O co pytać w kancelarii, kiedy zaczynają się kłopoty

Dziś tylko 27 proc. polskich firm ma dział prawny. Natomiast 34,7 proc. spośród tych, które go nie posiadają, zwraca się o pomoc do prawnika z zewnątrz kilka razy w miesiącu, a 19,6 proc. jedynie kilka razy w roku. Są to dane z opublikowanych na początku roku badań przeprowadzonych przez Homo Homini na zlecenie WoltersKluwer i Dziennika Gazety Prawnej.

Powyższe badania wykazały bardzo ważną rzecz - to, że polskiego małego i średniego przedsiębiorcy nadal nie stać na zatrudnienie prawnika w firmie. Szansa na spotkanie go po przekroczeniu bram przedsiębiorstwa jest wprost proporcjonalna do jego wielkości. Wśród małych firm (do 49 zatrudnionych osób) dział prawny ma zaledwie 5 proc., wśród średnich (49-249 zatrudnionych) może nim poszczycić się nieco powyżej 30 proc. Jak łatwo się domyślić, pierwsze miejsce w zestawieniu wiodą duże przedsiębiorstwa (od 250 pracowników) - co drugie zatrudnia profesjonalnego pełnomocnika.

Nic więc dziwnego, że rozwiązanie niemal połowy (48,8 proc.) problemów prawnych, z jakimi stykają się przedsiębiorcy, jest zlecane zewnętrznym kancelariom. Wśród dużych podmiotów odsetek ten sięga prawie 60 proc. spraw (w przypadku gdy firma ma swój dział prawny, najczęściej chodzi o te, które nie są ściśle związane z jej działalnością, jak np. spory z pracownikami), a w przypadku małych - 44,4 proc.

Kancelarie najczęściej dostają zlecenia związane ze sporządzeniem umów handlowych, pozwów oraz z windykacją. Znacznie rzadziej powierzane jest im sporządzanie umów reklamowych (23,6 proc.) czy sprawy dotyczące odszkodowań (22,4 proc.). Małe firmy najczęściej zaś zwracają się do kancelarii w sprawach związanych z windykacjami.

Jednak, mimo że powyższe badania wskazują, iż ze świadomością prawną wśród przedstawicieli biznesu jest coraz lepiej, prawnicy wciąż podkreślają, że nadal zbyt wielu z nich zwraca się o pomoc, gdy jest za późno.

Najpierw się zdecyduj

Jeżeli więc już uświadomimy sobie, że potrzebujemy prawnika, nie tylko w sytuacji kryzysowej, lecz także do bieżącej obsługi, powinniśmy mocno zastanowić się nad wyborem właściwej firmy prawniczej. Przedsiębiorcy najczęściej w takim przypadku poszukują prawników wśród znajomych albo kolegów znajomych, ale nie zawsze jest to korzystne rozwiązanie.

Plusem zatrudnienia prawnika po znajomości jest pewność co do jego doświadczenia i zaangażowania, często też można dostać niewielki upust w końcowym rozliczeniu. Minusem angażowania znajomych jest wtajemniczanie ich w sprawy, które niekiedy dotyczą nie tylko firmy, lecz także życia prywatnego przedsiębiorcy (np. jego dochodów z działalności gospodarczej). Zatem jeżeli nie chcemy, aby znajomi zbyt ingerowali w nasze życie zawodowe, warto zastanowić się nad przeanalizowaniem lokalnego rynku prawnego i zorganizowaniem paru spotkań z przedstawicielami różnych kancelarii prawnych. Wystarczy skontaktować się z ich sekretariatami. Dane można pozyskać np. z rankingów kancelarii prawnych - nie chodzi tylko o kancelarie prawne wiodące na rynku, lecz także o te z drugiej czy trzeciej setki rankingów - internetu czy dzięki krótkiemu spacerowi wokół najbliższego sądu.

Na spotkaniu z partnerami kancelarii należy przedstawić, czego oczekuje się od prawnika i na jakich zasadach przedsiębiorca widzi współpracę. Niekiedy warto zaangażować prawnika do prowadzenia pojedynczej sprawy, innym razem pożądany jest stały kontakt z prawnikiem, który nakreśli ryzyko przy zawieraniu kontraktów handlowych i pomoże przedsiębiorący uniknąć przyszłych sporów. Najlepiej z każdego spotkania wyjść z gotową prezentacją kancelarii bądź choćby z ofertą cenową. Dokonując oceny wszystkich firm prawniczych, nie warto jednak sugerować się tylko i wyłącznie ceną. Przedsiębiorcy powinni brać pod uwagę takie informacje, jak: doświadczenie adwokatów i radców prawnych, profil klientów kancelarii, wielkość firm prawniczych, wartość polisy OC, a także lokalizację i prestiż biura kancelarii.

Pieniądze

Nawiązując współpracę z prawnikiem, należy pamiętać, że obecnie na rynku usług prawnych panuje zasada, zgodnie z którą klient jest panem. Wysokości stawek czy inne sposoby wynagradzania można więc negocjować.

Kiedyś dominującym sposobem wynagradzania prawnika były stawki godzinowe. W dobie kryzysu większość kancelarii, zamiast wyceniać czas, jaki dany prawnik poświęcił na prowadzenie sprawy, zaczyna stosować alternatywne sposoby wynagradzania, które są bardziej atrakcyjne dla klientów. Należą do nich ryczałt, abonament, w tym tzw. cap, oraz zmodyfikowana wersja premii za sukces (success fee). Warto przyjrzeć się każdej z nich bliżej.

Wynagrodzenie ustalone z góry...

...czyli ryczałt. W przypadku tego rozwiązania klientowi przedstawia się przybliżoną wysokość kosztów, jakie będzie ponosić w związku ze świadczeniem usług prawnych. Dzięki temu łatwiej mu ustalić budżet. Jak wskazują prawnicy, w praktyce ryczałt podlega w zasadzie nieograniczonym modyfikacjom. Przykładowo, im większy wolumen pracy w danym okresie rozliczeniowym, tym wysokość stawki do obliczenia ryczałtu ulega zmniejszeniu, tak samo jak w przypadku stawki godzinowej, jeśli prace przekroczą limit ryczałtu.

W kancelariach stosuje się już wiele modeli ryczałtowych, w tym również rozwiązanie polegające na ryczałtowym wynagrodzeniu w razie świadczenia usług wiążących się z koniecznością wyjazdu poza województwo, w którym siedzibę ma kancelaria - w tym przypadku z kwoty ryczałtu pokrywane są zarówno koszty dojazdu, noclegu czy przejazdów taksówką, jak i koszty świadczenia usługi. Rozwiązanie to pozwala uniknąć problemów z rozliczaniem chociażby standardów podróży (pociąg pierwszej czy drugiej klasy, hotel trzy- czy pięciogwiazdkowy) - wszystko to pozostaje wyłącznie po stronie kancelarii. Dlatego rozwiązaniem tym mogą być zainteresowane podmioty mające siedzibę z dala od siedziby obsługującej jej kancelarii.

Opłata miesięczna...

...czyli abonament. To chyba najchętniej obecnie wybierana przez klientów forma współpracy. W tym przypadku różnica w stosunku do typowego ryczałtu polega na tym, że limit godzin, np. 40 w miesiącu, jest bilansowany w dłuższej perspektywie - kwartalnej, a nawet półrocznej. Dzięki temu klient ma komfort, że nawet jeśli w danym miesiącu zaangażowanie kancelarii przekroczy ustalony wcześniej limit, nie zostanie obciążony dodatkowym wynagrodzeniem, o ile w perspektywie kwartalnej lub półrocznej zmieści się w bilansie ustalonych godzin.

Innym modelem coraz częściej stosowanego przez kancelarie abonamentu jest ten umożliwiający klientowi bieżące telefoniczne lub też drogą elektroniczną konsultowanie się z prawnikiem w drobnych sprawach, niewymagających pogłębionych analiz czy ustalania skomplikowanych struktur transakcji. W tym przypadku wiele kancelarii jest bardzo elastycznych - nie ustalają bowiem z góry limitu godzin udzielonych w ten sposób porad czy konsultacji. Z czego mały biznes jest zadowolony.

Zaryzykuj i wybierz...

...cap. Jest to rozliczenie, w którym z góry ustalony zostaje limit wynagrodzenia. Jeśli zlecenie i zaangażowanie prawnika przekroczy ustalony limit, będzie się to dziać wyłącznie na ryzyko profesjonalisty. W przypadku natomiast mniejszej liczby godzin poświęconych na pracę klient jest obciążony wyłącznie faktycznymi kosztami, czyli poniżej ustalonego limitu.

Premia za sukces...

