Sprawcy naruszeń dyscypliny finansów publicznych są łagodnie traktowani

Z opublikowanego sprawozdania z działalności Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych oraz zbiorczego sprawozdania z działalności komisji orzekających pierwszej instancji w 2013 roku wynika, że komisje orzekające dość łagodnie traktują obwinionych, którymi zwykle są kierownicy jednostek publicznych oraz ich skarbnicy. Pozwalają na to przepisy ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 168; dalej: ustawa). Nie zmieniła tego nawet duża nowelizacja, która weszła w życie 11 lutego 2012 r.

W I instancji

Zgodnie z art. 46 ustawy komisjami orzekającymi I instancji są: Wspólna Komisja Orzekająca, międzyresortowe komisje orzekające (przy ministrze finansów, ministrze administracji i cyfryzacji oraz ministrze sprawiedliwości), komisja orzekająca przy szefie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz regionalne komisje przy regionalnych izbach obrachunkowych (16 komisji).

Komisje te w 2013 roku wydały orzeczenia wobec 1027 obwinionych, a wobec 133 osób umorzyły postępowanie.

Spośród spraw rozstrzygniętych orzeczeniem komisje 303 osoby uniewinniły (29,5 proc. wszystkich obwinionych), a 724 uznały winnymi naruszenia dyscypliny finansów publicznych (70,5 proc.). Wobec 374 winnych odstąpiły od wymierzenia kary (51,7 proc.). Wskazywały przy tym, że: obwiniony wcześniej nie był karany, przed popełnieniem naruszenia wzorowo spełniał obowiązki zawodowe, popełniony czyn miał niską szkodliwość albo obwiniony podjął działania zmierzające do wyeliminowania uchybień.

Przypomnijmy, że zgodnie z art. 36 ustawy w przypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie można, biorąc pod uwagę rodzaj i okoliczności naruszenia dyscypliny finansów publicznych lub właściwości i warunki osobiste sprawcy naruszenia, wymierzyć karę łagodniejszego rodzaju, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. Jako okoliczności łagodzące komisja orzekająca może uwzględnić w szczególności:

1) działanie lub zaniechanie ze szczególnych pobudek lub w szczególnych warunkach, zasługujących na uwzględnienie, w tym w celu zapobieżenia szkodzie w mieniu publicznym;

2) wyróżnianie się przed popełnieniem naruszenia dyscypliny finansów publicznych wzorowym spełnianiem obowiązków zawodowych;

3) przyczynienie się do usunięcia szkodliwych następstw naruszenia dyscypliny finansów publicznych lub podjęcie o to starań.

Nie można jednak odstąpić od wymierzenia kary, jeśli obwiniony był wcześniej karany za naruszenie dyscypliny i kara nie zatarła się oraz w przypadku gdy stopień szkodliwości był rażący.

Ze sprawozdania wynika również, że komisje orzekające w zeszłym roku wymierzyły wszystkie kary, które przewiduje ustawa:

wkarę upomnienia - 305 osobom (87,1 proc. ukaranych),

wnaganę - 34 osobom (9,7 proc.),

wkarę pieniężną - 10 osobom (2,9 proc.)

wkarę zakazu pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi - jednej osobie (0,3 proc.).

Jeśli chodzi o kary pieniężne, to średnia ich wysokość wyniosła 4233,70 zł.

W sprawach, w których umorzono postępowania, komisje uznawały m.in., że stopień szkodliwości czynu dla finansów publicznych jest znikomy, nastąpiło przedawnienie, czyn nie stanowił naruszenia dyscypliny finansowej lub w ogóle go nie popełniono.

Najczęstsze błędy

Osoby odpowiedzialne za naruszenie dyscypliny finansów publicznych najczęściej naruszały przepisy dotyczące zamówień publicznych (326 naruszeń, czyli 26,6 proc. wszystkich popełnionych czynów), zaniechania przeprowadzenia lub rozliczenia inwentaryzacji oraz nieprawidłowości dotyczących sprawozdawczości z wykonania procesów gromadzenia środków publicznych i ich rozdysponowywania (281 naruszeń, czyli 22,9 proc. wszystkich czynów). Trzecim najczęściej popełnianym naruszeniem było dokonywanie wydatków bez upoważnienia albo z przekroczeniem zakresu upoważnienia oraz naruszenie przepisów dotyczących dokonywania poszczególnych wydatków (210 naruszeń, 17,1 proc. wszystkich czynów).

Obwinieni, których komisje uznały za odpowiedzialnych naruszenia dyscypliny, zaciągali również zobowiązania bez upoważnienia lub z jego przekroczeniem (89 naruszeń, 7,3 proc.), wydatkowali dotacje niezgodnie z przeznaczeniem, nie rozliczali lub nie zwracali ich w terminie (60 naruszeń, 4,9 proc.), a także przekazywali dotacje lub udzielali ich z naruszeniem obowiązujących zasad i trybu ich przekazywania lub udzielenia (43 czyny, 3,5 proc.). Ponadto dopuszczali do sytuacji, gdy jednostka nie opłacała w terminie składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy itp. (55 czynów - 4,5 proc.) oraz nieterminowo przekazywała należności do budżetu państwa (41 czynów, 3,3 proc.).

Rozstrzygnięcia GKO

Jak wynika ze sprawozdania, główna komisja orzekająca (organ II instancji) rozpoznała w zeszłym roku 122 odwołania. Z tego w 41 sprawach utrzymała w mocy orzeczenie komisji I instancji, 40 spraw uchyliła i przekazała do ponownego rozpoznania, 32 sprawy uchyliła w całości lub w części, 5 postępowań umorzyła, a 4 odwołania pozostawiła bez rozpoznania.

GKO prowadzi też rejestr osób odpowiedzialnych za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W zeszłym roku GKO wpisała do niego 706 osób, a 819 z niego usunęła.

26,6 proc. taki odsetek naruszeń dyscypliny finansów publicznych dotyczył łamania przepisów o zamówieniach publicznych

@RY1@i02/2014/117/i02.2014.117.08800080a.803.jpg@RY2@

Komisje coraz łagodniejsze

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl