Zamiana działki między gminą a Skarbem Państwa nie zawsze z podatkiem

@RY1@i02/2013/142/i02.2013.142.183000300.802.jpg@RY2@

Jerzy Martini, partner, doradca podatkowy, Martini i Wspólnicy

NSA w wyroku o sygn. I FSK 1605/12 uznał, że w przypadku zamiany nieruchomości między miastem działającym na prawach powiatu a Skarbem Państwa nie dochodzi do dostawy opodatkowanej VAT. Chodzi o to, że miasto takie i SP reprezentuje ta sama osoba. Nie dochodzi więc do zmiany władztwa w sensie ekonomicznym. W tym samym duchu orzekł WSA w Rzeszowie 2 lipca 2013 r. (sygn. akt I SA/Rz 360/13).

Kryterium ekonomiczne jest niewątpliwie kluczowe dla określania właściwych skutków czynności w VAT. Zamiana, która była przedmiotem sporu między gminą a ministrem finansów, wywołuje raczej skutki w sferze prawnej niż ekonomicznej - również po niej prezydent miasta faktycznie rozporządza sporną nieruchomością. Dlatego bardzo słusznie sąd uznał, że omawiana transakcja nie stanowi dostawy dla celów VAT ze względu na brak przeniesienia władztwa ekonomicznego.

Czy jeśli stroną transakcji byłaby gmina, która nie działa na prawach powiatu, ale jest reprezentowana np. przez wójta, to wyrok NSA byłby inny?

Gdyby nie doszło do sytuacji, że zarówno Skarb Państwa, jak i gminę reprezentuje jeden podmiot, kwestia opodatkowania takiej zamiany pozostawałaby otwarta. Trudno wtedy byłoby stosować argumentację wykorzystaną teraz przez sąd.

Czy jednak takie gminy mogą uniknąć płacenia podatku, jeśli zamiana nieruchomości między nimi a Skarbem Państwa nie jest formą działalności gospodarczej?

Należy wziąć pod uwagę, że organy władzy publicznej są specyficznymi podatnikami i ich działalność podlega opodatkowaniu jedynie w określonych okolicznościach, tzn. gdy transakcję można uznać za działalność gospodarczą. Jeśli nie jest spełnione kryterium podmiotowe, czyli jeśli podatnik podczas transakcji nie działał w charakterze przedsiębiorcy, czynność nie podlega opodatkowaniu niezależnie od spełnienia kryterium przedmiotowego.

W przypadku organów władzy publicznej (podobnie zresztą jak w przypadku osób fizycznych) jedynie część transakcji związana jest ze sferą, którą można uznać za działalność gospodarczą. Z kolei w sytuacji, gdy gmina działała w charakterze organu władzy publicznej, bez kontekstu działalności gospodarczej, zamiana nie powinna być uznana za podlegającą opodatkowaniu VAT.

Rozmawiał Przemysław Molik