...czyli success fee. Jest to budząca największe emocje formuła współpracy, w której prawnik otrzymuje wynagrodzenie za realne efekty swojej pracy, a więc tylko wtedy gdy np. wygra sprawę czy doprowadzi określoną transakcję do końca. Co istotne, stosowanie success fee w czystej formie jest obecnie w Polsce zabronione, a obostrzenia w tym zakresie dotyczą zarówno radców prawnych, jak i adwokatów. Wynikają one z kodeków etycznych obu samorządów. W związku z samorządowymi obostrzeniami właśnie premia za sukces w praktyce ulega modyfikacji i stosowana jest np. wraz ze stawkami godzinowymi. W przypadku takiego połączenia kancelaria porozumiewa się z klientem, że w razie wygranej wartość podstawowej stawki godzinowej zostanie np. podwojona.

Obecnie klienci zainteresowani są tym rozwiązaniem nie tylko, jakby się mogło to wydawać, w razie sporów sądowych, lecz także w przypadku powodzenia transakcji lub negocjacji finansowych. Przy tej metodzie perspektywa uzyskania wynagrodzenia przez prawnika przesunięta jest dość mocno w czasie, dlatego wiele kancelarii wprowadza w tym zakresie modyfikacje.

Eksperci polskiego rynku prawnego twierdzą, że ten model wynagradzania będzie w przyszłości podstawową formą regulowania naszych należności z prawnikami. Jest on dziś bowiem bardzo popularny w Stanach Zjednoczonych.

Podpisując umowę

Po dokonaniu wyboru kancelarii prawnej najbardziej odpowiadającej naszym potrzebom przychodzi pora na podpisanie umowy o obsługę prawną. Niestety przedsiębiorcy są tu na gorszej pozycji, gdyż po drugiej stronie stołu siedzą osoby mające stale do czynienia z takimi umowami. Dlatego warto pamiętać o kilku podstawowych zasadach, na które każdy przedsiębiorca powinien zwrócić szczególną uwagę.

należy dokładnie określić zakres usług prawnych stanowiący przedmiot umowy. Im precyzyjniej wskażemy pola, na których potrzebujemy pomocy prawnika, tym łatwiej w przyszłości unikniemy niedomówień. Przykładowo, przedmiot umowy można określić w następujący sposób: "obsługa spraw procesowych, w których przedsiębiorca jest stroną, w tym profesjonalne zastępstwo procesowe na rzecz przedsiębiorcy przed sądami wszystkich instancji" albo "bieżące i projektowe wsparcie przedsiębiorcy w zakresie obsługi korporacyjnej oraz w zakresie strategii postępowania z kontrahentami, a także w trakcie realizacji przez przedsiębiorę strategicznych projektów".

trzeba pamiętać, aby zobowiązać prawników do stałego i bieżącego konsultowania z przedsiębiorcą strategii realizacji powierzonych prawnikowi działań, co uchroni nas przed błędnym odczytaniem przez prawnika naszych intencji.

należy głęboko zastanowić się nad systemem rozliczenia pracy prawnika.

przedsiębiorca musi pamiętać, że wydatki prawnika, w tym m.in. koszty biletów kolejowych i lotniczych, taksówek, hoteli, przesyłek kurierskich, jak również opłaty skarbowe czy notarialne, są zazwyczaj refakturowane na przedsiębiorcę.

przedsiębiorca powinien zwrócić szczególną uwagę na postanowienie dotyczące wypowiedzenia umowy o obsługę prawną. Niepokojące powinno być uzależnianie wypowiedzenia umowy od zaistnienia jakiegokolwiek warunku, np. dopiero po popełnieniu przez prawnika rażącego błędu. Właściciel firmy powinien móc zawsze i w każdym czasie wypowiedzieć umowę na obsługę prawną.

nie wolno pozwolić na ograniczanie odpowiedzialności odszkodowawczej prawników np. do wysokości wypłaconego wynagrodzenia. Odpowiedzialność odszkodowawcza prawnika ma pokrywać wszelkie straty, jakie przedsiębiorca poniósł w wyniku czynności podjętych przez prawnika.

Ostatnio coraz popularniejsze jest wykonywanie przez prawników zleceń jedynie na zasadach ustnej umowy, tzw. gentlemen’s agreement. Jednakże przedsiębiorcy powinni uważać na sytuacje, kiedy może dojść do niezrozumienia co do zakresu zlecenia bądź ceny, za jaką ma być wykonana obsługa prawna przedsiębiorcy.

