Interpretacja URE jest prawidłowa

Po uwolnieniu rynku gazowego pojawiło się pytanie: czy w umowach o dostawy gazu zawieranych przez spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe dostawcy gazu są zobowiązani stosować taryfy zatwierdzone przez prezesa URE? Co wynika z obowiązujących przepisów? Kto ma rację w sporze: PGNiG czy spółdzielnie i wspólnoty, broniące się przed traktowaniem ich podobnie jak przedsiębiorców?

Jak wynika z art. 62b ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 755 ze zm.; dalej: prawo energetyczne), obowiązek stosowania taryf dotyczy odbiorców paliw gazowych w gospodarstwach domowych. Definicję odbiorców paliw gazowych w gospodarstwach domowych zawiera art. 3 pkt 13b prawa energetycznego, zgodnie z którym odbiorcami takimi są odbiorcy dokonujący zakupu paliw gazowych wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym. Zastosowanie określenia „wyłącznie” w powyższej definicji oznacza, że taryfy znajdują zastosowanie jedynie w przypadku, gdy dostawy paliwa gazowego będą się odbywać jedynie w celu zużycia w gospodarstwach domowych. Zatem w przypadku spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych dostawcy gazu mają obowiązek stosowania taryf regulowanych. Z jednym zastrzeżeniem: wyłączona jest w takim przypadku możliwość zużycia tych paliw w celach związanych z działalnością gospodarczą, jaka jest prowadzona w lokalach użytkowych.

Doprecyzujmy zatem: co w sytuacji, gdy wspólnota zużywa paliwo gazowe w ten sposób, że spala je we wspólnym piecu, który rozprowadza to ciepło wyłącznie do mieszkań, a koszty dzielone są po równo – wówczas również można mówić o zużyciu w gospodarstwie domowym?

W tym przypadku, jeżeli paliwo jest wykorzystywane do ogrzewania mieszkań w gospodarstwach domowych, mamy do czynienia z zużyciem w gospodarstwach domowych, a wspólnota mieszkaniowa dzieli te koszty bezpośrednio przez właścicieli lokali zgodnie z faktycznym ich zużyciem.

W niektórych sytuacjach w budynkach wspólnoty znajdują się lokale użytkowe. Jak należy je traktować?

Rzeczywiście, problem pojawia się w sytuacji, gdy członkami wspólnoty mieszkaniowej są właściciele nie tylko lokali mieszkalnych, lecz także lokali o innym przeznaczeniu (np. lokali użytkowych wykorzystywanych do prowadzenia działalności usługowej, gastronomicznej itp.). W takim przypadku dostawca gazu będzie zobowiązany do stosowania taryf dla gospodarstw domowych jedynie w stosunku do energii zużywanej przez odbiorców w lokalach mieszkalnych. Inaczej traktowane zaś powinny być te użytkowe.

Prawo energetyczne nie definiuje pojęcia gospodarstw domowych, jednak w świetle wykładni systemowej należałoby przyjąć, że lokale użytkowe, przeznaczone na prowadzenie działalności gospodarczej, względnie biurowej, nie będą mieściły się w zakresie wskazanego pojęcia. W związku z tym w przypadku wspólnot mieszkaniowych obowiązek stosowania taryf dotyczy wyłącznie części paliw gazowych zużywanych przez odbiorców gospodarstw domowych, tj. użytkowników lokali mieszkalnych. Natomiast co do części paliw gazowych zużywanych przez lokale użytkowe obowiązek stosowania taryf nie znajdzie zastosowania.

Potwierdza to także komunikat prezesa Urzędu Regulacji Energetyki nr 76/2018 w sprawie zakresu stosowania taryf dla paliw gazowych zatwierdzanych przez prezesa URE, zgodnie z którym w przypadku spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych obowiązek stosowania taryf dotyczy wyłącznie ilości energii nabywanej faktycznie przez gospodarstwa domowe. Bez znaczenia w takim przypadku pozostaje okoliczność, czy umowa na dostawę gazu jest zawierana bezpośrednio z osobami fizycznymi, czy też przez wspólnotę mieszkaniową. Kluczową przesłanką do stosowania taryfy regulowanej jest dostawa tego paliwa w celu zużycia wyłącznie w gospodarstwie domowym.

