Notariusze skarżą się na dyskryminację

Chodzi o art. 16 par. 1 pkt 2a ustawy - Prawo o notariacie, który stanowi: minister sprawiedliwości odwołuje notariusza, jeżeli notariusz ukończył 70 lat. To rozwiązanie weszło w życie w 1999 roku. Nowelizacja z 2005 roku stwierdzała, że minister sprawiedliwości może odwołać notariusza, który ukończył 70 lat. Kolejna zmiana ustawy przywróciła w 2007 roku obligatoryjne odwołanie notariusza w takim wieku.

Biuro RPO skierowało pismo do ministra sprawiedliwości z prośbą o przedstawienie stanowiska w tej sprawie. Zdaniem zastępcy rzecznika Stanisława Trociuka przepis ten jest niezgodny z konstytucją.

Po pierwsze narusza art. 32 ust. 2, który zakazuje dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny (zatem także z powodu wieku). Wskazano też art. 31 ust. 3, który stwierdza, iż ograniczenia wolności mogą nastąpić tylko na drodze ustawowej, i tylko wtedy, gdy są konieczne. Biuro rzecznika zwraca też uwagę na zasadę proporcjonalności. Dwukrotna ujemna ocena pracy notariusza daje możliwość odwołania go, podczas gdy osiągnięcie określonego wieku do tego obliguje. Wreszcie naruszona miałaby być swoboda działalności gospodarczej, zagwarantowana przez artykuł 22 konstytucji.

Dziś emerytowany notariusz może być zastępcą notariusza, jednak trudno przyjąć, że status zawodowy takiej osoby pozostaje bez zmian. Adwokaci i radcowie prawni sami decydują, kiedy zakończą działalność. Ogólną zasadą prawa UE jest zasada niedyskryminacji ze względu na wiek. Dyrektywa Rady 2000/78/WE w art. 6 ust. 1 stwierdza, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie jest dyskryminacją, jeżeli jest to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione, a środki są właściwe i konieczne. Czy nasza ustawa spełnia te warunku? Ministerstwo Sprawiedliwości jeszcze nie odpowiedziało na sygnalizację problemu przez RPO.

Witold Kolbusz