Łatwiejsze rozliczenia, kłopotliwe stawki

@RY1@i02/2013/086/i02.2013.086.07100050f.808.jpg@RY2@

Ułatwienia dla przedstawicieli podatkowych oraz uregulowanie zasad opodatkowania terenów niezabudowanych to kolejne pozytywne zmiany w ustawie o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Jednak nie wszyscy na nich skorzystają. Stracą m.in. osoby, które lubią kawę latte lub cappuccino przygotowywaną w kawiarniach. Stawki VAT na te rodzaje kawy wzrosły bowiem od 1 kwietnia z 8 do 23 proc. Podwyżka nie jest jednak przesądzona. Kawosze będą mogli dalej kupić latte czy cappuccino za te same kwoty, jeśli właściciel kawiarni zmniejszy swoją marżę i weźmie na siebie ciężar podatku. Od 1 kwietnia odetchną wreszcie podatnicy sprzedający grunty. Dotychczas, aby skorzystać ze zwolnienia podatkowego od sprzedaży gruntów niezabudowanych podatnicy musieli często stoczyć batalię z urzędnikami, a następnie spory przenosiły się do sądów. Po zmianach takie działania nie będą już konieczne.

KOMENTARZE EKSPERTÓW

Przedstawiciele podatkowi na nowych zasadach

@RY1@i02/2013/086/i02.2013.086.07100050f.809.jpg@RY2@

Marcin Chomiuk partner w dziale prawno-podatkowym PwC

Od 1 kwietnia 2013 r. w ustawie o VAT pojawił się nowy rozdział 2 dotyczący przedstawicieli podatkowych. W przeważającej mierze jest on powtórzeniem i usystematyzowaniem przepisów obowiązujących do tej pory. Dotychczas były one ujęte w art. 15 ust. 7-10, który definiował podatników VAT, co nie było najszczęśliwszym rozwiązaniem. Po tym przepisie wprowadzano bowiem wiele norm doprecyzowujących definicję podatnika VAT. Nowe przepisy nie zmieniły także podstawowych elementów konstrukcyjnych instytucji przedstawiciela podatkowego. Nadal mogą nim być doradcy podatkowi, księgowi mający uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, a w niektórych sytuacjach agencja celna. Nie zmienił się także katalog podmiotów, które muszą korzystać z usług przedstawiciela podatkowego (podmioty wykonujące w Polsce czynności opodatkowane mające siedzibę poza UE) oraz które mogą korzystać z jego usług (podmioty polskie i unijne).

Przepisy wprowadziły jednak dwie istotne zmiany jakościowe. Pierwsza to możliwość uniknięcia rejestracji na VAT przez podmioty zagraniczne, które dokonują w Polsce jedynie importu towarów do UE przeznaczonych na rynki inne niż polski. W takim wypadku przedstawiciel podatkowy będzie bowiem wykonywał wszystkie obowiązki podatnika w swoim imieniu na jego rzecz, np. import podatnika pokaże w swojej deklaracji VAT, będzie prowadził własne rejestry VAT, w których ujmie transakcje podatnika itd. Nie zmieni to w zasadniczy sposób pozycji przedstawiciela (nadal jest odpowiedzialny solidarnie za zobowiązania podatkowe klienta), ale ułatwi życie podatnikom zagranicznym, gdyż zdejmie z nich uciążliwe obowiązki administracyjne. Wprowadzenie tych przepisów było od dłuższego czasu postulowane przez ekspertów. Dają one bowiem potencjał do tego, aby rozwinąć w Polsce centra dystrybucyjne oraz pomóc w rozwoju polskim portom, które choć tańsze od niemieckich, często do tej pory przegrywały rywalizację o importerów właśnie z powodu mniej przyjaznych przepisów podatkowych. Zmianę tę zatem należy ocenić jednoznacznie pozytywnie. Druga ze zmian jest także bardzo pozytywna, ale tym razem dotyczy samych przedstawicieli podatkowych, a tylko pośrednio ich klientów. Zliberalizowano bowiem jeden z warunków, które musi spełniać podmiot świadczący usługi przedstawiciela podatkowego. Chodzi tutaj o niezaleganie przez ostatnie 24 miesiące z wpłatami poszczególnych podatków stanowiących dochód budżetu państwa. Do tej pory zaległość nie była dyskwalifikująca, jeśli nie przekraczała 3 proc. kwoty należnych zobowiązań podatkowych w poszczególnych podatkach. Udział zaległości w kwocie podatku ustalany był w stosunku do kwoty należnych wpłat za okres rozliczeniowy, którego dotyczy zaległość. Przepis ten zostawiał bardzo niewielki margines błędu, np. niewielka pomyłka we wpłacie własnego podatku dochodowego mogła spowodować utratę prawa do bycia przedstawicielem podatkowym. Było to szczególnie dotkliwe w sytuacji, gdy przedstawiciel dowiadywał się o tym post factum, np. w wyniku kontroli, i nie miał już żadnej szansy, aby naprawić swój błąd - na kolejne 24 miesiące był eliminowany z rynku. Było to także uciążliwe dla jego klientów, którzy musieli w trybie natychmiastowym znaleźć innego przedstawiciela. Od 1 kwietnia sytuacja jest bardziej komfortowa, gdyż przepisy stanowią, że nie traci statusu przedstawiciela podmiot, który co prawda miał zaległości większe niż wspomniane powyżej, ale w terminie 30 dni od powstania zaległości uregulował je wraz z odsetkami za zwłokę. Innymi słowy, jeśli organ podatkowy stwierdzi jakąkolwiek zaległość u przedstawiciela, ale ten ureguluje podatek wraz z odsetkami, to nie traci statusu przedstawiciela podatkowego. I tę zmianę należy ocenić zdecydowanie pozytywnie.

