Odszkodowania inaczej liczone

@RY1@i02/2014/117/i02.2014.117.088000400.805.jpg@RY2@

W przyszłym miesiącu wchodzi w życie ustawa z 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą. Na tej podstawie ulegną zmianie zasady wypłaty wsparcia udzielanego policjantom, strażakom, pogranicznikom oraz funkcjonariuszowi Biura Ochrony Rządu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu oraz Centralnego Biura Antykorupcyjnego Policji (Dz.U. z 2014 r. poz. 616). Dotychczas przepisy w tym zakresie określało kilka ustaw, odrębnych dla poszczególnych formacji.

Wsparcie uzyskają, podobnie jak do tej pory, nie tylko funkcjonariusze, którzy doznali stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku albo choroby, ale także członkowie rodziny mundurowego, który zmarł wskutek wypadku albo choroby.

Komu wypłacą

Funkcjonariusze pełniący służbę oraz osoby zwolnione ze służby mają prawo do jednorazowego odszkodowania. Przysługuje ono, jeśli zainteresowany:

wdoznał uszczerbku na zdrowiu lub zmarł wskutek wypadku w ciągu 3 lat od wypadku,

wdoznał uszczerbku na zdrowiu wskutek choroby nie później niż w ciągu 3 lat od dnia zwolnienia ze służby,

wzmarł wskutek choroby w ciągu 3 lat od dnia ustalenia uszczerbku na zdrowiu wskutek tej choroby, nie później jednak niż w ciągu 3 lat od dnia zwolnienia ze służby.

Są to zasady analogiczne do tych, które wynikają z jeszcze obowiązującej ustawy z 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w policji (Dz.U. nr 53, poz. 345 ze zm.).

Nie zawsze zwrócą

Nie w każdym przypadku funkcjonariusz będzie miał jednak prawo otrzymać odszkodowanie. Pieniędzy nie dostanie ten mundurowy, który zapadł na zdrowiu z powodu wypadku lub choroby, których wyłączną przyczyną było udowodnione umyślne lub rażąco niedbałe działanie albo zaniechanie funkcjonariusza naruszające obowiązujące przepisy lub rozkazy. Dotyczy to jednak sytuacji, kiedy jego przełożeni zapewnili warunki odpowiadające tym przepisom i sprawowali we właściwy sposób nadzór nad ich przestrzeganiem, a funkcjonariusz posiadał potrzebne umiejętności do wykonywania określonych czynności i był przeszkolony w zakresie tych przepisów. Nie będzie także wypłaty odszkodowania, jeśli przyczyną wypadku było zachowanie funkcjonariusza spowodowane stanem po spożyciu alkoholu, środków odurzających, substancji psychotropowych lub innych substancji o podobnym działaniu. Z odmową wypłaty musi się liczyć osoba, której wypadek, a co za tym idzie, uszczerbek na zdrowiu lub śmierć zostały spowodowane przez niego z winy umyślnej. W przypadku podejrzenia, że do wypadku przyczyniło się zachowanie funkcjonariusza spowodowane stanem po spożyciu alkoholu, środków odurzających, substancji psychotropowych lub podobnych, mundurowy jest obowiązany poddać się odpowiednim badaniom w celu wyeliminowania takiego podejrzenia.

Z przepisów zniknęła natomiast możliwość uzyskania odszkodowania związana z wypadkiem podczas drogi do miejsca i z miejsca wykonywania określonych przepisami czynności.

Specjalna podwyżka

Premier lub minister spraw wewnętrznych zachował prawo do tego, aby w szczególnie uzasadnionych przypadkach podwyższyć jednorazowe odszkodowanie funkcjonariuszowi albo uprawnionemu członkowi rodziny. Podwyżka ta nie może być większa niż 100 proc. podstawowej wypłaty.

Specjalne jednorazowe odszkodowanie można przyznać także:

wczłonkowi rodziny zmarłego funkcjonariusza niespełniającemu warunków wymaganych do uzyskania renty rodzinnej,

wuprawnionemu członkowi rodziny funkcjonariusza zaginionego w czasie pełnienia służby,

wuprawnionemu członkowi rodziny funkcjonariusza zmarłego wskutek przestępstwa, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że jego śmierć pozostaje w związku ze służbą.

Od przeciętnego wynagrodzenia

Zasadniczym zmianom ulegną zasady określania wysokości jednorazowego odszkodowania - za jednakowe uszczerbki na zdrowiu będzie ono jednakowe dla wszystkich funkcjonariuszy, bez względu na stopień, stanowisko i rodzaj służby. Przy wyliczaniu odszkodowania stosowany będzie system wielokrotności, a nie stałe kwoty.

