Czy ZUS może zobowiązać do zwrotu części świadczenia, które zostało przyznane w wyniku wyroku sądu
ZUS odmówił mi prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Odwołałem się od tej decyzji i sąd przyznał mi wstecznie rentę. W czasie tego postępowania pracowałem na podstawie umowy zlecenia. ZUS wypłacił mi rentę, po czym wydał decyzję, z której wynika, że przekroczyłem limit przychodu za ten okres i muszę zwrócić część świadczenia jako nienależne. Czy decyzja jest prawidłowa?
W podanym stanie faktycznym wątpliwość dotyczy tego, czy ZUS może zobowiązać do zwrotu części świadczenia osobę, której zostało ono przyznane w wyniku wyroku sądu. Sąd Najwyższy w wyroku z 14 maja 2024 r. (sygn. akt III USKP 101/23), odpowiedział twierdząco na to pytanie. SN podkreślił, że „zmniejszenie świadczenia albo zawieszenie do niego prawa następuje z mocy ustawy, a decyzja o zmniejszeniu albo o zawieszeniu prawa do świadczenia ma wówczas charakter tylko deklaratywny”.
Prawo do renty
W sprawie, którą rozstrzygał SN, ZUS w pierwszej kolejności zrealizował wyrok przyznający skarżącemu rentę, tak samo jak w rozpatrywanym stanie faktycznym. Sąd uznał, że ZUS nie mógł nie rozliczyć świadczeń wypłaconych skarżącemu z przychodami osiąganymi za okres, za jaki świadczenia zostały przyznane. Warunkiem zwrotu świadczenia z tytułu rozliczenia renty z przychodami ze stosunku pracy nie jest wiedza ubezpieczonego, że nie przysługują mu należności w wyliczonej przez ZUS wysokości, a tylko pouczenie o braku prawa do pobierania świadczenia w związku z osiąganiem przychodu. Świadczenia wypłacone odwołującemu są więc uznane za nienależne na podstawie art. 138 ust. 2 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: u.e.r.f.u.s.). Sąd uznał pouczenie o możliwości zawieszenia i zmniejszenia świadczenia dołączone do decyzji o przyznaniu świadczeń za jasne, klarowne. Nie powinno więc stwarzać trudności interpretacyjnych. Zdaniem sądu okoliczność, że renta z tytułu niezdolności do pracy została przyznana wnioskodawcy na mocy wyroku sądowego, nie ma istotnego znaczenia.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.