Czy zmieni się VAT na doradztwo podatkowe

prawnik w White & Case

Nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług wejdzie w życie 1 stycznia 2011 r. Jednym z jej zasadniczych elementów jest zdefiniowanie usług pośrednictwa finansowego wyłącznie w ustawie o VAT bez odsyłania do klasyfikacji statystycznych.

W obecnym stanie prawnym zarówno usługi udzielania kredytów, jak i pożyczek pieniężnych poza systemem bankowym korzystają ze zwolnienia z podatku od towarów i usług. Sytuacja ta nie zmieni się po wejściu nowych przepisów w życie. Jest to pozytywna wiadomość dla przedsiębiorców działających na rynku pożyczek, gdyż w pierwszych projektach nowelizacji Ministerstwo Finansów planowało wprowadzić preferencje podatkowe tylko dla kredytów bankowych, nie zwalniając z opodatkowania pożyczek poza systemem bankowym. Ostatecznie jednak udzielanie pożyczek poza system bankowym zostało, obok udzielania kredytów, wyraźnie zwolnione w nowym art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.

Zwolnione zostały również usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.

Ze zwolnienia z podatku od towarów i usług, tak jak w obecnym stanie prawnym obowiązującym do końca 2010 r., nie będą korzystać usługi doradztwa finansowego. Zostały one opodatkowane standardową stawką VAT. Standardowa stawka VAT w latach 2011 - 2013 wzrośnie w wyniku nowelizacji przepisów o stawkach VAT o jeden punkt procentowy i będzie wynosić 23 proc.

Należy podkreślić, że usługi doradcze są wyłączone ze zwolnienia z VAT niezależnie od tego, czy będą świadczone jako tzw. usługa zasadnicza czy jako tzw. usługa pomocnicza. Nowy art. 43 ust. 15 wyraźnie bowiem stanowi, że do usług doradztwa nie będzie miał zastosowanie tzw. test niezbędnych usług pomocniczych wprowadzony w nowym art. 43 ust. 13 ustawy o VAT. Test niezbędnych usług pomocniczych, z zastrzeżeniem pewnych wyjątków, stosuje się do usług pomocniczych służących wykonaniu zwolnionych usług finansowych i ubezpieczeniowych. Pozwala on na zwolnienie od podatku usług pomocniczych, które są elementem usługi zwolnionej, same stanowią odrębną całość i są właściwe oraz niezbędne do świadczenia usługi zwolnionej.

Wyłączenie ze zwolnienia usług doradztwa również w przypadku, gdy są one świadczone jako usługi pomocnicze, może budzić jednak kontrowersje w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego koncepcji świadczeń kompleksowych, stosowanej również przez polskie sądy. Zgodnie z koncepcją świadczeń kompleksowych, jeżeli transakcja złożona jest z jednego świadczenia w aspekcie gospodarczym, nie powinna być sztucznie rozdzielana, by nie pogarszać funkcjonalności systemu podatku od towarów i usług (por. np. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-111-05 Aktiebolaget NN v. Skatteverket). Jeżeli świadczenie usługodawcy jest kompleksowe i obejmuje świadczenie główne, które jest objęte stawką obniżoną lub jest zwolnione, wówczas wszystkie świadczenia pomocnicze będą również korzystały ze stawki obniżonej lub zwolnienia. Wydaje się zatem, że zwolnieniem z VAT powinny być objęte np. kompleksowe sytuacje, gdy udzielający pożyczki świadczy na rzecz klienta usługi doradztwa przy wyborze najbardziej odpowiedniego dla niego produktu (pożyczki), a następnie zawiera z klientem dobraną do potrzeb i możliwości klienta umowę pożyczki. Z ekonomicznego punktu widzenia usługodawca bowiem świadczy na rzecz klienta jedno kompleksowe świadczenie.

oprac. SF

Art. 43 ust. 1 pkt 38; art. 43 ust. 13; art. 43 ust. 14; art. 43 ust. 15 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) w brzmieniu od 1 stycznia 2011 r. (zmieniony przez art. 1 pkt 8 ustawy z 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług, Dz.U. z 2010 r. nr 226, poz. 1476).

Art. 19 pkt 5 ustawy z 26 listopada 2010 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją ustawy budżetowej (podpisana przez prezydenta 13 grudnia 2010 r., czeka na publikację w Dzienniku Ustaw, data wejścia w życie 1 stycznia 2011 r.).