Wywłaszczanie gruntów w miastach na prawach powiatu

O CO TOCZYŁ SIĘ SPÓR

Miasta na prawach powiatu są jednocześnie gminami i wykonują zadania powiatów. W efekcie prezydent miasta reprezentuje zarówno gminę, jak i – jako starosta – interesy Skarbu Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami.

Problem pojawia się w przypadku wywłaszczenia pod budowę drogi. Procedura wygląda tak, że prezydent miasta składa wniosek o wywłaszczenie miasta z gruntów. Następnie wojewoda wydaje decyzję, na mocy której przekazuje te same grunty pod zarząd miasta, tyle że po wywłaszczeniu są to już grunty należące do Skarbu Państwa. Gmina traci więc grunt tylko formalnie, a w praktyce dalej nim zarządza. Miasto dostaje jednak od państwa odszkodowanie za wywłaszczenie. Pojawia się problem, co z VAT – czy wywłaszczenie za odszkodowanie to dostawa towarów, od której trzeba zapłacić VAT?

ROZSTRZYGNIĘCIE

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że wywłaszczenie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu VAT. Trybunał zwrócił uwagę, że w dyrektywie Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE z 2006 r. L 347, s. 1 ze zm.; dalej: dyrektywa o VAT) mamy dwa przepisy dotyczące dostawy towarów – art. 14 ust. 1 oraz art. 14 ust. 2 lit. a. Z art. 14 ust. 1 dyrektywy o VAT wynika, że dostawą towarów jest przeniesienie prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel. Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 2 lit. a za dostawę towarów uznaje się przeniesienie prawa własności do towaru w zamian za odszkodowanie z nakazu wydanego przez organ władzy publicznej lub w jego imieniu albo z mocy prawa. Ta druga definicja w ogóle nie odnosi się do „prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel”. Artykuł 14 ust. 2 stanowi lex specialis w stosunku do ogólnej definicji dostawy towarów zawartej w jego ust. 1.

Trybunał wskazał, że dostawa towarów w rozumieniu art. 14 ust. 2 lit. a dyrektywy o VAT wymaga spełnienia trzech przesłanek łącznie, tj.: musi nastąpić przeniesienie prawa własności, przeniesienie to musi nastąpić z nakazu wydanego przez organ władzy publicznej lub w jego imieniu albo z mocy prawa oraz musi nastąpić wypłata odszkodowania. Zdaniem TSUE w sprawie gminy Wrocław i wywłaszczenia za odszkodowanie wszystkie przesłanki zostały spełnione. Trybunał zaznaczył, że nie jest niezbędne przeniesienie prawa do rozporządzania jak właściciel, wystarczy samo przeniesienie prawa własności w rozumieniu formalnego tytułu prawnego do nieruchomości. Zdaniem TSUE nie ma też znaczenia, że zapłata następuje w formie wewnętrznego przeksięgowania w ramach tego samego budżetu miasta.

PODSUMOWANIE

To ważny wyrok dla miast na prawach powiatu. Przed rozstrzygnięciem trybunału sprawa budziła wątpliwości, o czym świadczy to, że w takich sprawach mieliśmy zarówno wyrok siedmiu sędziów NSA, jak i uchwałę tego sądu. ©℗