Usługi ciągłe w VAT wciąż sprawiają kłopoty podatnikom

Już sama klasyfikacja usług i dostaw jako takich, które mogą zostać uznane za ciągłe, nie zawsze jest łatwym zadaniem. Zagadnienie to jest przedmiotem sporów również w orzecznictwie. Ścierają się tutaj bowiem dwa poglądy. Według pierwszego o usługach czy dostawach ciągłych można mówić tylko wtedy, gdy zgodnie z ich naturą nie sposób wyodrębnić poszczególnych czynności świadczącego. Innymi słowy nie można określić, kiedy kończą się pewne świadczenia, a kiedy rozpoczynają się następne (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I FSK 173/16). Drugie stanowisko – które moim zdaniem zasługuje na aprobatę – jest takie, że o ciągłości można mówić również w przypadku powtarzalności dostaw czy usług realizowanych przez pewien czas. Dla takiego ich statusu nie jest konieczne, by spełniony był warunek, iż nie da się wyodrębnić poszczególnych czynności dostawcy i że nie można określić, kiedy kończą się pewne świadczenia, a kiedy rozpoczynają się następne. Chodzi tutaj o ciąg kolejnych świadczeń realizowanych w ramach ustalenia umownego stron – przyjętego zobowiązania do wykonywania szeregu czynności objętych jednym stosunkiem prawnym. Istotne przy tym jest założenie powtarzalności świadczeń, zdefiniowanie okresów rozliczeniowych lub terminów płatności (tak np. NSA w wyroku z 11września 2018 r., sygn. akt I FSK 1765/16, czy z 4 sierpnia 2000 r., sygn. akt I FSK 1848/17).

Jak słusznie stwierdził NSA w wyroku z 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FSK 738/20: „W świetle prounijnej wykładni art. 19a ust. 3 ustawy o VAT [ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 361 – red.] oba zdania ustępu 3 należy odnosić do usług o podobnym charakterze. Prawidłowo ocenił więc sąd, iż pojęcie usług ciągłych, o których mowa w tym przepisie, należy (jak już wskazano wyżej) definiować, mając na względzie cel, w jakim wprowadzono regulacje art. 64 dyrektywy 112 [dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej; Dz.Urz. UE z 2006 r. L 347, s. 1; ost.zm. Dz.Urz. UE L z 2024 r. poz. 1641 – red.], co prowadzi do szerszego rozumienia tego pojęcia, bowiem będzie ono także obejmować świadczenia tradycyjnie definiowane jako okresowe, jak również dokonywane w ramach stałych umów o współpracę, w przypadku których w związku z ich świadczeniem ustalono następujące po sobie terminy płatności”.