@RY1@i02/2013/086/i02.2013.086.07100050f.810.jpg@RY2@

Koniec kontrowersji przy sprzedaży gruntu

@RY1@i02/2013/086/i02.2013.086.07100050f.811.jpg@RY2@

Aleksandra Plichta starszy konsultant w Accreo

Kolejny pakiet zmian dotyczy sposobu rozliczenia VAT przy sprzedaży gruntów. Co ważne, precyzyjność wprowadzonych w tym zakresie przepisów zasługuje na aprobatę, szczególnie że wciąż znaczna część terenów niezabudowanych nie ma uregulowanego prawnie przeznaczenia nieruchomości.

Na gruncie obecnego brzmienia art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT zwalnia się z opodatkowania dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane. Co więcej, przede wszystkim w celu uniknięcia kontrowersji co do zakresu stosowania zwolnienia, wprowadzono po raz pierwszy do ustawy definicję "terenów budowlanych" (art. 2 pkt 33). Należy przez nie rozumieć grunty przeznaczone pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu - zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Luka w krajowych regulacjach, będąca nieprawidłową implementacją przepisów unijnych (art. 12 ust. 3 Dyrektywy 112), stanowiła przed 1 kwietnia oś sporu pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi.

W efekcie nowelizacji ocena możliwości zastosowania zwolnienia z VAT dla dostawy terenów budowlanych dokonywana będzie wyłącznie na podstawie obiektywnych i jasnych kryteriów. W pierwszej kolejności pod uwagę powinny być brane informacje zawarte w planie zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - w decyzji o warunkach zabudowy. Dopiero brak obu dokumentów obligować będzie podmiot zbywający grunt do zastosowania zwolnienia z VAT - takie podejście akceptowane jest już przez dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w pierwszych interpretacjach wydanych w nowym stanie prawnym.

Dzięki tym zmianom kończą się wieloletnie dyskusje w zakresie rangi poszczególnych dokumentów dotyczących stanu gruntu dla celów podatkowych. Powoływanie się na dane wynikające ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy bądź z ewidencji gruntów i budynków nie jest już zasadne.

Pewnego rodzaju kuriozalne i często niekorzystne dla podatników wydawało się forsowane często przez organy podejście, iż dokumentem decydującym o opodatkowaniu VAT powinno być studium - nieoficjalny dokument niebędący aktem prawa miejscowego, który tylko określa kierunek rozwoju danego obszaru w niesprecyzowanym czasie. W efekcie często oczekiwania gminy (plany zabudowy terenu) rozbiegały się z rzeczywistym stanem gruntu.

Podobnie nieracjonalne było ustalanie sposobu opodatkowania terenu w odniesieniu do "historycznych" danych wykazanych w ewidencji gruntów i budynków. Informacje zawarte w dokumencie aktualizuje (bądź nie) sam podatnik.

