Gminy mogą jeszcze odzyskać VAT za 2009 rok

Część zobowiązań podatkowych - tych z 2009 r. - przedawnia się z końcem grudnia. Co to oznacza dla samorządów?

Gminy mogą odliczyć VAT dotyczący 2009 r., zwłaszcza ten związany z ich inwestycjami, tylko do 31 grudnia 2013 r. Po tej dacie nie będzie więc możliwości odzyskania podatku.

Ile samorządów nie skorzystało jeszcze z prawa do odliczenia VAT?

Skala zjawiska wydaje się dość duża, choć oczywiście nie ma szczegółowych, zbiorczych danych. Część gmin nie ubiegała się o to nawet w najprostszych sytuacjach.

Czyli jakich?

Przykładowo można odliczyć VAT w związku z realizacją inwestycji w sieć wodno-kanalizacyjną. To są duże przedsięwzięcia, od których można odzyskać duże pieniądze. W tych przypadkach najczęściej nie ma wątpliwości, że gmina wykorzystywała inwestycje do działalności opodatkowanej, bo z tytułu korzystania z sieci obciąża opłatami mieszkańców albo bezpośrednio, albo poprzez np. spółkę zależną. Takie odliczenia są typowe i w zasadzie wszystkie gminy i miasta powinny przeanalizować swoje rozliczenia oraz skorzystać z prawa do odliczenia podatku.

Czy możliwe jest odzyskanie podatku naliczonego w związku z tegoroczną uchwałą NSA (z 24 czerwca 2013 r., sygn. akt I FPS 1/13), zgodnie z którą to gmina jest podatnikiem VAT, a nie jej jednostki budżetowe?

Mamy przypadki, gdy inwestowały gminy (najczęściej chodzi o obiekty sportowe, takie jak baseny, sale gimnastyczne). Następnie nieodpłatnie przekazywały inwestycje jednostkom budżetowym, które później wykorzystywały je w swojej działalności. W 2009 r. z tego tytułu gminy nie odzyskiwały VAT. Możliwość taką dała im uchwała NSA. W wydanym komunikacie w lipcu tego roku resort finansów wyjaśnił, że wypowie się szczegółowo co do przyszłych rozliczeń (jeszcze tego nie zrobił), ale nie będzie kwestionował tych z przeszłości.

Co to oznacza dla gmin?

Oznacza to, że - o ile chodzi o przeszłość - mogą pozostać przy dotychczasowych rozliczeniach albo cofnąć się do 2009 r. i odliczyć VAT, korzystając z tej uchwały. Nie jest to jednak proste.

Co muszą zrobić jednostki?

Wymaga to od nich złożenia korekt deklaracji VAT-7 za 2009 r. Należy skonsolidować rozliczenia gminy i jej jednostek budżetowych w jednej deklaracji VAT-7. Niektóre miasta i gminy już takie korekty przygotowują, ale wymaga to wzmożonej pracy administracyjnej, ponieważ kwoty w deklaracji trzeba przeliczyć na nowo. Sumowanie deklaracji gminy i jej jednostek nie jest to jednak proste.

Na co trzeba zwrócić uwagę?

Należy wziąć pod uwagę różnego rodzaju transakcje, i rozstrzygnąć, czy można je włączyć do rozliczenia, czy też wyłączyć. Dodatkowo trzeba przeanalizować np. różnego rodzaju dofinansowania do realizowanych niegdyś przez gminę projektów inwestycyjnych, w tym kwestię tzw. kwalifikowalności VAT (jeśli gmina na zapłatę podatku dostała pieniądze z UE, to co do zasady nie będzie go mogła odzyskać - przyp. red.).

Czy gminy muszą podjąć jakieś inne czynności?

W przypadku rozliczeń za okresy od 2009 r. wystarczy złożyć korektę deklaracji VAT do urzędu skarbowego, wraz z towarzyszącymi dokumentami (m.in. pismem uzasadniającym korektę - przyp. red.). Natomiast w przypadku gdy gmina będzie chciała rozliczać centralnie VAT od 2014 r., powinna wdrożyć procedury i przeprowadzić zmiany, które to umożliwią. Największe miasta w Polsce już taki wysiłek podjęły.

Jak do korekt deklaracji za okresy wsteczne podchodzą urzędy skarbowe?

Nie ma jeszcze ukształtowanej praktyki w tym zakresie. Urzędy mają 60 dni na zwrot VAT. Zwróćmy jednak uwagę, że stanowisko sądów administracyjnych jest jasne: to gmina jest podatnikiem, a nie jej jednostka. Nie ma więc przeszkód do centralnego rozliczenia podatku przez jej urząd. A zatem nawet jeśli fiskus zakwestionuje rozliczenia za 2009 r., to złożenie skargi do sądu administracyjnego powinno skutkować wygraną samorządu.

Jeśli gmina na zapłatę podatku dostała pieniądze z UE, to co do zasady nie będzie go mogła odzyskać

@RY1@i02/2013/222/i02.2013.222.18300090c.803.jpg@RY2@

Fot. materiały prasowe

Andrzej Kapczuk, doradca podatkowy i starszy menedżer w EY

Rozmawiał Łukasz Zalewski