Przy sprzedaży jakich towarów konieczne jest używanie kasy fiskalnej

- Dziś dowiedziałem się, że powinienem używać kasy. Co powinienem zrobić - pyta pan Krzysztof z Poznania.

O pomoc poprosiliśmy Izbę Skarbową w Krakowie, Urząd Kontroli Skarbowej w Rzeszowie i Grzegorza Grochowinę z KPMG.

Izba Skarbowa w Krakowie wyjaśniła DGP

Podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są zobowiązani prowadzić ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Głównym kryterium przy określeniu obowiązku stosowania kas rejestrujących jest kryterium obrotu osiąganego ze sprzedaży detalicznej, tj. sprzedaży dla osób fizycznych nieprowadzących firmy. Obowiązek ten powstaje, jeżeli podatnik przekroczył w poprzednim roku podatkowym 40 tys. zł obrotu w sprzedaży detalicznej. W przypadku podatników rozpoczynających sprzedaż w danym roku obowiązek ten powstaje z dniem przekroczenia kwoty obrotu w wysokości 20 tys. zł.

W niektórych sytuacjach obowiązek ten będzie dotyczył podatników, bez względu na wysokość osiąganego obrotu. Z kolei rozporządzenie ministra finansów z 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. z 2010 r. nr 138, poz. 930) wskazuje na sytuacje, gdy przedsiębiorca nie musi używać kas w prowadzonej firmie.

Prowadzenie sprzedaży z pominięciem kasy fiskalnej, gdy na podatniku spoczywa taki obowiązek, naraża go na poważne konsekwencje. W przypadku stwierdzenia, że podatnik narusza obowiązek ewidencji za pomocą kasy, naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej ustala za okres do momentu rozpoczęcia prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30 proc. kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. W stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe, dodatkowego zobowiązania podatkowego nie ustala się. Osobom fizycznym grozi zatem mandat karny do 3 tys. zł lub nieporównywalnie wyższa grzywna sądowa, odpowiednia do wielkości uszczuplenia podatkowego (maksymalna wysokość grzywny to kilkanaście milionów złotych).

Należy pamiętać, że procedura nadania numeru kasy rejestrującej przez naczelnika urzędu skarbowego zajmuje trochę czasu. Jeżeli przedsiębiorstwo posiada tylko jedną kasę, to warto z wyprzedzeniem zaopatrzyć się w kasę rezerwową, gdyż ewentualny zakup i rejestracja nowej kasy lub naprawa starej może trochę potrwać. Dysponując kasą rezerwową, nie będziemy musieli wstrzymywać sprzedaży w razie awarii kasy głównej.

Urząd Kontroli Skarbowej w Rzeszowie wyjaśnił DGP

Minister finansów w drodze rozporządzenia w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących zwolnił, na czas określony, niektóre grupy podatników oraz niektóre czynności z obowiązku używania kas rejestrujących i określił warunki korzystania ze zwolnienia.

Podatnicy powinni więc szczegółowo zapoznać się z ustawą o VAT i wspomnianym rozporządzeniem oraz monitorować m.in. rodzaj prowadzonej działalności, poziom obrotów, aby w odpowiednim momencie rozpocząć korzystanie z kasy.

Trzeba także pamiętać, że przepisy przewidują kilka grup podatników, którzy nie mogą korzystać z żadnych zwolnień.

Posiadając kasę rejestrującą, podatnik powinien rzetelnie rejestrować sprzedaż i przestrzegać zasad uczciwej konkurencji.

Konsekwencje dla tych, którzy nie zainstalują kasy rejestrującej, mimo takiego obowiązku, określa m.in. ustawa o VAT. I tak w przypadku stwierdzenia, że podatnik narusza obowiązek stosowania kas, naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej ustala za okres do momentu rozpoczęcia prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30 proc. kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. W stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe, dodatkowego zobowiązania podatkowego nie ustala się.

@RY1@i02/2012/050/i02.2012.050.07100150a.802.jpg@RY2@

Grzegorz Grochowina, ekspert podatkowy w KPMG

Przedsiębiorcy rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej muszą rozpocząć m.in. dokumentowanie zawieranych transakcji. Uzyskane ze sprzedaży przychody wprowadzane są następnie do odpowiednich ewidencji. Najbardziej rozpowszechnioną formą ewidencjonowania są kasy fiskalne.

Obowiązek stosowania kas fiskalnych dotyczy podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności oraz rolników ryczałtowych.

Niemniej jednak prawo podatkowe przewiduje wiele zwolnień z obowiązku ewidencjonowania. Kasa fiskalna w większości przypadków nie jest wymagana od pierwszej wykonywanej przez przedsiębiorców czynności.

Należy jednak pamiętać, że istnieje katalog czynności, których wykonywanie nie korzysta ze zwolnień z ewidencjonowania. Rozpoczęcie działalności w tym zakresie zobowiązuje do nabycia kasy rejestrującej od pierwszej czynności. Oznacza to, że w zakresie tych czynności podatnik nie zastosuje zwolnienia do 40 tys. zł, a także nie zastosuje zwolnień przedmiotowych z załącznika do wspomnianego rozporządzenia ministra finansów.

Co do zasady, zgodnie z par. 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia ministra finansów w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących, od pierwszej czynności należy ewidencjonować obrót dokonywany przy dostawie wyrobów tytoniowych, napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,2 proc. oraz napojów alkoholowych będących mieszaniną piwa i napojów bezalkoholowych, w których zawartość alkoholu przekracza 0,5 proc., bez względu na symbol PKWiU, z wyjątkiem dostaw towarów, o których mowa w poz. 42 załącznika do tego rozporządzenia.

W razie stwierdzenia, że podatnik narusza obowiązek związany ze stosowaniem kas, naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej ustala za okres do momentu rozpoczęcia prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30 proc. kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. W stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe, dodatkowego zobowiązania podatkowego nie ustala się.

W przypadku nieterminowej instalacji kasy na podatnika może zostać również nałożona kara wynikająca z ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.). Kto wbrew obowiązkowi nie prowadzi księgi, podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych, a w wypadku mniejszej wagi karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że przez księgi w rozumieniu przepisów kodeksu karnego skarbowego rozumieć należy m.in. urządzenia ewidencyjne, do których prowadzenia zobowiązuje ustawa, a w szczególności zapisy kasy rejestrującej.

Wymieniona kara nie jest jedyną, bowiem kto wbrew obowiązkowi nie wystawia faktury lub rachunku za wykonanie świadczenia, wystawia je w sposób wadliwy albo odmawia ich wydania, podlega karze grzywny do 180 stawek dziennych. Podobnej karze podlega ten, kto wbrew przepisom ustawy dokona sprzedaży z pominięciem kasy rejestrującej albo nie wyda dokumentu z kasy rejestrującej, stwierdzającego dokonanie sprzedaży. W wypadku mniejszej wagi sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Warto zauważyć, że wskazanej odpowiedzialności karnej skarbowej można uniknąć w przypadku skorzystania przez podatnika z instytucji czynnego żalu.

Nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu.

Podstawa prawna

Art. 111 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Oprac. Ewa Matyszewska