Jak kontrolować

Wyniki pracy prawnika bardzo często odzwierciedlają się bezpośrednio w wynikach finansowych firm. Przykładowo wygrany proces, w którym przedsiębiorca występował po stronie powodowej, skutkuje otrzymaniem dodatkowych kwot pieniężnych, powodzenie zaś w sprawie, w której nasza firma była pozwana, pozwala zaoszczędzić często niemałe sumy. Jednak nie zawsze jest możliwe ocenianie pracy prawnika tylko i wyłącznie po wygranych lub przegranych sprawach sądowych. Skomplikowane sytuacje biznesowe powodują, że niekiedy wygrana nie jest najważniejsza. Jak w takich przypadkach oceniać pracę prawnika albo wręcz jak go wówczas kontrolować?

Jednym ze sprawdzonych sposobów na skontrolowanie pracy prawnika jest nałożenie na pełnomocnika obowiązku dostarczania cyklicznych raportów z działalności. Raporty takie mogą być sporządzane np. co dwa tygodnie bądź raz w miesiącu. Ważne jest, aby dokument zawierał szczegółowy spis czynności wykonanych przez każdego prawnika obsługującego przedsiębiorcę wraz z przyporządkowaniem odpowiedniego czasu poświęconego na realizację tych czynności.

W przypadku godzinowego rozliczenia przedsiębiorcy powinni zwrócić szczególną uwagę na każde zadanie powierzane prawnikowi. W celu weryfikacji czasu pracy pełnomocnika poświęconego np. na rozmowę telefoniczną z przedsiębiorcą można pokusić się o zanotowanie czasu wszystkich rozmów z prawnikiem w danym miesiącu, a następnie porównanie go z wykazem godzin pracy prawnika otrzymanym wraz z miesięczną fakturą.

Natomiast sposobem na sprawdzanie np. systemu ochrony oryginałów dokumentów składanych do kancelarii prawnych są wyrywkowe, niezapowiedziane wizyty w kancelarii z prośbą o przejrzenie uprzednio przekazanych dokumentów. Wszystkie oryginały naszych dokumentów powinny być prawidłowo katalogowane, a całość - składać się na uporządkowany zestaw dokumentów.

W razie błędu

Wszystkie powyższe pomysły na weryfikację pracy prawnika pozwolą zminimalizować ryzyko sytuacji, w których czujemy się pokrzywdzeni przez jego działania, albo jeszcze gorzej, w wyniku których poniesiemy straty finansowe. W takich przypadkach istnieje zawsze możliwość dochodzenia odszkodowania od kancelarii. W tego typu procesach pokrzywdzony musi udowodnić wysokość szkody i związek przyczynowy między jej powstaniem a zaniedbaniami pełnomocnika. Klient poszkodowany błędami swojego adwokata czy radcy prawnego powinien też postarać się o opinie innych prawników, którzy pokusiliby się o ocenę, jak skończyłaby się sprawa, gdyby nie błędy i zaniedbania pełnomocnika. Generalnie jednak dochodzenie roszczeń z tytułu nienależytego wykonania umowy przez prawnika jest trudne. Są to bowiem procesy skomplikowane dowodowo.

Należy pamiętać, że dla ochrony swoich klientów przedstawiciele określonych zawodów muszą być ubezpieczeni od odpowiedzialności cywilnej. Obowiązkowym ubezpieczeniem OC jest objęta działalność adwokata, radcy prawnego i notariusza za szkody wyrządzone wskutek wykonywania czynności zawodowych.

Nie płać za brak profesjonalizmu

Pamiętać również warto, że jeśli nie jesteśmy zadowoleni z pracy prawnika, możemy wypowiedzieć mu pełnomocnictwo lub zlecenie. To, na co powinniśmy zwracać uwagę, dokonując rozliczeń z byłym adwokatem, stało się przedmiotem najnowszego stanowiska Komisji Etyki Naczelnej Rady Adwokackiej.

Wskazuje się w nim, że dążąc do sprecyzowania kryteriów zwrotu całości lub części uiszczonego wynagrodzenia, należałoby uwzględnić m.in.:

wprzyczyny wypowiedzenia pełnomocnictwa i/lub zlecenia oraz stopnia ewentualnego zawinienia przez adwokata;

wzakres, w jakim zlecenie zostało wykonane;

wefekt, jaki został osiągnięty w wyniku czynności podjętych przez adwokata;

wmożliwość wykorzystania pracy adwokata w trakcie dalszego prowadzenia sprawy, w tym zwłaszcza opracowanej przez niego koncepcji oraz obranej taktyki;

wliczbę przepracowanych godzin, opracowanych dokumentów, podjętych czynności przedsądowych oraz działań procesowych.

