Składki zdrowotne rolników bez zmian

W 2007 roku rzecznik praw obywatelskich wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności z konstytucją art. 86 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (dalej u.s.o.f.). Wątpliwość powstała co do zgodności z ustawą zasadniczą zasady, zgodnie z którą budżet państwa był zobowiązany finansować składki na ubezpieczenia zdrowotne rolników niezależnie od osiąganych przez nich przychodów. Trybunał w wyroku z 26 października 2010 r. (sygn. akt K 58/07) podzielił stanowisko RPO.

Wydłużony okres obowiązywania

Stwierdzając niekonstytucyjność zaskarżonych przepisów, trybunał orzekł, że utracą one moc dopiero po 15 miesiącach od ogłoszenia wyroku. Ustawodawca zdążył jednak 13 stycznia 2012 r. uchwalić ustawę o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012 i 2013. Na jej podstawie uchylone zostały zakwestionowane regulacje. 1 stycznia 2014 weszła w życie nowelizacja omawianej ustawy, która wydłużyła okres jej obowiązywania do 31 grudnia. Przyjęte rozwiązanie jest przejściowe. Nie jest jednak wykluczone, że termin ten zostanie po raz kolejny przedłużony, o ile nie zostaną dokończone prace nad przepisami o podatku dochodowym dla rolników, z którym docelowo ma zostać powiązana wysokość składki zdrowotnej. Dotychczasowe i nowe przepisy regulują przede wszystkim zasady opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne rolników i ich domowników, różnicując ich wysokość w zależności od powierzchni gospodarstwa rolnego. Przepisów ustawy nie stosuje się do rolników prowadzących działalność (jako podstawową lub dodatkową) w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej, którzy opłacają składkę na odrębnych zasadach. Jednak jej przepisom podlegają domownicy rolników prowadzących działalność specjalną, także dodatkowo.

Według tych samych stawek

Składka zdrowotna dla rolników i ich domowników wynosi 1 zł za każdy pełny hektar przeliczeniowy użytków rolnych. Należności za siebie i domowników opłaca rolnik, chyba że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni użytków rolnych poniżej 6 ha przeliczeniowych, kiedy to składkę opłaca za niego KRUS.

Opłaty co kwartał

Nieco inne zasady obowiązują dla domowników rolników prowadzących wyłącznie działalność specjalną. Podstawę wymiaru składki dla tych osób stanowi kwota 33,4 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w określonym ustawą okresie. Niezależnie od wielkości użytków rolnych składkę zawsze opłaca rolnik prowadzący działalność specjalną.

W przeciwieństwie do ubezpieczonych odprowadzających składki do ZUS rolnicy opłacają składkę zdrowotną kwartalnie, nie miesięcznie.

Ważne

Trybunał Konstytucyjny uznał, że zaskarżona regulacja narusza zasadę równości. Zwrócił on uwagę, że rolnicy stanowią grupę o bardzo zróżnicowanych dochodach. Obejmuje ona zarówno osoby zamożne, jak i prowadzące gospodarstwa o bardzo niskiej wydajności i dochodowości

Joanna Śliwińska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 1, 2 i 3 ustawy z 13 stycznia 2012 r. o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012 i 2013 (Dz.U. poz. 123 z późn. zm.).

Art. 1 i 2 ustawy z 22 listopada 2013 r. o zmianie ustawy o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012 i 2013 (Dz.U. poz. 1640).

Art. 86 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 z późn. zm.).