Dziecko zwiedza świat

Jeszcze niedawno dziecku do wyjazdu za granicę faktycznie wystarczał wpis do paszportu rodzica. To jednak zmieniło się w 2006 r. (zgodnie z zasadą, wedle której każda osoba wyjeżdżająca za granicę musi mieć własny upoważniający do tego dokument). Również dzieci wpisane do paszportu rodzica przed 28 sierpnia 2006 r. od czerwca 2012 r. muszą mieć już własny dokument podróży. Rodzice często są przekonani, że wystarczającym do wyjazdu dokumentem tożsamości jest legitymacja szkolna, a w przypadku mniejszych dzieci - akt urodzenia. W żadnym wypadku jednak nie upoważniają one do pobytu poza granicami kraju.

Przy wyjeździe do krajów Unii Europejskiej nieletnim, podobnie jak dorosłym, wystarczy dowód osobisty. Dzieciom przed ukończeniem 18 lat można wyrobić tymczasowy dokument, który jest ważny pięć lat od daty wydania, niezależnie od wieku dziecka, dla którego jest wyrabiany. Wniosek o wydanie dowodu osobistego należy złożyć do gminy, w której jest się zameldowanym. Jeśli dziecko nie ukończyło 13 lat, na wydanie dokumentu muszą wyrazić zgodę oboje rodzice, przy starszym wystarczy zgoda jednego. W obu sytuacjach rodzice (lub rodzic) muszą stawić się w urzędzie i okazać do wglądu własne dowody. Za wydanie dowodu nie jest pobierana opłata, a czas oczekiwania nie przekracza 30 dni.

Ze względów praktycznych warto jednak zdecydować się na paszport, bo jest respektowany w każdym państwie. Jego wyrobienie nie powinno stanowić większych problemów.

Wniosek o paszport składają rodzice. Mogą to zrobić zarówno w Polsce (w urzędzie wojewódzkim), jak i za granicą (w urzędzie konsularnym danego kraju). Przepisy nie regulują, że muszą być przy tym obecni oboje, wystarczy obecność jednego, ale trzeba wtedy dołączyć pisemną zgodę drugiego rodzica. Uwaga! Własnoręczność podpisu musi być potwierdzona notarialnie lub przez organ paszportowy.

Jeśli do składania wniosku uprawniony jest tylko jeden rodzic, to należy dołączyć odpowiednie dokumenty - np. orzeczenie sądu o pozbawieniu praw rodzicielskich drugiego. W wyjątkowych sytuacjach prawo dopuszcza wyrobienie paszportu za granicą przy zgodzie tylko jednego rodzica, jest to jednak możliwe tylko wówczas, gdy utrudnione jest uzyskanie zgody drugiego z opiekunów prawnych, a za wydaniem paszportu przemawia dobro dziecka.

Dziecko, które ma mniej niż pięć lat, nie musi być obecne przy składaniu wniosku o wydanie tymczasowego paszportu. Przy odbiorze natomiast nie jest wymaga obecność nieletniego, niezależnie od jego wieku. Ważność paszportu jest uzależniona od wieku dziecka. Tym, które nie ukończyły pięciu lat, można wyrobić paszport tymczasowy, ważny przez rok. Jeśli nie ukończyły 13 lat, ważny jest przez okres pięciu lat, a w przypadku starszych dzieci przez dziesięć. Uwaga! Dzieci powyżej 5. roku życia muszą legitymować się paszportem biometrycznym - z zapisanym elektronicznie (nie graficznie) wizerunkiem twarzy i odcisków palców. Dla młodszych (do 5 lat) na prośbę rodziców także można wyrobić paszport biometryczny, który podobnie jak tymczasowy będzie ważny rok.

Od wieku dziecka uzależniony jest także koszt dokumentu. Jeśli ukończyło 13 lat, zapłacimy 70 zł, przy młodszych dzieciach należy liczyć się z wydatkiem rzędu 30 zł. Za paszport wyrabiany w konsulacie, oprócz standardowej opłaty, zostanie naliczona także opłata dodatkowa.

Uwaga! Jeśli dziecko jedzie za granicę nie z rodzicem, a z kimś z rodziny, należy sporządzić u notariusza zgodę rodziców na wyjazd z konkretną osobą, a dokument powinien być w języku angielskim. Warto o to zadbać, zwłaszcza że niektóre kraje, w tym typowe wakacyjne kierunki (np. Chorwacja), wymagają takiego poświadczenia.

@RY1@i02/2014/143/i02.2014.143.00700040d.803.jpg@RY2@

RYS. JAROSŁAW ŁOKIETEK

Maria Kuźniar

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 8, art. 13-15, art. 32 ustawy z 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz.U. nr 143, poz. 1027 ze zm.).

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/143/i02.2014.143.00700040d.804.jpg@RY2@

Antoni Skorupski adwokat

Jeśli chodzi o konsekwencje dla rodzica/opiekuna, który wyjedzie z dzieckiem za granicę bez zgody drugiego, należy rozważyć dwie okoliczności różnicujące tę problematykę. W przypadku gdy pełnia władzy rodzicielskiej przysługuje obojgu rodzicom, wymagane jest, aby obydwoje podjęli decyzję w tym zakresie. Gdy zaś jedno z rodziców pozbawione jest władzy rodzicielskiej bądź władza ta jest ograniczona i nie obejmuje podejmowania decyzji dotyczącej wyjazdów dziecka za granicę, decyzję podejmuje jeden rodzic. Jedynie w tym ostatnim przypadku rodzic pozbawiony bądź ograniczony we władzy rodzicielskiej może odpowiadać za przestępstwo uprowadzenia małoletniego określone w art. 211 kodeksu karnego, polegające na uprowadzeniu lub zatrzymaniu małoletniego poniżej 15. roku życia wbrew woli osoby powołanej do opieki lub nadzoru, co zagrożone jest karą pozbawienia wolności do lat 3. Wykluczone jest popełnienie tego przestępstwa przez rodzica posiadającego nieograniczoną władzę rodzicielską. Rodzic nadużywający swoich uprawnień względem dziecka w taki sposób naraża się jednak na wszczęcie przeciwko niemu postępowania w przedmiocie ograniczenia bądź pozbawienia władzy rodzicielskiej. Ponadto podjęte mogą zostać działania mające na celu przywrócenie kontaktów z dzieckiem, w tym dotyczące ustalenia przez sąd miejsca pobytu dziecka i wydania postanowienia o odebraniu dziecka.