Obrót wierzytelnościami może być usługą

Jeżeli podatnik dokonuje zakupu wierzytelności w celu jej wykorzystania do operacji gospodarczych, np. windykacja lub odsprzedaż, to świadczy na rzecz sprzedawcy usługę pośrednictwa finansowego. Samo nabycie wierzytelności w drodze cesji jest jednym z elementów usługi obrotu wierzytelnościami.

Spółka jawna na podstawie umowy przelewu zamierza nabyć przeterminowaną i trudno egzekwowalną wierzytelność. Nabycie nastąpi za cenę niższą od jej wartości nominalnej. Spółka zapytała, czy nabycie wierzytelności w drodze przelewu wierzytelności po cenie niższej od jej wartości nominalnej podlega opodatkowaniu VAT. Organy podatkowe nie zgodziły się, że usługa nabycia wierzytelności jest usługą korzystającą ze zwolnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uwzględnił skargę podatniczki. Co prawda, sąd nie zgodził się ze skarżącą, że, co do zasady, nabycie wierzytelności w celu jej windykacji lub dalszej odsprzedaży nie może być świadczeniem usług. Obrót wierzytelnościami definiuje się najczęściej jako zakup wierzytelności w celu ich windykacji lub dalszej odsprzedaży. W tak ujmowanej usłudze obrotu wierzytelnościami mieści się cywilnoprawna instytucja przelewu wierzytelności (cesja).

Sąd zgodził się też z organami podatkowymi, że sama sprzedaż wierzytelności własnej nie jest świadczeniem usług przez zbywcę. To jednak nie oznacza, że ta czynność nie jest elementem usługi świadczonej przez inny podmiot, tj. nabywcę wierzytelności. Jeżeli zatem dany podmiot dokonuje zakupu wierzytelności w celu jej wykorzystania do operacji gospodarczych (windykacja, odsprzedaż), to świadczy na rzecz sprzedawcy tej wierzytelności usługę pośrednictwa finansowego, której zasadniczym celem jest uwolnienie sprzedawcy od ciężaru jej egzekwowania. Samo nabycie wierzytelności w drodze cesji jest jednym z elementów usługi obrotu wierzytelnościami, co do zasady zaliczanych do usług pośrednictwa finansowego. Usługa obrotu wierzytelnościami składa się zazwyczaj z co najmniej dwóch czynności: nabycia wierzytelności na własny rachunek w drodze cesji i zbycia tej nabytej wierzytelności na rzecz kolejnego nabywcy lub windykacji we własnym imieniu. Dopiero te dwie czynności składają się na czynność główną kwalifikowaną ja- ko obrót wierzytelnościami. W uzasadnieniu sąd szczegółowo odniósł się do usług faktoringu oraz ściągania długów. Zauważył m.in., że we wniosku spółka wskazała jedynie na nabycie w drodze cesji po cenie niższej od ceny nominalnej. Sąd nie zgodził się, że cała wartość wierzytelności nabytej w drodze umowy przelewu jest wynagrodzeniem za usługę świadczoną przez cesjonariusza.

Transakcja pomiędzy cedentem a cesjonariuszem dotyczy jedynie przelewu wierzytelności z cedenta na cesjonariusza. Skarżąca nie zobowiązała się do jakichkolwiek działań polegających na ściąganiu długu na rzecz innego podmiotu. Jest to zresztą logiczne. Nabywając we własnym imieniu i na własny rachunek cudzą wierzytelność za własne środki finansowe, podatnik wchodzi w miejsce dotychczasowego wierzyciela. Z tą chwilą wykonana zostaje transakcja pomiędzy cedentem a cesjonariuszem. Dalsze losy wierzytelności są poza tą transakcją. W ocenie sądu ewentualne podjęcie przez podatnika działań zmierzających do ściągnięcia długu nie będzie już wynikało z transakcji zawartej wcześniej z cedentem.