Prawa właścicieli zabytków są za bardzo ograniczane

Do rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęła skarga dotycząca art. 10a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2067 ze zm). Został on wprowadzony nowelizacją, która weszła w życie 9 września 2017 r. Ustanawia on ochronę tymczasową zabytku w czasie trwania postępowania o wpis do rejestru. Oznacza to, że od wszczęcia procedury do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, przy danym zabytku nie wolno prowadzić prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych ani innych działań mogących prowadzić do zmiany jego wyglądu.

RPO nie ma wątpliwości, że zagwarantowanie skutecznej ochrony dóbr kultury, w tym zabytków, stanowi obowiązek organów władzy publicznej. W jego ocenie nie może ona odbywać się jednak z naruszeniem konstytucji oraz nadmiernie ingerować w prawo własności. Dlatego o ile dopuszczalność zabezpieczenia zabytków na czas postępowania o wpis co do zasady nie budzi jego wątpliwości, o tyle zakres ingerencji ustawodawcy już tak.