Wygaśnięcie decyzji o pozwoleniu na budowę

W art. 37 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351; ost.zm. Dz.U. z 2022 r. poz. 2206; dalej: p.b.) przewidziano, że decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem trzech lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż trzy lata. Równocześnie zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 par. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000; ost.zm. Dz.U. z 2022 r. poz. 2185; dalej: k.p.a.), decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub ustawach szczególnych.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 lutego 2022 r. (sygn. akt I OSK 814/21), zasada trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 par. 1 k.p.a., służy realizacji podstawowych dla porządku prawnego zasad prawa, a mianowicie: bezpieczeństwa prawego, pewności prawa, zaufania do państwa i stanowionego prawa oraz ochrony praw nabytych, co motywowane jest potrzebą zapewnienia stabilności i pewności stosunków administracyjnoprawnych w przestrzeni czasu. Dodatkowo w innym wyroku – z 10 września 2014 r. (sygn. akt I OSK 229/13) – NSA wskazał, że trwałość ostatecznych decyzji administracyjnych polega na ograniczeniu możliwości ich wzruszania, a więc nie jest ona równoznaczna z jej niezmienialnością. Decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem właściwego trybu postępowania.