Czy odszkodowanie za grunt podlega VAT

Na podstawie decyzji wojewody o lokalizacji obwodnicy nieruchomości należące do gminy stały się własnością Skarbu Państwa. Czy odszkodowanie wypłacone samorządowi za utratę prawa własności podlega VAT?

Z przepisów o VAT wynika, że odszkodowanie spełnia rolę wynagrodzenia za przymusowe przeniesienie własności towarów. Dlatego jeśli wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem, wówczas ma ono charakter odpłatnej dostawy towarów i spełniony zostaje warunek opodatkowania tego podatkiem od towarów i usług. Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2011 r. (I FSK 491/11, prawomocny).

Sprawę do sądu wniosła gmina. Według niej, gdy dochodzi do przeniesienia z mocy prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w zamian za odszkodowanie, samorząd nie posiada podmiotowości prawno-podatkowej dla celów VAT. "Dla powstania obowiązku podatkowego konieczne jest bowiem działanie podmiotu dokonującego dostawy w charakterze podatnika. A to w naszym przypadku nie nastąpiło" - argumentował prezydent miasta.

Sąd nie podzielił jednak tej argumentacji. Uznał, że gmina nie różni się od innych wywłaszczanych podmiotów prywatnych. Skutki władztwa administracyjnego wobec podmiotu zarządzającego, są bowiem takie same niezależnie od statusu tegoż podmiotu. Skład orzekający podkreślił, że wyjątek uregulowany w art. 15 ust. 6 ustawy o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.), na który powoływał się samorząd, dotyczy jedynie spraw urzędowych, które są związane z wykonywaniem zadań własnych lub zleconych przez administracje rządową. Tymczasem samorząd, przekazując grunty na rzecz Skarbu Państwa, działał wyłącznie we własnym imieniu i na własny rachunek.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 15 ust. 1, ust. 2, ust. 6, art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).