Wobec tak radykalnej zmiany przepisów dotychczasowe konkluzje wynikające ze stanowisk organów podatkowych i sądów administracyjnych w dużej mierze przestają być aktualne. Dotyczy to przede wszystkim wyroku NSA w składzie siedmiu sędziów z 17 stycznia 2011 r. (sygn. akt I FPS 8/10).

Bazując na obecnych przepisach, przed podatnikami otwiera się jeszcze jedna, istotna możliwość. W przypadku nieuchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i braku decyzji strony transakcji mają w pewnym sensie uprawnienie do zdecydowania o wyborze sposobu opodatkowania poprzez wystąpienie o wydanie decyzji przed realizacją transakcji. Jest to o tyle istotne, że zwolnienie dostawy nieruchomości gruntowej z VAT skutkuje obowiązkiem uiszczenia PCC z tego tytułu.

@RY1@i02/2013/086/i02.2013.086.07100050f.812.jpg@RY2@

Rosną niektóre stawki VAT

@RY1@i02/2013/086/i02.2013.086.07100050f.813.jpg@RY2@

Renata Kupczyńska ekspert podatkowy w KPMG

Nowelizacja przepisów ustawy o VAT, która weszła w życie 1 kwietnia, przyniosła podwyżki stawek dotyczące niektórych towarów i usług dotychczas opodatkowanych obniżonymi stawkami 5 proc. i 8 proc. Nowe stawki zostały wprowadzone wskutek zmian w załączniku nr 3 i 10 do ustawy. Od 1 kwietnia stawką podstawową 23 proc. objęte zostaną następujące towary lub usługi: wełna szarpana; niejadalne odpady zwierzęce surowe (z wyjątkiem jelit, pęcherzy i żołądków); napoje, przy przygotowaniu których wykorzystywany jest napar z kawy lub herbaty, niezależnie od udziału procentowego tego naparu w przygotowywanym napoju (np. kawa latte macchiato i cappuccino); usługi związane z filmowaniem; usługi polegające na wypożyczaniu filmów i audycji w wybranym przez korzystającego czasie (usługi VOD); wyroby sztuki ludowej; usługi udostępniania programów radiowych i usługi telewizji satelitarnej.

Podwyżkę stawek VAT boleśnie odczują i konsumenci, i przedsiębiorcy. Zwiększenie stawki VAT przełoży się z pewnością na podwyższenie ostatecznej ceny powyższych produktów lub usług nabywanych przez konsumenta (względnie podwyżka zostanie częściowo przerzucona na inne produkty, których nie dotyczą bezpośrednio powyższe zmiany). Podwyżka cen detalicznych zniechęci konsumentów do dokonywania zakupów, co w dalszej perspektywie spowoduje spadek dochodów podmiotów sprzedających powyższe towary i usługi. Ewentualnie przedsiębiorcy, obawiając się pogorszenia swoich wyników finansowych utrzymają obecną cenę, ale będą zmuszeni do obniżenia swojej marży lub szukania innych oszczędności.

Niezależnie od tego, jak zachowają się podmioty sprzedające powyższe towary i usługi, ewentualne wahnięcia cen detalicznych lub cen netto mogą być istotne. Przykładowo, jeśli przed 1 kwietnia duża kawa latte macchiato kosztowała 14 zł (12,96 zł + 8 proc. VAT), to po podwyższeniu stawki VAT do 23 proc. cena tej samej kawy będzie wynosić prawie 2 zł więcej (15,94 zł). Zastosowanie nowej podstawowej stawki VAT spowodowało w tym wypadku wzrost ceny o 14 proc. Jeśli przedsiębiorca zdecydowałby się na pozostawienie ceny detalicznej kawy na tym samym poziomie, to wartość netto musiałaby zostać obniżona z 12,96 zł do 11,38 zł, a w konsekwencji przychód przedsiębiorcy obniżyłby się o ok. 12,5  proc.

Omawiane zmiany w obciążeniach VAT mogą wpłynąć też na szybsze przekroczenie obowiązującego od 1 marca 2013 r. progu 20 tys. zł obrotu, od którego zależy obowiązek posiadania kas fiskalnych. Ten skutek może wystąpić w szczególności w odniesieniu do przedsiębiorców sprzedających wyroby sztuki ludowej.

@RY1@i02/2013/086/i02.2013.086.07100050f.814.jpg@RY2@

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl