Podatnik nie ma obowiązku wystawiania faktur pro forma

@RY1@i02/2011/088/i02.2011.088.086.0008.001.jpg@RY2@

Mirosław Siwiński doradca podatkowy, Kancelaria Prawna Witold Modzelewski

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że sprzedaż materiałów budowlanych odróżnić trzeba od świadczenia usług budowlanych i budowlano-montażowych, które niejednokrotnie korzystają z usług preferencyjnych, jak też mają szczególny moment powstania obowiązku podatkowego w VAT, a co za tym idzie również szczególne zasady wystawiania faktur. Skład budowlany zajmuje się natomiast przede wszystkim dostawami towarów, które wykorzystywane są przy świadczeniu tego typu usług. Pamiętać również należy, iż dostawa materiałów budowlanych to nie to samo, co dostawa budynków lub budowli trwale z gruntem związanych. Tymi drugimi składy budowlane również się nie zajmują, a co za tym idzie także szczególne zasady dotyczące tych dostaw nie są przez nie stosowane. Nie oznacza to jednak, że składy budowlane nie muszą pamiętać o pewnych zasadach opodatkowywania się VAT - z uwagi bowiem na specyfikę branży (wielkość obrotów wykluczających najczęściej zwolnienie podmiotowe) podmioty te prawie zawsze są czynnymi podatnikami VAT.

W pierwszej kolejności zająć się należy fakturami pro forma. Faktury te, wbrew dość szerokiemu przekonaniu, nie są dokumentami przewidzianymi przez prawo podatkowe ani też przez nie wymaganymi. Nie oznacza to jednak, że nie można ich wystawiać i przepisy również tego nie zabraniają. Faktury tego typu są jednak często wystawiane na żądanie nabywców towarów i usług, którym potrzebne są one dla celów księgowych - najczęściej w celu dokonania wpłaty zaliczki. Skutków podatkowych jednak faktury pro forma nie wywołują i ich wystawienie nie zwalnia z wystawienia faktur VAT przewidzianych przez prawo podatkowe. Dlatego też muszą one również w sposób wyraźny odróżniać się od faktur VAT. Z uwagi na to, że nabywcy wymagają zazwyczaj tej samej treści, jaka znajdzie się na zwykłej fakturze, to wzbogaca się je o zwrot "pro forma" i stosuje odrębną numerację od innych faktur.

Faktury zaliczkowe najczęściej występują bezpośrednio po fakturach pro forma. Podatnicy są bowiem zobowiązani do ich wystawienia w terminie 7 dni od otrzymania zaliczki i każdej następnej części ceny przed wykonaniem usługi lub dostawy towarów (par. 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia fakturowego). Obowiązek podatkowy w przypadku zaliczek powstaje bowiem w momencie ich otrzymania w jakiejkolwiek części (art. 19 ust. 11 ustawy o VAT). W przypadku składów budowlanych ta sytuacja ma najczęściej miejsce przy dużych zamówieniach, kiedy skład musi towar zamówić i sprowadzić od swojego dostawcy. W większości przypadków dokonuje się jednak mniejszych dostaw i wystawia faktury na bieżąco. Są to również faktury zaliczkowe, tyle że dokumentujące zapłatę całości ceny przed dostarczeniem towaru. W takim wypadku pamiętać należy, że wystawienie faktury zaliczkowej dokumentującej całość zapłaty za dostawę towaru powoduje brak obowiązku wystawienia faktury ostatecznej (par. 10 ust. 6 rozporządzenia).

Faktury VAT przewidziane w par. 5 rozporządzenia fakturowego występują w przypadku składów budowlanych najczęściej przy mniejszych dostawach, płatnych przy ich dokonywaniu oraz jako ostateczne po wcześniejszych zaliczkach. Wystawia się je w terminie 7 dni od dostawy towaru lub wykonania usługi (par. 9 ust. 1 rozporządzenia), kiedy to powstaje obowiązek podatkowy (art. 29 ust. 1 ustawy o VAT). Ostateczne wydanie materiałów budowlanych ze składu budowlanego jest bowiem momentem powstania obowiązku podatkowego z tego tytułu.

ŁZ

Art. 19 ust. 11 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Par. 5, par. 10 ust. 6 rozporządzenia ministra finansów z 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 68, poz. 360).