NRA przypomina, że w przypadku ustalania zasad rozliczenia adwokata z klientem nie sposób pominąć również przepisów kodeksu cywilnego dotyczących umowy-zlecenia. W świetle art. 746 k.c., jeśli wypowiedzenia dokonał klient, to zobowiązany będzie zapłacić adwokatowi część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, chyba że wypowiedzenie nastąpiło z ważnego powodu, wywołanego popełnionym przez adwokata błędem, oraz wiązało się z wyrządzeniem szkody.Tym samym rażący brak profesjonalizmu może uzasadniać prawo do ograniczenia, a nawet wyłączenia zapłaty.

Najnowsze rodzaje usług oferowane przez kancelarie:

● infolinia 24 godz. na dobę w nagłych sprawach - 15-minutowa nieodpłatna porada prawna, ograniczona do dwóch godzin miesięcznie;

● system do wideokonferencji ułatwiający kontakt z klientem oraz zdalne szkolenia;

● strefa klientów - zabezpieczony dostęp do zasobów i dokumentacji klienta przez internet zawierający kalendarz spraw bieżących, historię płatności i faktury;

● seminaria i szkolenia (organizowane zarówno u klienta, jak i w kancelarii) z udziałem zewnętrznych ekspertów i urzędników organów administracyjnych w zakresie wdrażania prawa i interpretacji decyzji sądowych.

W czym mógłby się okazać pomocny mecenas

W przypadku spraw z zakresu prawa pracy warto mu powierzyć:

● przygotowanie wzorów aktów wewnątrzzakładowych, umów, zarządzeń i regulaminów;

● sporządzenie pisemnych oświadczeń i wystąpień kierowanych do pracowników, urzędów i inspekcji państwowych;

● przygotowanie dokumentacji umownej, w tym w zakresie umów cywilnoprawnych;

● reprezentację w sprawach z zakresu prawa pracy, także przed ZUS.

Ważne

Dla ochrony swoich klientów przedstawiciele określonych zawodów muszą być ubezpieczeni od odpowiedzialności cywilnej. Obowiązkowym OC jest objęta działalność adwokata, radcy prawnego i notariusza

Kompetencje usługodawców
	Zakres usług, jakie mogą być świadczone przez adwokata, to szeroko pojęta pomoc prawna, a w szczególności opracowywanie opinii prawnych, udzielanie porad prawnych, przygotowywanie projektów aktów prawnych oraz występowanie przed sądami i urzędami. Adwokatowi można powierzyć prowadzenie sprawy karnej, cywilnej, gospodarczej, ale również podatkowej, administracyjnej lub rodzinnej. Uprawnienia adwokackie do działań prawnych przed sądami obejmują wszystkie instancje, poczynając od sądów rejonowych, poprzez sądy okręgowe, sądy apelacyjne, a kończąc na Sądzie Najwyższym, Naczelnym Sądzie Administracyjnym i Trybunale Konstytucyjnym.
	Status radcy prawnego jest niemalże równy statusowi adwokata. Istnieją jednak dwie podstawowe różnice. Pierwsza dotyczy możliwości pozostawania w stosunku pracy. Radca, w przeciwieństwie do adwokata, może być zatrudniony jako pracownik (np. u adwokata czy innego radcy prawnego, ale niekoniecznie). Ponadto radca prawny nie może reprezentować oskarżonego, czyli być obrońcą w sprawach karnych i karnoskarbowych. Uprawnienia w tym zakresie przysługują nadal jedynie adwokatom (ten stan rzeczy ma zmienić nowelizacja kodeksu postępowania karnego, która czeka na podpis prezydenta). Radca prawny w procesie karnym może reprezentować powoda cywilnego, oskarżyciela posiłkowego, ewentualnie oskarżyciela prywatnego. Wolno mu również reprezentować strony w sprawach o wykroczenia.
	Aplikant pierwszego roku ma prawo stawać przed sądami rejonowymi już po półrocznej praktyce. Natomiast po odbyciu połowy szkolenia (półtora roku) może już występować przed wszystkimi sądami poza Sądem Najwyższym i Naczelnym Sądem Administracyjnym.
	Rzecznik patentowy to profesjonalny pełnomocnik w sprawach własności przemysłowej. Kompetencje rzecznika to m.in. ochrona patentów i troska o zastrzeżony znak towarowy. Usługi rzecznika patentowego obejmują też ochronę wzorów przemysłowych i wzorów użytkowych. Wolno mu działać przed Urzędem Patentowym oraz zgłaszać wzory i znaki towarowe Wspólnoty Europejskiej. Ma również możność bronienia patentów i innych praw wyłącznych przed sądami (zarówno powszechnymi do sądu apelacyjnego włącznie, jak i administracyjnymi, nie wyłączając Naczelnego Sądu Administracyjnego).
	Doradca podatkowy ma prawo do udzielania podatnikom, płatnikom i inkasentom, na ich zlecenie lub na ich rzecz, porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych. Ponadto władny jest reprezentować podatników, płatników i inkasentów w postępowaniu przed organami administracji publicznej i w zakresie sądowej kontroli decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych w sprawach z zakresu ich obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami.
	Prawnikiem czy też doradcą prawnym jest osoba, która ma wyższe wykształcenie prawnicze i uzyskała tytuł co najmniej magistra prawa. Doradca prawny może udzielać porad prawnych, a także przygotowywać projekty pism. Generalnie wolno mu również reprezentować swojego klienta przed sądem, ale nie w każdej sprawie. Przede wszystkim doradcy prawni nie mogą być pełnomocnikami tam, gdzie przepisy prawne wymagają przymusu adwokacko-radcowskiego, czyli m.in. przed Sądem Najwyższym, Naczelnym Sądem Administracyjnym czy Trybunałem Konstytucyjnym (skarga konstytucyjna powinna zostać sporządzona i podpisana przez adwokata lub radcę prawnego).

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2013/195/i02.2013.195.215000400.804.jpg@RY2@

Jarosław Ostrowski, radca prawny, doradca podatkowy, wspólnik w kancelarii Ostrowski i Wspólnicy

Mówiąc nieco żartobliwie - obiegowe mniemanie o prawnikach sprowadza się do porównywania ich do huby na zdrowym drzewie gospodarki. Dodatkowo wciąż pokutuje mit o znacznych kosztach związanych z usługami radców prawnych i adwokatów.

W dużej mierze sami zapracowaliśmy na wizerunek osób utrudniających interesy i walczących do upadłego o nieistotne biznesowo szczegóły tylko po to, aby udowodnić przeciwnikom, że jesteśmy od nich lepsi i mądrzejsi, zapominając jednocześnie o naszej służebnej roli względem mocodawców. Dodatkowo bardzo często komunikujemy się niezrozumiałym żargonem, nie zadając sobie trudu w celu sprawdzenia, czy jesteśmy właściwie rozumiani. Wystarczy porozmawiać z przedsiębiorcami, aby dowiedzieć się, czego nienawidzą u swoich doradców.

Wcale nie uważam, że twierdzenia o rzekomo zbyt niskim poziomie edukacji prawniczej przedsiębiorców były trafne. Takie tezy trącą niczym nieuzasadnionym poczuciem wyższości ze strony naszego środowiska. Mali i średni przedsiębiorcy bardzo dynamicznie zmierzają do efektu ekonomicznego i doskonale wiedzą, czego im potrzeba. To raczej wina nas, doradców, że nie nadążamy za ich tempem, nie potrafimy w sposób zrozumiały i jednocześnie konstruktywny wyrazić swej oceny.

W wielu przypadkach przedsiębiorcy nauczyli się funkcjonować bez codziennej opieki prawnej i zwracają się o pomoc tylko w sytuacjach nadzwyczajnych, gdyż obawiają się, że zaangażowanie prawnika spowolni procesy gospodarcze. Naszą rolą jest wykazywanie użyteczności bieżących konsultacji, a nie utyskiwanie na klientów, że nie widzą potrzeby ich pozyskiwania. Przekonujmy klientów, iż stały i efektywny kontakt z prawnikiem nie tylko poprawia bezpieczeństwo biznesu, lecz także pomaga w sprawniejszym zarządzaniu.