A czy nie będzie zatem problemem rozliczenie dostarczonych ilości dla różnych taryf?

Podział kosztów zakupionych paliw gazowych pomiędzy poszczególnych odbiorców spoczywa na zarządcy budynku wielolokalowego, który w drodze wewnętrznych regulacji przyjmuje metody rozliczania całkowitych kosztów zakupu ciepła dla poszczególnych lokali (art. 45a ust. 1, 4, 7–9 prawa energetycznego). Zabezpieczenie interesów odbiorców w lokalach mieszkalnych, którym przysługuje prawo do korzystania z cen zatwierdzonych przez prezesa URE, jest obowiązkiem wspólnoty mieszkaniowej. Należy wskazać, że problem nie powstanie w sytuacji, gdy w skład wspólnoty mieszkaniowej wchodzić będą wyłącznie lokale mieszkalne – w takim wypadku wszyscy odbiorcy gazu powinni być objęci cenami taryfowymi.

A co w sytuacji, kiedy część gazu zakupiona przez wspólnotę trafia do ogrzewania powierzchni wspólnych, np. korytarza?

Koszty ogrzewania części wspólnych stanowią koszty utrzymania nieruchomości wspólnej, do których pokrywania w odpowiedniej części są zobowiązani właściciele wszystkich lokali wyodrębnionych w danej nieruchomości (art. 4 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali; t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 716 ze zm). Oznacza to, że koszty ogrzewania części wspólnych, takich jak korytarz czy klatki schodowe, są ponoszone proporcjonalnie przez właścicieli wszystkich lokali.

Czy konieczna jest zmiana w przepisach?

W obecnym stanie prawnym nie wydaje się konieczne rozwiązanie problemu rozliczania dostaw paliwa gazowego dla wspólnot mieszkaniowych lub spółdzielni na płaszczyźnie zmian regulacji ustawowych. W mojej ocenie przepisy są na tyle jasne, że możliwa jest ich rozsądna i spójna interpretacja, co potwierdzają też wyjaśnienia prezesa URE.

Jakie konsekwencje mogą grozić sprzedawcy gazu w sytuacji, gdyby w gospodarstwach domowych będących członkami spółdzielni i wspólnot stosował inne, wyższe taryfy?

Dostawca gazu, który wbrew obowiązkowi stosuje ceny wyższe niż określone w taryfie lub też ceny niezatwierdzone przez prezesa URE, podlega karze pieniężnej, obliczanej zgodnie z regułami określonymi w prawie energetycznym.

Jak w takim wypadku powinno wyglądać postępowanie? Czy wspólnota może złożyć skargę do prezesa URE?

W pierwszej kolejności po uzyskaniu oferty na dostawy paliwa gazowego, w której cena nie jest rozliczana przy zastosowaniu zatwierdzonej taryfy, sugerowane jest zwrócenie się zarządu wspólnoty bezpośrednio do dostawcy z wyjaśnieniem, że faktycznymi beneficjentami są wyłącznie gospodarstwa domowe. Może to szybko i skutecznie doprowadzić do rozwiązania zaistniałego problemu. Jeśli jednak dostawca gazu nie przychyli się do takiego stanowiska, można zawiadomić prezesa URE o nieprawidłowościach w stosowaniu taryf. Prezes URE na podstawie takiej informacji zbada postępowanie wskazanego dostawcy gazu i w razie potrzeby podejmie odpowiednie kroki prawne.

Alternatywą dla wspólnot mieszkaniowych, broniących się przed nabywaniem gazu po wyższych cenach, jest po prostu odmowa przyjęcia danej oferty. W takim przypadku pozostaje wyszukanie innego dostawcy gazu, który stosuje taryfy zgodnie z określonymi przepisami prawa. ©℗