecznie wtedy, gdy dotarło do wszystkich osób lub organów, które powinny zostać poinformowane o zamierzonej zmianie. Zaznaczył, że liczy się realna możliwość zapoznania się z zamiarem likwidacji czy przekształcenia, np. poprzez awizowanie listu, a nie to, czy dany adresat - organ lub osoba - faktycznie z tej możliwości skorzystał.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożyła Gmina Staszów. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ją za bezzasadną i oddalił.

Organ prowadzący jest zobowiązany co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów (w przypadku szkoły dla dorosłych tylko uczniów), właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej dla prowadzenia szkół danego typu. Celem instytucji zawiadomienia jest umożliwienie rodzicom uczniów likwidowanej szkoły obserwowania tego procesu włącznie z możliwością zaskarżenia uchwały likwidacyjnej oraz dokonania wyboru między kontynuowaniem przez dziecko obowiązku szkolnego w placówce wskazanej przez organ prowadzący a kontynuowaniem nauki w innej szkole.

O dokonaniu zawiadomienia można mówić wtedy, gdy rodzice uzyskają informację o zamiarze likwidacji szkoły. Odebranie pisma zawierającego tę informację wymaga zaznajomienia się z jego treścią. Ustalenie tej okoliczności przez organ jest z natury rzeczy niemożliwe. Z tego powodu pojęcie "zawiadomienia" określone w art. 59 ust. 1 u.s.o. należy odczytywać od strony obowiązków organu w zakresie przekazania informacji. Chodzi o stworzenie rodzicom przez organ realnej możliwości uzyskania informacji o zamiarze likwidacji szkoły w terminie 6 miesięcy przed planowanym terminem zamknięcia placówki. Forma zawiadomienia nie powinna być wybierana bez uwzględnienia daty podjęcia uchwały i czasu, który pozostał do rozpoczęcia biegu sześciomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 59 ust. 1 u.s.o. W sytuacji gdy rada gminy podejmuje uchwałę na krótko przed rozpoczęciem biegu sześciomiesięcznego terminu przed terminem likwidacji, jak w niniejszej sprawie, należy wybrać takie formy zawiadomienia, które realnie umożliwią dotarcie informacji do rodziców uczniów co najmniej na 6 miesięcy przed terminem przekształcenia placówki. Dokonanie zawiadomienia po upływie terminu wskazanego w ww. przepisie powoduje bezskuteczność czynności zawiadomienia.

Oprac. Leszek Jaworski