Prezes może być pracownikiem spółki

Dwaj wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzili hurtownię książek, a także produkowali i sprzedawali kalendarze. Pełnomocnik spółki 1 grudnia 2002 roku podpisał umowy o pracę ze wspólnikami. Jeden z nich na jej podstawie pełnił funkcję dyrektora do spraw finansowych, a drugi projektanta kalendarzy. Od obydwu spółka opłacała składki ubezpieczeniowe do ZUS. Ten wydał decyzję o wyłączeniu wspólników z ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia ich jako pracowników. Zdaniem zakładu obaj wspólnicy nie mogli jednocześnie być pracownikami, dlatego że nie byli komukolwiek podporządkowani.

Od tej decyzji odwołali się do sądu okręgowego wspólnicy. Sąd uznał, że byli pracownikami i z tego tytułu byli objęci ubezpieczeniami społecznymi. Umowy były zawarte prawidłowo. Zdaniem sądu ZUS niezasadnie kwestionował brak podporządkowania pracodawcy, gdyż wnioskodawcy byli zatrudnieni na stanowiskach kierowniczych, z konkretnie wyznaczonym zakresem obowiązków, a nie jako członkowie zarządu spółki.

Apelację od tego wyroku wniósł ZUS. Sąd apelacyjny oddalił ją podzielając argumenty sądu okręgowego.

ZUS nie ustępował. Wniósł skargę kasacyjną, w której powtórzył argumentację, jaką podniósł przed sądem I i II instancji. Sąd Najwyższy nie poparł jednak zakładu, oddalając jego skargę. Zdaniem sądu wspólnicy jako pracownicy byli podporządkowani. Zarząd spółki był dwuosobowy i każdy z nich już jako pracownik spółki miał wyznaczony zakres obowiązków (zadań) różny od funkcji w zarządzie. Zarząd spółki i zatrudnienie pracownicze oparte są na innych podstawach prawnych (prawach i obowiązkach). Może być więc i tak, że członek zarządu występujący w roli pracownika będzie musiał podporządkować się poleceniom osób wykonujących czynności za pracodawcę.

Ponadto sąd wskazał, że podporządkowanie pracownika pracodawcy nie jest tylko wtedy, gdy mają oni przeciwne interesy. Pracownicy mogą zakładać spółki kapitałowe i odwrotnie, założenie spółki nie wyklucza zatrudnienia w niej jej wspólnika, który może być również w jej zarządzie. Własność wkładu (udziału) kapitałowego w spółce nie kłóci się z jednoczesną pracą w tej spółce. W przeciwnym razie wymagałoby to zatrudnienia osoby trzeciej. W orzecznictwie wskazano już, że nie może być tak, że wspólnik, który jest w stanie podołać obowiązkom świadczenia pracy na rzecz spółki, byłby zmuszony do zatrudnienia przy tej pracy innej osoby, jeżeli może takie obowiązki wykonywać osobiście w ramach zatrudnienia o naturze pracowniczej (wyrok Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2008 r., I UK 162/08).

Sygn. akt II UK 33/10

pawel.jakubczak@infor.pl