Trzeba ująć podatek od towarów i usług od nieodpłatnej dostawy

W wyroku z 23 października 2013 r., sygn. akt I FSK 1503/12, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jeżeli spółka decyduje się przekazać dywidendę w naturze i oddać wspólnikom zamiast pieniędzy rzeczy pochodzące z jej majątku, musi rozliczyć od tego VAT. W takim przypadku dochodzi do nieodpłatnej dostawy towarów. Jest to stanowisko zgodne z interpretacją indywidualną wydaną przez dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 23 września 2011 r. (nr ILPP2/443-967/11-5/MN). Sprawa dotyczyła zdarzenia przyszłego.

Przedmiot sporu

Chodziło o to, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zamierzała, w celu upublicznienia i pozyskania kapitałów na dalszy rozwój, a także by równocześnie zachować pełną kontrolę nad działalnością operacyjną, powołać spółkę komandytowo-akcyjną, w której obejmie funkcję komplementariusza. Do grona akcjonariuszy SKA miała zaprosić osoby fizyczne będące jej udziałowcami. Statut SKA z kolei miał przewidywać możliwość wypłaty akcjonariuszom dywidendy w formie świadczenia niepieniężnego (dywidenda w naturze) ustalonego w ten sposób, że wartość bilansowa świadczenia niepieniężnego będzie odpowiadała kwocie, jaka przypadałaby na akcjonariusza w przypadku wypłaty dywidendy pieniężnej, obliczonej według zasad udziału w zyskach SKA. Z kolei przedmiotem dywidendy miały być stanowiące jej majątek rzeczy i prawa, nabyte przez spółkę lub wytworzone w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Organ podatkowy miał odmienne stanowisko niż wnioskodawca, twierdząc, że firma musi rozliczyć VAT. Zdaniem dyrektora izby skarbowej wynikało to z tego, że przy wypłacie dywidendy rzeczowej dochodzi do nieodpłatnej dostawy towarów i nieodpłatnego świadczenia usług, a te są opodatkowane zgodnie z art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy o VAT.

NSA zaakceptował rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który uznał interpretację za prawidłową. WSA wskazał bowiem, że zgodnie z powołanymi wyżej przepisami za dostawę towarów uznawane jest również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa. W szczególności jest to przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub np. jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, pod warunkiem że podatnikowi przysługiwało - w całości lub w części - prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia tych towarów. Wskazał również, że pojęcie dostawy jest szersze niż sprzedaży i jest to każde przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

NSA wskazał również, że przedmiot dywidendy rzeczowej jest w efekcie wykorzystywany przez akcjonariuszy do ich celów osobistych.

Księgowanie

Jeżeli konieczne jest rozliczenie podatku, w takiej sytuacji w księgach rachunkowych można go rozliczyć w następujący sposób: strona Wn konta 766 - Pozostałe koszty operacyjne, Ma konto 224 - Rozliczenie VAT należnego.

Z kolei sama ewidencja dywidendy wypłacanej w formie rzeczowej np. środka trwałego może przebiegać następująco:

- przeznaczenie zysku do podziału: strona Wn konta 820 - Podział wyniku finansowego, strona Ma konta 257 - Rozrachunki ze wspólnikami/udziałowcami (w analityce: z tytułu dywidend),

- wyksięgowanie z ewidencji bilansowej wartości środka trwałego: strona Wn konta 050 - Umorzenie środków trwałych - dotychczasowe umorzenie, strona Wn konta 257 - Rozrachunki ze wspólnikami/udziałowcami (w analityce: z tytułu dywidend) - wartość nieumorzona, strona Ma konta 010 - Środki trwałe - wartość początkowa,

- gdy wartość bilansowa przekazywanych aktywów jest niższa od wartości zobowiązania z tytułu dywidendy ( tj. wartością godziwą przekazanych aktywów, o której mowa w ramce), wówczas różnicę tych wartości ujmuje się: strona Wn konta 257 - Rozrachunki ze wspólnikami/udziałowcami (w analityce: z tytułu dywidend), strona Ma konto 760 - Pozostałe przychody operacyjne. W przeciwnym przypadku zapis będzie odwrotny.

W księgach spółki wypłacającej (która jest płatnikiem) trzeba też zarachować podatek od dywidendy: strona Wn konta 257 - Rozrachunki ze wspólnikami/udziałowcami (w analityce: z tytułu dywidend), strona Ma konta 222 - Rozrachunki płatnika z tytułu podatku dochodowego.

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 z późn. zm.).

Opinia eksperta

@RY1@i02/2013/213/i02.2013.213.008000100.802.jpg@RY2@

Piotr Charytonowicz dyrektor w dziale audytu Deloitte

W sytuacji gdy spółka wypłaca dywidendę w postaci niepieniężnej, pojawiają się pytania: 1) w jaki sposób należy wycenić zobowiązanie z tytułu dywidendy niepieniężnej oraz 2) w jaki sposób na moment wypłaty dywidendy ujmuje się różnicę między wartością bilansową przekazanych aktywów a wartością bilansową zobowiązania z tytułu dywidendy niepieniężnej. Ustawa o rachunkowości nie reguluje tego tematu, jednakże pomocne wytyczne można znaleźć w MSSF, a konkretnie w interpretacji KIMSF 17 - Przekazanie aktywów niepieniężnych właścicielom. Zgodnie z nią na dzień podjęcia uchwały o wypłacie dywidendy jednostka wycenia zobowiązanie z tytułu dywidendy w wartości godziwej aktywów, które mają być przekazane. Następnie na koniec każdego okresu sprawozdawczego oraz na dzień wypłaty dywidendy jednostka powinna dokonać weryfikacji i korekty wartości bilansowej zobowiązania z tytułu dywidendy wynikającej z zmiany wartości godziwej aktywów, a różnicę ująć w kapitale własnym jako korektę wartości podzielonego wyniku. W momencie wypłaty dywidendy (uregulowania zobowiązania z tytułu dywidendy) jednostka ujmuje w rachunku wyników różnicę, o ile występuje, między wartością bilansową przekazywanych aktywów a wartością bilansową zobowiązania z tytułu dywidendy. Przy tym interpretacja nie ma zastosowania do przekazania aktywów niepieniężnych, w wyniku którego aktywa ostatecznie są kontrolowane przez tę samą stronę zarówno przed, jak i po ich przekazaniu, czyli w typowej sytuacji wypłaty dywidendy przez jednostkę zależną swojej jednostce dominującej. W takim przypadku możliwe jest inne podejście niż przewidziane w KIMSF 17.