Można przekształcić tylko istniejące prawo

Organ administracji nie może w drodze decyzji uznać bezskuteczności wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego, nawet jeśli nastąpiło to w toku postępowania administracyjnego prowadzonego z naruszeniem kodeksu postępowania administracyjnego.

Prezydent miasta umorzył postępowanie w sprawie przekształcenia prawa współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z niezłożeniem przez strony postępowania odrębnych wniosków o udzielenie bonifikaty od opłaty związanej z funkcją mieszkalną nieruchomości oraz brakiem stanowiska o sposobie ustalenia opłaty (płatnej jednorazowo lub w ratach) postępowanie w tej sprawie nie zostało zakończone. W trakcie jego trwania wygasło prawo użytkowania wieczystego na skutek upływu terminu 50 lat określonego w umowie sprzedaży. Postępowanie o przekształceniu prawa do nieruchomości stało się więc bezprzedmiotowe.

Od tej decyzji odwołał się jeden z wnioskodawców. Zarzucił, że mimo upływu zakreślonego przez organ administracyjny terminu załatwienia sprawy zaprzestał on podejmowania dalszych czynności. Natomiast po upływie ponad 5 lat wydana została decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie.

Samorządowe kolegium odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję prezydenta miasta. Wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Ten uznał ją za bezzasadną i oddalił.

Prawo użytkowania wieczystego przysługujące osobom fizycznym może być przekształcone w prawo własności tylko na zasadach określonych w ustawie z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 83; dalej u.p.u.w.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.p.u.w. z żądaniem takim mogą wystąpić osoby fizyczne i prawne będące 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości lub ich następcy prawni. Decyzję w tym zakresie wydaje w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego wójt, burmistrz, prezydent miasta, zarząd powiatu lub zarząd województwa.

W świetle powołanych przepisów nie ulega wątpliwości, że warunkiem orzeczenia o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności jest istnienie prawa użytkowania wieczystego nie tylko w dacie złożenia wniosku, lecz także w dacie orzekania przez organ administracji. Przekształcenie dotychczasowego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje na skutek decyzji administracyjnej. Organ nie może jednak orzekać o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, które już nie istnieje. Brak jest wówczas jednej z podstawowych przesłanek do wydania decyzji o przekształceniu.

W związku z tym organ zasadnie umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. Okoliczności tej nie może zmienić nawet stwierdzenie naruszenia przez organ administracji zasad postępowania administracyjnego. Przy czym należy wskazać, że wprawdzie skarżący zarzuca organowi opieszałość w prowadzeniu postępowania, ale w stosownym czasie nie skorzystał z uprawnień, jakie przysługują mu w takim przypadku (zażalenie na niezałatwienie sprawy, a następnie ewentualna skarga do sądu administracyjnego), mimo że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte m.in. na wniosek skarżącego, a zatem miał on świadomość, że takie postępowanie w sprawie powinno się toczyć.

z 19 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 976/13.

Opracował Leszek Jaworski