Bez zasady wzajemności nie ma zwrotu VAT

Naczelnicy urzędów skarbowych odmawiają zagranicznym firmom (spoza UE) zwrotu VAT ze względu na brak spełnionej zasady wzajemności, czyli formalnego potwierdzenia, że polskim podmiotom niezarejestrowanym w danym kraju taki zwrot VAT by przysługiwał.

W związku z tym, że lista krajów, które stosują zasadę wzajemności, nie jest umieszczona w żadnej ustawie czy rozporządzeniu, zagraniczne firmy muszą przedstawić dowody na to, że dany kraj taką zasadę spełnia. To jednak wymaga czasu, a zwrot VAT się opóźnia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 grudnia 2011 roku (sygn. akt I FSK 250/11) uznał, że lista państw spełniających zasadę wzajemności powinna być ogłoszona w powszechnie obowiązujących przepisach. Sąd podzielił zarzut spółki, że w Polsce podatnicy z państw pozaunijnych w chwili składania wniosków o zwrot nie mogą stwierdzić, czy są do tego uprawnieni, gdyż lista państw uprawnionych nie została podana do publicznej wiadomości. Funkcjonuje ona jedynie w obrocie między urzędami.

W ocenie NSA o braku spełnienia zasady wzajemności, warunkującej zwrot VAT, nie mogą decydować wewnętrzne i niepublikowane pisma Ministerstwa Finansów.

- Praktyka taka pozbawiona jest podstaw prawnych - mówi Adrian Artowicz, ekspert podatkowy z ECDDP.

NSA dodał, że w związku z tym, że przepisy nie zawierają listy takich krajów, to kwestia spełniania przesłanki wzajemności powinna zostać rozstrzygnięta w postępowaniu dowodowym. NSA dopuszcza każdy dowód, który przyczyniłby się do wyjaśnienia sprawy. W szczególności Ministerstwo Spraw Zagranicznych z inicjatywy Ministerstwa Finansów mogłoby wszcząć procedurę wymiany not dyplomatycznych pomiędzy Polską a określonym krajem spoza UE (np. Japonią).

Według Adriana Artowicza w związku z tym, że polskie prawo nie reguluje sposobu dokonywania oceny spełnienia przesłanki wzajemności, wyrok NSA ma znaczenie ogólniejsze. Teza wyroku ma odniesienie do wszystkich przypadków, w których skutki prawne powstające na terytorium Polski są uzależnione od stosowania przez obce państwo zasady wzajemności.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl