Czy zagraniczna firma starająca się o zwrot VAT musi przestrzegać polskiej procedury

Izba Skarbowa w Warszawie

Do wniosków o zwrot VAT składanych przez uprawnione podmioty zagraniczne z krajów Unii Europejskiej mają zastosowanie przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) oraz rozporządzenia ministra finansów z 29 czerwca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz.U. nr 136, poz. 797). W szczególności zastosowanie ma par. 9 ust. 4, zgodnie z którym informacje należy dostarczyć w języku polskim w terminie miesiąca od dnia otrzymania takiego żądania.

doradca podatkowy, zastępca dyrektora departamentu ds. podatków bezpośrednich ECDDP

Podatnicy podatku od wartości dodanej, mający siedzibę w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej, niedokonujący sprzedaży na terytorium Polski, mogą ubiegać się o zwrot podatku w odniesieniu do nabytych przez siebie na terytorium Polski towarów i usług. Warunkiem jest, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane do wykonywania czynności, które dają tym podatnikom prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego na terytorium państwa swojej siedziby. Dzięki temu mechanizmowi realizowana jest zasada neutralności podatku od towarów i usług w odniesieniu do tych podatników, którzy nie dokonują czynności opodatkowanych w Polsce i tym samym w ich sytuacji dokonanie zwrotu podatku poprzez deklarację VAT-7 nie jest możliwe. Tryb i zasady zwrotu podatku wynikają w tym przypadku z art. 89 ustawy o VAT oraz przepisów wykonawczych zawartych w rozporządzeniu ministra finansów 29 czerwca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz.U. nr 136, poz. 797). Stanowią one implementację przepisów wspólnotowych wynikających z dyrektywy 2008/9/WE określającej szczegółowe zasady zwrotu podatku od wartości dodanej podatnikom niemającym siedziby w państwie członkowskim zwrotu, lecz mającym siedzibę w innym państwie członkowskim.

Wnioski o zwrot podatku składane są za pomocą środków komunikacji elektronicznej i nie bezpośrednio do polskich organów podatkowych, lecz za pośrednictwem administracji podatkowej państwa członkowskiego siedziby zagranicznego podatnika. Dopiero w dalszej kolejności wniosek (po jego wstępnej ocenie przez organ podatkowy państwa siedziby podmiotu zagranicznego) przekazywany jest do polskiego organu podatkowego (jako organu państwa zwrotu podatku). Całość operacji związanych ze złożeniem wniosku oraz jego przekazywaniem pomiędzy zainteresowanymi administracjami podatkowymi odbywa się z wykorzystaniem wspólnotowego systemu informatycznego VAT-Refund. Wniosek nie może być wniesiony w dowolnym czasie, lecz nie później niż do 30 września roku następującego po roku podatkowym, którego wniosek dotyczy.

Nieprzekraczalny termin złożenia wniosku o zwrot podatku oraz odbywający się w formie elektronicznej, z wykorzystaniem systemu VAT-Refund, sposób składania wniosków i procedowania z nimi mogą rodzić spory między zagranicznymi podmiotami a polskimi organami podatkowymi. Dotyczyć to może np. sytuacji, gdy złożony w terminie wniosek zawiera braki (błędy formalne), do sprostowania których dochodzi już po terminie wyznaczonym na 30 września. Spór taki stał się podstawą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 listopada 2013 r. (sygn. akt III Sa/Wa 1311/13).

W stanie faktycznym, który stał się podstawą wyrokowania, zagraniczny podatnik złożył w wymaganym terminie wniosek o zwrot podatku do organu podatkowego państwa swojej siedziby. We wniosku podał jednak złą walutę kwoty zwrotu (EUR zamiast PLN). W konsekwencji, jakkolwiek wniosek przekazany został dalej do polskiego organu podatkowego, został odrzucony przez system VAT-Refund polskiej administracji podatkowej. Komunikat o tym przekazany został zwrotnie do systemu VAT-Refund administracji podatkowej państwa siedziby podatnika, a ta poinformowała podatnika o błędzie. Powyższa wymiana informacji trwała jednak na tyle długo, że korekta wniosku dokonana została przez podatnika już po 30 września. W tej sytuacji polski organ podatkowy uznał, iż wniosek o zwrot podatku został w sposób poprawny złożony po wymaganym terminie, a tym samym nie mógł zostać z tego powodu pozytywnie rozpatrzony.

Podatnik nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem. Od decyzji naczelnika urzędu skarbowego bezskutecznie odwołał się do dyrektora izby skarbowej. Następnie zaskarżył rozstrzygnięcie organów podatkowych do wojewódzkiego sądu administracyjnego, podnosząc m.in., iż polski organ podatkowy po otrzymaniu wniosku z błędem powinien wezwać do jego usunięcia na podstawie art. 169 par. 1 ordynacji podatkowej, wyznaczając w tym celu podatnikowi odpowiedni termin. Dopiero niedochowanie terminu wynikającego z wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku mogło w ocenie podatnika pozbawić go prawa do zwrotu podatku. Tymczasem zagraniczny podmiot wezwania takowego od polskiego organu podatkowego w ogóle nie otrzymał. Organ podatkowy argumentował z kolei, iż elektroniczna procedura składania wniosków o zwrot podatku wyklucza w tym przypadku stosowanie powołanego przez podatnika przepisu ordynacji podatkowej, a tym samym nie było konieczne wydanie przez organ podatkowy wezwania na podstawie art. 169 par. 1 ordynacji podatkowej. Wystarczyła wymiana informacji w systemie VAT-Refund.

Stanowiska organów podatkowych nie podzielił sąd. Stwierdził, iż obowiązujące przepisy wspólnotowe i krajowe, z których wynikają zasady dokonywania zwrotu podatku, nie wyłączają zastosowania procedury usunięcia braków formalnych podania (wniosku) uregulowanej w przepisie art. 169 ordynacji (jednak przed odmową uznania wniosku zawierającego błędy formalne za niezłożony). Polski organ podatkowy powinien zatem, po tym jak trafił do niego wniosek z błędną walutą, wszcząć procedurę uzupełnienia wniosku o zwrot podatku w trybie polskich przepisów procedury. Sąd wskazał także, iż problemy co do komunikacji w ramach systemu VAT-Refund między organem podatkowym państwa członkowskiego siedziby a organem podatkowym państwa członkowskiego zwrotu nie mogą naruszać - w ramach realizacji zasady neutralności i proporcjonalności - prawa podatnika do uzyskania zwrotu podatku naliczonego na zasadach określonych w dyrektywie 2008/9/WE.

EKSPERT RADZI

Kiedy termin można przywrócić

@RY1@i02/2014/027/i02.2014.027.071001200.802.jpg@RY2@

Aleksandra Kozłowska menedżer, doradca podatkowy w Advicero Tax

Podatnicy, którzy dokonują zakupu towarów i usług na terytorium państwa członkowskiego innego niż państwo siedziby, mają prawo do żądania zwrotu zapłaconego VAT, o ile te towary i usługi były wykorzystywane do wykonywania czynności dających prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. O zwrot można się ubiegać poprzez złożenie stosownego wniosku na terytorium kraju siedziby. W przypadku zakupów dokonanych przez podatników zagranicznych w Polsce wniosek o zwrot podatku musi być złożony nie później niż do 30 września roku następującego po roku podatkowym, którego wniosek dotyczy - stanowi o tym par. 6 ust. 1 rozporządzenia ministra finansów z 29 czerwca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz.U. nr 136, poz. 797), będący implementacją art. 15 dyrektywy Rady 2008/9/WE z 12 lutego 2008 r. określającej szczegółowe zasady zwrotu podatku od wartości dodanej. W praktyce pojawiły się wątpliwości co do konsekwencji przekroczenia powyżej wskazanego terminu, a mianowicie czy w takiej sytuacji możliwe jest jego przywrócenie? Do powyższej kwestii odniósł się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 21 czerwca 2012 r. w sprawie C-294/11. Wprawdzie wyrok ten dotyczył ustalenia charakteru terminu zwrotu funkcjonującego na gruncie przepisów dyrektywy poprzedzającej dyrektywę 2008/9/WE, jednak TSUE wprost odniósł się nim również do aktualnych regulacji UE. W powyższym orzeczeniu TSUE potwierdził, iż termin do zwrotu VAT podatnikom zagranicznym nie ma charakteru wyłącznie instrukcyjnego, lecz jest to termin zawity - po jego upływie podatnik traci uprawnienie do skutecznego ubiegania się o odzyskanie podatku od wartości dodanej w państwie zwrotu. Zgodnie z wyrokiem możliwość wystąpienia z wnioskiem o zwrot nadpłaty VAT bez żadnego ograniczenia w czasie byłaby sprzeczna z zasadą pewności prawa, zgodnie z którą możliwość zakwestionowania sytuacji podatnika w zakresie jego praw i obowiązków względem organów podatkowych nie może istnieć w nieskończoność.

Oprac. Przemysław Molik