Podstawą będzie od 1 lipca przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w poprzednim roku ogłaszane do celów emerytalnych. Jednorazowe odszkodowanie przysługuje w wysokości 20 proc. przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent uszczerbku na zdrowiu. W przypadku pogorszenia się stanu zdrowia (o ile uszczerbek zwiększy się co najmniej o 10 punktów procentowych), jednorazowe odszkodowanie zwiększy się o 20 proc. przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent uszczerbku na zdrowiu przewyższający procent, według którego wcześniej było ustalone to odszkodowanie.

Dodatkowa kwota pomocy dla poszkodowanego mundurowego zwiększy się o kwotę stanowiącą 3,5-krotność przeciętnego wynagrodzenia, jeżeli funkcjonariusz, wskutek wypadku lub choroby został uznany za niezdolnego do służby ze względu na znaczne ograniczenie sprawności organizmu lub niezdolnego do samodzielnej egzystencji.

Obecnie podstawą dla policjantów jest kwota dwunastomiesięcznego uposażenia przyjmowanego za podstawę wymiaru emerytury lub renty stosownie do przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy policji oraz ich rodzin. a poszczególne służby inaczej

Uszczerbek na zdrowiu określany będzie według skali przyjętej w załączniku do rozporządzenia, które zostanie wydane do ustawy.

Dla dzieci i małżonków

W przypadku śmierci funkcjonariusza prawo do wypłaty jednorazowej pomocy ma także rodzina. Do tej pory odszkodowania te są ustalane kwotowo. Np. małżonkowi albo dziecku, które jest sierotą zupełną, przysługuje 40 000 zł odszkodowania. Po zmianach będą uzależnione od wysokości przeciętnego wynagrodzenia. Na przykład, kiedy do świadczenia jest uprawniony tylko jeden członek rodziny funkcjonariusza, jednorazowe odszkodowanie przysługuje w wysokości:

w18-krotnego przeciętnego wynagrodzenia, gdy uprawnionym jest małżonek lub dziecko;

w9-krotnego przeciętnego wynagrodzenia, gdy uprawnionym jest inny członek rodziny.

Jeżeli oprócz małżonka lub dzieci do jednorazowego odszkodowania są uprawnieni równocześnie inni członkowie rodziny, każdemu z nich odszkodowanie przysługuje w wysokości 3,5-krotnego przeciętnego wynagrodzenia, niezależnie od odszkodowania przysługującego małżonkowi lub dzieciom. Jednorazowe odszkodowanie należne uprawnionym członkom rodziny zmniejsza się o kwotę jednorazowego odszkodowania wypłaconego funkcjonariuszowi z tytułu uszczerbku na zdrowiu doznanego wskutek wypadku lub choroby, jeżeli były one przyczyną późniejszego zgonu tej osoby. Do ustalenia wysokości jednorazowego odszkodowania przyjmuje się przeciętne wynagrodzenie obowiązujące w dniu wydania decyzji przyznającej odszkodowanie.

Za utracone mienie

Funkcjonariusz (lub jego rodzina w przypadku śmierci) otrzymają rekompensatę za udowodnione szkody poniesione wskutek utraty, zniszczenia lub uszkodzenia w związku z wypadkiem przedmiotów osobistego użytku. Kwota wypłaty za takie przedmioty będzie ustalana według ceny zakupu takiego samego przedmiotu z dnia, w którym wydano decyzję w sprawie odszkodowania za szkodę poniesioną w tych przedmiotach, z uwzględnieniem stopnia ich zużycia. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie ceny zakupu takiego samego przedmiotu, jego wartość ustala się według ceny zakupu przedmiotu tego samego rodzaju o identycznych lub zbliżonych parametrach.

Przyczyny zdarzenia

W przypadku ustalania prawa do wsparcia z powodu wypadku sprawą niezwykle ważną będzie określenie okoliczności i przyczyn wypadku. Zgodnie z nowa ustawą funkcjonariusz, który uległ wypadkowi, jeżeli pozwala na to stan jego zdrowia i okoliczności, niezwłocznie zawiadamia o tym bezpośredniego przełożonego. Następnie bezpośredni przełożony takiego funkcjonariusza niezwłocznie zawiadamia o tym kierownika jednostki organizacyjnej.

Skład komisji

Przy ustalaniu prawa do jednorazowego odszkodowania niezbędne będzie stwierdzenie powiązania wypadku ze służbą. Dlatego zostanie powołana bezstronna komisja powypadkowa.

W skład komisji musi zostać powołany co najmniej:

wjako przewodniczący - przedstawiciel służby właściwej do spraw bezpieczeństwa i higieny służby i pracy w jednostce organizacyjnej;

wjako członek - przedstawiciel służby właściwy do oceny okoliczności i przyczyn wypadku lub inna osoba wskazana przez powołującego komisję powypadkową.

