Rodzaj przedstawicielstwa określa zakres odpowiedzialności

W postępowaniu przed organami celnymi pełnomocnikiem strony w sprawach dotyczących VAT z tytułu importu towarów może być agent celny. Aby określić charakter relacji między agentem celnym a jego mocodawcą, niezbędne jest odwołanie się do przepisów prawa Unii Europejskiej. Otóż art. 5 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (dalej: WKC) przewiduje, iż przedstawicielstwo może być:

wbezpośrednie, gdy przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby, lub

wpośrednie, gdy przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby.

Zakres odpowiedzialności przedstawiciela za rozliczenie VAT zależy od typu przedstawicielstwa.

Przedstawiciel bezpośredni...

Ponieważ przedstawiciel bezpośredni działa w imieniu i na rzecz innej osoby, to podatnik odpowiada za jego działania jak za działania własne. Należy przez to rozumieć, iż wszelkie działania podejmowane przez przedstawiciela bezpośrednio oddziałują na prawa i obowiązki podatnika. Wniosek ten dotyczy również prawidłowości rozliczeń VAT.

Podobnie wypowiedział się WSA w Krakowie w wyroku z 4 grudnia 2012 r. (sygn. akt III SA/Kr 173/12), w którym stwierdził: "Skarżąca skorzystała z usług agencji celnej, która w jej imieniu i na jej rzecz dokonała zgłoszeń celnych towarów objętych zakwestionowanymi dokumentami SAD". W ocenie sądu "działanie przez profesjonalnego pełnomocnika nie uchroniło jednak skarżącej przed skutkami nieprawidłowego dokonania tych zgłoszeń".

Wniosek ten potwierdza interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 17 maja 2012 r. (nr ITPP2/443-212a/12/AK). Stwierdzono w niej, że: "przy przedstawicielstwie bezpośrednim czynności wykonywane przez agenta celnego są wykonywane w imieniu i na rzecz osoby reprezentowanej, co oznacza, iż wszelkie następstwa prawne z tym związane ponosi wyłącznie osoba reprezentowana".

...i pośredni

Przedstawiciel pośredni działa w imieniu własnym, lecz na rzecz podmiotu, który reprezentuje. Ponosi on więc pełną odpowiedzialność za zobowiązania publicznoprawne podmiotu, na rzecz którego działa. Zasada ta dotyczy również VAT. Zatem, co do zasady, agent celny będący przedstawicielem pośrednim podatnika ponosi odpowiedzialność za prawidłowe rozliczenie VAT.

Ustawodawca zdecydował jednak o poszerzeniu zakresu odpowiedzialności za prawidłowe rozliczenie VAT.

Otóż na mocy art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT podatnikami tego podatku są osoby, na których ciąży obowiązek uiszczenia cła (również w przypadku gdy na podstawie przepisów celnych importowany towar jest zwolniony od cła albo cło na towar zostało zawieszone w części lub w całości, albo zastosowano preferencyjną, obniżoną lub zerową stawkę celną). W konsekwencji status podatnika VAT z tytułu importu towarów jest powiązany z obowiązkiem uiszczenia cła. Z racji tego niezbędne jest odwołanie się do przepisów WKC.

Wspólnotowy Kodeks Celny dla opisania osoby zobowiązanej do uiszczenia cła posługuje się pojęciem dłużnika. Kluczowe znacznie ma art. 201 ust. 3 WKC stanowiący, iż w przypadku przedstawicielstwa pośredniego dłużnikiem jest zarówno:

wzgłaszający, czyli agent celny, oraz

wosoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne.

Zgodnie zaś z art. 213 WKC, jeżeli w odniesieniu do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, są oni solidarnie zobowiązani do pokrycia tego długu.

Powołane powyżej przepisy odnoszą ten skutek, iż podatnik odpowiada solidarnie razem z przedstawicielem pośrednim za zobowiązanie podatkowe w VAT przedstawiciela, powstałe w wyniku działania na rzecz podatnika.

