SN o prowadzeniu postępowania restrukturyzacyjnego jako przesłance zwolnienia od odpowiedzialności za składki

Sygn. akt II UK 34/13

Wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego na podstawie ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców nie stanowi postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości w rozumieniu art. 116 par. 1 pkt 1 lit. a ustawy - Ordynacja podatkowa.

STAN FAKTYCZNY

Wyrokiem z 26 czerwca 2008 r. sąd okręgowy oddalił odwołanie członka zarządu spółki od decyzji ZUS, w której organ rentowy stwierdził, że odpowiada on solidarnie za zaległości spółki z o.o. z tytułu nieopłaconych składek na: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Sąd, wskazując na art. 116 par. 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: o.p.) oraz art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm., dalej: u.s.u.s.), uznał, że okres zadłużenia spółki pokrywa się z okresem, gdy prezesem i wiceprezesem jej zarządu był odwołujący się. Egzekucja należności przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Odwołujący się wniosek o ogłoszenie upadłości powinien był złożyć najpóźniej w IV kwartale 2001 r. Spóźniony wniosek z sierpnia 2002 r. nie wywołał żadnych skutków prawnych wobec jego zwrotu przez sąd. Podejmowanie przez odwołującego się działań zmierzających do restrukturyzacji długów, których spółka i tak nie miała z czego spłacić, i to w czasie, gdy wniosek o upadłość powinien być złożony co najmniej rok wcześniej, nie ma wpływu na ocenę odpowiedzialności. Sąd apelacyjny wyrokiem z 26 kwietnia 2012 r. oddalił apelację odwołującego się, w pełni podzielając ustalenia i wykładnię przepisów dokonaną przez sąd pierwszej instancji.

UZASADNIENIE

SN oddalił skargę kasacyjną, wskazując na wyrok SN z 21 października 2010 r., sygn. akt II UK 157/09 (niepubl.), którym orzeczono, że wszczęcie i nieskuteczne prowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego co do zaległości składkowych, które zostało umorzone wskutek niedotrzymania jego warunków, nie stanowi okoliczności uwalniającej członka zarządu od ponoszenia odpowiedzialności za zaległości składkowe spółki kapitałowej, bo nie została ona wymieniona pośród przesłanek ekskulpujących członka zarządu w art. 116 par. 1 pkt 1 lub 2 o.p. W ocenie SN z istoty rzeczy postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości to postępowanie, które mimo zaistnienia ustawowych przesłanek ogłoszenia upadłości powoduje, że upadłość nie może być ogłoszona. Ma ono zapobiegać ogłoszeniu upadłości w stanie niewypłacalności przedsiębiorcy, który już istnieje. Jest to więc postępowanie stanowiące przeszkodę prawną w ogłoszeniu upadłości mimo zaistnienia jej przesłanek, a nie postępowanie mające szanse doprowadzić do przywrócenia płynności finansowej przedsiębiorcy, tzn. do odpadnięcia przesłanek ogłoszenia upadłości w bliżej nieokreślonej przyszłości, ani też postępowanie zapobiegające powstaniu stanu niewypłacalności. W przeciwnym razie za takie "zapobiegające ogłoszeniu upadłości" należałoby uznać np. każde postępowanie toczące się na skutek wytoczenia powództwa przeciwko dłużnikom spółki, jeśli dawałoby to podstawę do uznania, że wyegzekwowanie wierzytelności albo zapobiegnie stanowi niewypłacalności, albo przywróci płynność finansową. Trzeba też dodać, że aktualne brzmienie art. 116 par. 1 pkt 1 lit. a o.p. nie przystaje do obowiązujących regulacji, które nie odróżniają odrębnego od postępowania upadłościowego postępowania naprawczego (układowego). Na mocy przepisów ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz. 535 ze zm.) postępowanie układowe prowadzone jest w ramach postępowania upadłościowego, już po ogłoszeniu upadłości przez sąd (art. 267 i 268 ustawy).

Oprac. Marcin Wilczyński