Praca prokuratora powinna być oceniana wyłącznie przez sąd

Środowisko prokuratorskie skupione wokół portalu www.prokuratorzy.net, stowarzyszeń i związku zawodowego z ogromnym zaniepokojeniem przyjęło treść projektu ustawy wprowadzającej system ocen dla prokuratorów. Komentarze są jednoznaczne. To w postępowaniu sądowym niezawisły sąd może ocenić wynik pracy niezależnego prokuratora. Ocena ta nie jest obarczona względami pozamerytorycznymi, które mogą mieć wpływ na ocenę wydawaną przez podmioty umiejscowione w strukturze prokuratury. Takimi podmiotami są bez wątpienia prokuratorzy bezpośrednio przełożeni oraz wizytatorzy.

W praktyce funkcjonowania prokuratury nie są odosobnione przypadki różnicy zdań pomiędzy prokuratorem prowadzącym postępowanie i jego przełożonym. Ustawa o prokuraturze zawiera mechanizmy eliminowania tych różnic, ale z zachowaniem zasady niezależności, która stanowi fundament funkcjonowania prokuratury. Tymczasem proponowane przez projekt mechanizmy weryfikacji prowadzić mogą do złamania ustawowych gwarancji niezależności. Prokurator przełożony będzie bowiem dysponował dodatkowym elementem dyscyplinującym w postaci możliwości wydawania oceny, która w konsekwencji może mieć decydujące znaczenie dla pozycji opiniowanego, a zwłaszcza możliwości jego awansu, w tym finansowego, polegającego na nabywaniu kolejnych stawek awansowych. Realizacja założeń projektu doprowadziłaby do powstania swoistej armii prokuratorów kontrolerów, którzy zamiast realizować zadania w zakresie zwalczania przestępczości, prowadziliby działalność o charakterze audytorskim. Przy funkcjonującej kontroli niezawisłych sądów tworzenie takiego systemu byłoby sprzeczne z dobrze pojmowaną ekonomiką funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Proponowany system kontroli jest ekonomicznie nieuzasadniony. Licznych prokuratorów kontrolujących, którzy zapewne rozmnożyliby się po jego wprowadzeniu, należy bowiem skierować do pracy liniowej, a więc tej, w której realizuje się zadania prokuratury, a ocenę tej pracy pozostawić sądownictwu. Projekt nie rozwiązuje również problemu oceny prokuratorów nieprowadzących postępowań przygotowawczych. Projektodawca nie udziela odpowiedzi, kto miałby się zajmować oceną prokuratorów wizytatorów.

Projektowane rozwiązania mają charakter demotywacyjny. Przewidują one bowiem jedynie system kar za oceny pozytywne z zastrzeżeniem i negatywne, nie wskazując na nagrody za oceny pozytywne. Zapis projektu, który zakłada, iż pierwsza kontrola zostałaby przeprowadzona po upływie roku od wejścia w życie ustawy, spowodowałby, iż w jednym czasie kilka tysięcy prokuratorów zostałoby poddanych nowej procedurze kontrolno-weryfikacyjnej. Pozostali uczestniczyliby w tym procesie jako weryfikatorzy. Doprowadziłoby to do paraliżu postępowań przygotowawczych. Prowadzenie permanentnych kontroli skutkowałoby przewlekłością śledztw, a w konsekwencji powstawaniem roszczeń odszkodowawczych obciążających budżet państwa.