Procedura uproszczona

Solidarna odpowiedzialność podatnika oraz przedstawiciela pośredniego może powstać również w przypadku korzystania z uproszczonej procedury rozliczenia VAT z tytułu importu towarów, o której mowa w art. 33a ustawy o VAT. Procedura ta pozwala na rozliczenie VAT z tytułu importu towarów w miesięcznej lub kwartalnej deklaracji VAT. Podatnik korzystający z tej procedury musi przedstawić organowi celnemu dokumenty potwierdzające rozliczenie kwoty podatku należnego z tytułu importu towarów w deklaracji podatkowej w terminie 4 miesięcy po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów (art. 33a ust. 6 ustawy o VAT). Jeżeli podatnik nie przedstawi stosownych dokumentów w wyznaczonym terminie (tj. po miesiącu, w którym powstał dług celny), wówczas traci prawo do rozliczenia podatku na uproszczonych zasadach, w odniesieniu do kwoty podatku należnej z tytułu importu towarów, którą miał rozliczyć w deklaracji podatkowej. W takiej sytuacji będzie musiał zapłacić organowi celnemu kwotę podatku wraz z odsetkami (art. 33a ust. 7 ustawy o VAT). Z kolei na mocy art. 33a ust. 8 ustawy o VAT, jeśli objęcie towaru procedurą uproszczoną jest dokonywane przez przedstawiciela pośredniego, przepis ust. 7 stosuje się odpowiednio, z tym że obowiązek zapłaty kwoty podatku wraz z odsetkami ciąży solidarnie na podatniku oraz na przedstawicielu pośrednim. Jeżeli zatem stosowana będzie procedura uproszczona w VAT w imporcie towarów, a podatnik nie przedstawi organowi celnemu dokumentów potwierdzających rozliczenie kwoty podatku należnego, wówczas podatnik wraz z przedstawicielem pośrednim solidarnie odpowiadają za rozliczenie kwoty podatku wraz z odsetkami.

Solidarna zapłata

Na zakończenie wypada wyjaśnić pojęcie solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe. Normujące to zagadnienie przepisy Ordynacji podatkowej zawierają odesłanie do kodeksu cywilnego.

Na podstawie art. 366 k.c. stwierdzić można, iż istotą odpowiedzialności solidarnej jest możliwość żądania przez wierzyciela (tutaj: organ celny lub podatkowy) zapłaty długu w całości lub części od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. W praktyce oznacza to, iż organ podatkowy lub celny będzie mógł według własnego uznania dochodzić zaległego zobowiązania podatkowego w pełnej wysokości zarówno od podatnika, jak i jego przedstawiciela.

WAŻNE

Istotą odpowiedzialności solidarnej jest możliwość żądania przez wierzyciela (np. organ celny lub podatkowy) zapłaty długu w całości lub części od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna. Zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych

Reprezentacja na dwa sposoby

● działa w imieniu i na rzecz innej osoby, to podatnik odpowiada za jego działania jak za działania własne. Należy przez to rozumieć, iż wszelkie działania podejmowane przez przedstawiciela bezpośrednio oddziałują na prawa i obowiązki podatnika.

● działa w imieniu własnym, lecz na rzecz podmiotu, który reprezentuje. Ponosi on więc pełną odpowiedzialność za zobowiązania publicznoprawne podmiotu, na rzecz którego działa.

@RY1@i02/2013/091/i02.2013.091.07100090c.803.jpg@RY2@

Bartosz Nowodworski, konsultant podatkowy w ECDDP

Bartosz Nowodworski

konsultant podatkowy w ECDDP

Podstawa prawna

Art. 17, art. 33a i art 38 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Art. 91 i art. 137 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.). Art. 4, art. 5, art. 76, art. 201, art. 213 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 302 z 19.10.1992, str. 1, z późn. zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 4, str. 307). Art. 79 ustawy z 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz.U. nr 68, poz. 622 z późn. zm.). Art. 366 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).