Czy gminie przysługuje prawo odliczenia VAT

radca prawny w Kancelarii TLA

@RY1@i02/2010/021/i02.2010.021.086.0009.001.jpg@RY2@

Robert Smoczyński, radca prawny w Kancelarii TLA

Gmina jest podatnikiem VAT. Jako podatnik gmina posiada prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy zakupach. Prawo do obniżenia podatku należnego jest natomiast ograniczone do zakresu, w jakim kupione towary i usługi wykorzystywane są do czynności opodatkowanych. Wbrew pozorom przysługujące gminom prawo do obniżenia podatku występuje przy wielu transakcjach zakupowych.

Pełne wykorzystanie tego prawa istotnie poprawiłoby finanse gmin. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Jednocześnie zgodnie z ust. 6 tego przepisu, nie uważa się za podatników organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Oznacza to, że podatnikiem w przypadku jednostek samorządu terytorialnego jest podmiot spełniający łącznie następujące trzy warunki: jest osobą prawną lub jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej; wykonuje czynności, które wypełniają definicję działalności gospodarczej opisanej w ustawie o VAT; czynności te wykonuje samodzielnie na podstawie umów cywilnoprawnych.

W rezultacie to gmina, a nie urząd gminy spełnia wszystkie wyżej wymienione warunki i to gmina powinna być uznana za podatnika VAT. Ona bowiem posiada osobowość prawną i samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą. Urząd natomiast realizuje zadania gminy, zapewniając jej obsługę organizacyjno-techniczną.

Zgodnie z art. 86 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, gminie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Odmowa prawa do obniżenia podatku należnego lub dobrowolna rezygnacja z tego prawa są sprzeczne z konstrukcją VAT, w której pomniejszanie kwoty podatku należnego o podatek naliczony jest fundamentem, na którym opiera się ten podatek.

Takie inwestycje jak budowa basenu, lodowiska, stadionu są w praktyce wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tj. najmu basenu czy dzierżawy lodowiska, sprzedaży biletów wstępu na stadion. W takiej sytuacji odpowiednio zaplanowany model korzystania ze zrealizowanej inwestycji daje gminom prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Podatek naliczony przy tego typu inwestycjach jest związany ze sprzedażą opodatkowaną, a gmina może korzystać z prawa do obniżenia podatku należnego.

Na gruncie VAT nie ma znaczenia to, że gmina dokonuje powyższych czynności jako jednostka samorządu terytorialnego, wykonująca zadania własne, nakierowane na zaspokajanie potrzeb mieszkańców. Wszystkie te czynności realizowane są bowiem w reżimie cywilnoprawnym, właściwym dla podatników prowadzących działalność gospodarczą. Natomiast przywołany powyżej art. 15 ustawy o VAT zrównuje w takim przypadku gminy z normalnymi przedsiębiorcami prowadzącymi działalność gospodarczą. W rezultacie gmina jak każdy podatnik VAT ma swoje obowiązki (m.in. prowadzenie rejestrów VAT, składanie deklaracji, zapłata w terminie podatku, a także wystawianie faktur VAT) oraz prawa (przede wszystkim prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony).

Art. 15 ust. 1, art. 86 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).