Zmieniające się otoczenie prawne generuje nie tylko ryzyka. Często niesie nowe możliwości, np. optymalizacji podatkowych czy restrukturyzacji kosztów. Prawnik nie powinien być jedynie formalnym weryfikatorem kontraktów albo sądowym pełnomocnikiem. Przeciwnie - ma być aktywnym doradcą biznesowym nie tylko prezentującym klientowi zagrożenia prawne, lecz także dostrzegającym możliwości ekonomiczne i wspierającym mocodawcę w podejmowaniu decyzji. Innymi słowy - powinien być współtwórcą biznesu, a nie jedynie jego recenzentem.

Reasumując - profilaktyczne korzystanie z doradztwa prawnego w znacznej mierze uzależnione jest od postawy nas samych - prawników wykonujących usługi. Im więcej wykażemy empatii i szczerego zaangażowania, tym więcej małych i średnich przedsiębiorców będzie chciało korzystać z naszej pomocy.

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2013/195/i02.2013.195.215000400.805.jpg@RY2@

dr Jędrzej M. Kondek, radca prawny, Kancelaria Barylski T., Olszewski A., Brzozowski A. Kancelaria Prawnicza Spółka Komandytowa

Zagadnienie korzystania z usług prawniczych przez średnie przedsiębiorstwa jest zagadnieniem tak zróżnicowanym, jak i same średnie przedsiębiorstwa. Są firmy, które korzystają ze stałej pomocy prawnej, a prawnik (zazwyczaj, ale nie zawsze, radca prawny) jest bliskim doradcą prezesa czy właściciela. Są jednak i takie, gdzie kontakt z prawnikiem (adwokatem czy radcą prawnym) zaczyna się dopiero w momencie, gdy pojawia się jakiś problem. Pomiędzy tymi biegunami jest duża grupa przedsiębiorców, którzy konsultują się z prawnikami w miarę potrzeby, nie czekając jednak na sytuację kryzysową. Co oczywiste, biorąc pod uwagę wielkość prowadzonej działalności gospodarczej, w średnich przedsiębiorstwach nie ma zazwyczaj wyspecjalizowanych działów prawnych. Modelowa jest sytuacja, gdy w przedsiębiorstwie zatrudniony jest jeden prawnik wewnętrzny, jedynie bardziej skomplikowanymi sprawami zajmują się zaś kancelarie zewnętrzne.

Średnie przedsiębiorstwa korzystają zazwyczaj z pomocy prawnej małych i średnich kancelarii prawnych, co daje się wyjaśnić choćby kwestią wynagrodzenia za usługi prawnicze, jakie określony przedsiębiorca jest w stanie zapłacić. Nie mniej istotne może być jednak i to, że średni przedsiębiorca dla wielkiej kancelarii nie będzie zazwyczaj ważnym czy kluczowym klientem. Tymczasem dla średnich przedsiębiorców bezpośredni kontakt z prawnikiem i zaufanie, jakie on budzi, mają bardzo istotne znaczenie. Przy wyborze kancelarii prawnej w dużej mierze decydują polecenie czy autorytet, jakim dany prawnik cieszy się na rynku. Średni przedsiębiorcy w sprawy prowadzone przez prawników są o wiele bardziej zaangażowani emocjonalnie, niż ma to miejsce w przypadku przedsiębiorców dużych czy wielkich - w związku z czym podobnego zaangażowania oczekują od swoich prawników. Jest to istotne wyzwanie dla radców prawnych czy adwokatów, którzy nie tylko muszą świadczyć pomoc prawną na najwyższym poziomie, lecz także dać to jednoznacznie przedsiębiorcy do zrozumienia.

Wskazując na pozytywne strony obsługi średnich przedsiębiorców, należy podkreślić właśnie ich zaangażowanie w każdy spór czy negocjacje. Prawnik w takiej sytuacji jest kluczowym partnerem, a nie jednym z wielu usługodawców, co bardzo ułatwia mu wydajne świadczenie pomocy. Zawsze bowiem może liczyć na współpracę czy wyjaśnienia ze strony klienta. Z innej strony nadal wśród średnich przedsiębiorców (podobnie jak i tych małych) pokutuje przekonanie, że wydatek na prawnika nie jest wydatkiem koniecznym i należy z profesjonalnej pomocy prawnej korzystać dopiero w ostateczności. Powoduje to (zwłaszcza w przypadku postępowań sądowych czy administracyjnych), że profesjonalny prawnik wkracza zbyt późno, by dało się jeszcze uratować interes klienta, albo też czeka go ciężka praca przy naprawieniu błędów popełnionych przez klienta.

Anna Krzyżanowska

anna.krzyzanowska@infor.pl