Jeśli w konkretnej jednostce nie ma wyspecjalizowanej komórki, to w skład komisji powypadkowej wejdzie osoba, której kierownik jednostki organizacyjnej powierzył wykonywanie zadań w zakresie bezpieczeństwa i higieny służby i pracy. W sytuacji gdy wypadkowi uległ kierownik jednostki organizacyjnej, komisję powypadkową powoła jego bezpośredni przełożony. Pamiętać przy tym trzeba, że członkami komisji powypadkowej nie mogą zostać osoby będące świadkami wypadku oraz osoby, których bezstronność może budzić wątpliwości.

Jeśli zaś postępowanie wyjaśniające mogłoby narazić niejawne dane osobowe funkcjonariusza lub czynności przez niego wykonywane na ujawnienie, komisję powypadkową powołają szefowie poszczególnych służb.

Badanie sprawy

Komisja powypadkowa ustali okoliczności i przyczyny wypadku oraz jego związek ze służbą w postępowaniu wyjaśniającym. Aby to było możliwe, osoby takie, zgodnie z nowymi przepisami będą miały obowiązek dokonania oględzin miejsca wypadku, maszyn lub urządzeń, oceny ich stanu technicznego oraz zbadania warunków pełnienia służby i innych okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku lub mają z nim związek. Niezbędne będzie także sporządzenie szkiców lub wykonanie zdjęcia miejsca wypadku, jeżeli okoliczności to uzasadniają. Członkowie komisji nie będą mogli także zapomnieć o spisaniu wyjaśnień od funkcjonariusza, który uległ wypadkowi, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala, oraz zebraniu informacji mogących mieć znaczenie dla ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku od świadków wypadku i innych osób.

Jeśli to jest konieczne, to komisja zasięgnie opinii specjalistów lub biegłych w zakresie niezbędnym do oceny okoliczności i przyczyn wypadku. Dodatkowo jej członkowie zyskają możliwość ubiegania się o udostępnienie akt postępowania karnego lub postępowania dyscyplinarnego oraz innych dokumentów dotyczących wypadku i jego skutków. Możliwe jest także wystąpienie do samego zainteresowanego lub w przypadku zgonu mundurowego, także do członków jego rodziny o udostępnienie dokumentacji medycznej dotyczącej skutków wypadku. Przy czym dokumenty sporządzane w postępowaniu wyjaśniającym trzeba będzie gromadzić w aktach postępowania wyjaśniającego. Natomiast zainteresowani lub uprawnieni członkowie rodziny zyskają prawo wglądu do akt postępowania wyjaśniającego na każdym etapie tego postępowania oraz do sporządzania notatek i odpisów, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z przepisów o ochronie informacji niejawnych. Komisja powypadkowa będzie mogła też zawrzeć w protokole powypadkowym wnioski i zalecenia profilaktyczne.

Obowiązkiem kierownika jednostki organizacyjnej będzie również przechowywanie akt postępowania wyjaśniającego przez 20 lat od wypadku.

WAŻNE

Kwotę jednorazowego odszkodowania lub jego zwiększenia zaokrągla się do pełnych złotych w górę

3650,06 zł tyle wynosi przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2013 r. ogłaszane do celów emerytalnych, które będzie przyjmowane do liczenia odszkodowań

WAŻNE

Postępowanie wyjaśniające wszczyna się z dniem powołania komisji powypadkowej

Zwrot kosztów zniszczonego przedmiotu

Jeśli w czasie wypadku zostaną zniszczone lub uszkodzone przedmioty osobistego użytku, to powołana komisja wypadkowa ustali:

w rodzaj przedmiotów;

w stopień zużycia przedmiotów przed wypadkiem i ich przybliżoną wartość;

w stopień zniszczenia lub uszkodzenia przedmiotów albo fakt ich utraty.

Informacje o takich przedmiotach wpisze do protokołu powypadkowego.

Obowiązki kierownika jednostki

Kierownik jednostki organizacyjnej będzie miał obowiązek:

w zabezpieczenia miejsca wypadku przed ewentualnymi dalszymi następstwami zdarzenia, jeżeli okoliczności to uzasadniają,

w udzielania pomocy osobom poszkodowanym lub osobom, którym zagraża niebezpieczeństwo,

w wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku,

w powołania komisji powypadkowej,

w zawiadomienia pisemnie o wypadku kierownika komórki bhp,

w udostępnienia informacji i materiałów niezbędnych do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku oraz udzielenia wszechstronnej pomocy komisji powypadkowej.

Ponadto kierownik jednostki organizacyjnej, w której służy poszkodowany mundurowy, niezwłocznie skieruje taką osobę na badanie niezbędne do ustalenia zawartości w organizmie alkoholu, środków odurzających, substancji psychotropowych lub innych substancji o podobnym działaniu. Takie badanie nie będzie jednak przeprowadzane, jeśli stan zdrowia poszkodowanego lub okoliczności wypadku nie będą uzasadniały wykonania takiego badania.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl