Wójt ściągnie od pełnomocnika należność w egzekucji administracyjnej

Gdy pełnomocnicy nie usuną materiałów wyborczych w terminie, w myśl art. 110 par. 6 kodeksu wyborczego wójt postanawia o ich usunięciu, a kosztami obciąża zobowiązanych. W jakim trybie postanowienie to powinno być wydawane?

Jeszcze w okresie obowiązywania ordynacji wyborczej z 1998 r. na to pytanie odpowiedział Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 września 2006 r. (syg. akt I OSK 1144/05). Treści odpowiednich regulacji w tym zakresie brzmią w kodeksie wyborczym (k.w.) identycznie. Zdaniem NSA nakaz określonego działania nie obejmuje sfery prawa administracyjnego, tylko sferę prawa cywilnego i pojęcie postanawia dotyczy tylko polecenia skierowanego przez wójta do podległych mu służb (np. straży lub innych jednostek gminnych). Samo określenie wysokości kosztów nie stanowi aktu administracyjnego. W ocenie NSA właściwy wójt po nakazaniu czynności podległej mu administracji (poległym jednostkom gminnym) informuje pełnomocnika wyborczego o ustalonej wysokości kosztów usunięcia plakatów wyborczych, określając termin do ich uiszczenia, a w razie kwestionowania tych kosztów przez pełnomocnika - pozostaje droga postępowania cywilnego i egzekucji cywilnej. Pogląd ten, mimo swoich atutów, może być jednak uznany za wątpliwy.

W czym tkwi wątpliwość?

Podstawową kwestią jest ustalenie, czy nakazywanie usunięcia plakatów wyborczych dotyczy sfery wewnętrznego działania administracji, czy też działania administracji skierowanego także do podmiotów pozostających poza administracją. Odpowiedź na to pytanie zawarta jest w art. 109 k.w. Skoro na ścianach budynków, latarniach, przystankach komunikacji publicznej, itp., a także w innych miejscach można umieszczać plakaty wyborcze po uzyskaniu zgody właściciela (zarządcy nieruchomości), to także właściciel (zarządca nieruchomości) powinien wiedzieć o ich usuwaniu. Jeżeli w terminie 30 dni od daty wyborów sam pełnomocnik wyborczy usunie plakaty wyborcze, to wówczas działania jednostek organizacyjnych gminy nie są potrzebne. Kwestie związane z ewentualnym naprawieniem szkód pomiędzy właścicielem budynku a pełnomocnikiem wyborczym będzie rzeczywiście rozstrzygał sąd powszechny.

Sytuacja zmienia się jednak wówczas, gdy pełnomocnik wyborczy nie usuwa takich plakatów w ustawowo określonym terminie. Wówczas k.w. nakazuje wójtowi postanowić o usunięciu plakatów wyborczych, czyli innymi słowy wójt postanawia o ich usunięciu, i to postanowienie może wójt albo sam wykonać, albo też zobowiązać do jego wykonania podległą mu administrację (np. komendanta straży gminnej) lub gminne jednostki organizacyjne. Takie postanowienie nie wywołuje jedynie skutków wewnątrz administracji gminnej. Ale na jego podstawie pracownicy gminnej jednostki będą zobowiązani np. do wejścia na teren nieruchomości prywatnej i usuwania plakatów z budynków, które nie są własnością gminy lub np. z urządzeń energetycznych stanowiących własność spółek energetycznych. Ponadto dotyczy też ono bezpośrednio komitetu wyborczego, którego pełnomocnik nie usunął plakatów. Tym samym tak właściciel budynku, jak i komitet wyborczy powinni mieć prawo kwestionowania ustalanego w ten sposób działania wójta. W związku z tym należy stwierdzić, że istniejąca regulacja objęta art. 110 par. 7 k.w. nie pozwala na przyjęcie, że wójt postanawiając o usunięciu plakatów nie ingeruje w prawa lub obowiązki o charakterze publicznym dotyczących podmiotów pozostających poza administracją. Gdyby ustawodawca rzeczywiście pozostawił usuwanie plakatów tylko w sferze wewnętrznego działania administracji, to wówczas ten artykuł powinien brzmieć: - wójt usuwa plakaty (...), które nie zostały usunięte przez pełnomocników wyborczych. Nie ma potrzeby, aby aż akt prawny rangi ustawy zawierał podstawę do wydania wewnętrznych poleceń kierowanych przez wójta do podległej mu administracji i służb. Takich wewnętrznych poleceń z reguły nie zawierają ani ustawy, ani nawet rozporządzenia wykonawcze.

Jakie będą skutki przyjęcia, że wójt postanawia o usunięciu materiałów wyborczych w formie aktu administracyjnego?

Po usunięciu plakatów wyborczych wójt zawiadamia o tym pełnomocnika wyborczego. Doręcza wykaz kosztów i wezwanie do uiszczenia odpowiedniej kwoty w oznaczonym terminie wraz z uprzedzeniem, że w razie nieuiszczenia takiej kwoty zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Byłaby to modyfikacja jednego z trybów administracyjnej egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, jakim jest wykonanie zastępcze (art. 133 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Wydaje się, że tryb egzekucji administracyjnej jest w tym przypadku najtrafniejszym rozwiązaniem. Wątpliwe jest bowiem uznanie, że spory dotyczące istnienia podstaw do ustalania kosztów usunięcia plakatów, jak i ich wysokości będą rozstrzygać sądy cywilne.

@RY1@i02/2014/112/i02.2014.112.088000300.802.jpg@RY2@

dr Kazimierz Bandarzewski sędzia WSA w Krakowie

Rozmawiał Leszek Jaworski