Obrót można powiększyć o otrzymane dotacje lub subwencje

Podstawą opodatkowania VAT jest obrót, czyli kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku, a zatem kwota netto. Jednym z elementów podstawy opodatkowania dostarczanych towarów lub wykonanych usług mogą być jednak dotacje i subwencje. Zwiększenie podstawy obrotu o kwotę dofinansowania będzie możliwe tylko w określonych przypadkach.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, ale tylko te, które mają bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku. Innymi słowy, tylko dotacje lub subwencje bezpośrednio związane z ceną towaru lub usługi mogą podwyższać obrót.

Bezpośredni wpływ na cenę pojawi się w przypadku, gdy podmiot trzeci dopłaci do ceny świadczonej usługi lub dostarczonego towaru, dzięki czemu ich cena dla nabywcy jest niższa. Przykładem mogą być np. dopłaty do sprzedawanych biletów na przejazd komunikacją miejską czy też dopłaty do biletów na imprezy kulturalne lub sportowe, pozwalające utrzymać ceny biletów dla pasażerów czy publiczności na niższym poziomie. Podobnie będzie w przypadku otrzymywania dopłaty do sprzedawanych leków, która pozwala oferować niskie ceny leków w handlu detalicznym.

Dotacje o charakterze ogólnym, przeznaczone np. na pokrycie kosztów, a niebędące dofinansowaniem czy refundacją, nie powinny być zaliczane do podstawy opodatkowania. Obecne brzmienie przepisów ustawy o VAT wyklucza zatem możliwość doliczania do obrotu np. dotacji do kosztów marketingowych czy ogólnych kosztów działalności podatnika. Na wysokość obrotu nie wpłynie zatem dotacja na zakup środka trwałego czy też utworzenie w firmie nowych stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych. Tego rodzaju dotacje nie wpływają bowiem na cenę dostarczanych towarów czy też świadczonych przez przedsiębiorcę usług, bądź wpływ ten, jeżeli w ogóle może zostać stwierdzony, ma jedynie charakter pośredni.

Podstawą oceny, czy dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze podlegają opodatkowaniu VAT, jest stwierdzenie, czy są one dokonywane w celu sfinansowania czy też dofinansowania konkretnej dostawy lub usługi. Tylko w sytuacji, gdy podmiot trzeci dopłaca do towaru i usługi, wskutek czego ich cena dla nabywcy jest niższa, dofinansowanie to należy uznać za obrót w VAT i opodatkować. Ponieważ dotacja lub subwencja wliczana jest do podstawy opodatkowania VAT, objęta jest ona taką samą stawką podatku, jaką objęta jest dotowana usługa lub towar.

Podstawową konsekwencją obowiązujących regulacji jest to, że w przypadku gdy podatnik nie wykazuje w ogóle obrotu, natomiast otrzymał dotację, wówczas dotacja taka nie będzie stanowić podstawy opodatkowania. Otrzymanie dotacji samo w sobie nie tworzy żadnych konsekwencji w zakresie VAT. Dotacja nie jest bowiem sama w sobie płatnością z tytułu dostarczonych towarów czy wykonanych usług. Może stanowić element podstawy opodatkowania tylko wówczas, gdy podstawa ta, czyli obrót, a więc kwota należna z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług, w ogóle istnieje.

Przepis art. 29 ust. 1 ustawy o VAT w treści obecnie obowiązującej jest w pełni zgodny z regulacjami Dyrektywy 2006/112, które przewidują, że w przypadku odpłatnych dostaw towarów i świadczenia usług, zasadą generalną jest, że podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi wynagrodzenie za dostarczone towary i wykonane usługi, otrzymane przez dostawcę (świadczącego) od nabywcy, klienta lub osoby trzeciej, w tym subsydia bezpośrednio związane z ceną takich dostaw towarów (świadczenia usług). Konieczność istnienia bezpośredniego związku z ceną dostaw towarów (świadczonych usług), jako warunku ujęcia w podstawie opodatkowania dotacji, podkreślał także w swoich orzeczeniach Europejski Trybunał Sprawiedliwości (np. wyroki w sprawach C-184/00, C-353/00).

Obowiązek podatkowy z tytułu należnych na podstawie odrębnych przepisów dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze powstaje z chwilą uznania rachunku bankowego podatnika. W przypadku uznania rachunku bankowego podatnika zaliczką z tytułu dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze obowiązek podatkowy powstaje w tej części.

Wątpliwości w praktyce budzi dokumentowanie otrzymanych dotacji i subwencji. Zwykle przyjmuje się jednak, że ich otrzymanie powinno zostać udokumentowane poprzez wystawienie faktury wewnętrznej. Zgodnie bowiem z art. 106 ust. 7 ustawy o VAT, faktury wewnętrzne wystawiane są także w przypadku udokumentowania zwróconych kwot dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze. Ponieważ zwrot dotacji, zgodnie z przepisami ustawy o VAT, powinien być dokumentowany fakturą wewnętrzną, należy przyjąć, że jej otrzymanie powinno być potwierdzone takim samym dokumentem.

Stawka podatku

Dotacje powinny być opodatkowane tą samą stawką VAT co dotowana dostawa towarów lub świadczona przez podatnika usługa.

Ważne

Otrzymana dotacja, subwencja lub inna dopłata o podobnym charakterze niemająca bezpośredniego wpływu na wartość dostawy lub usługi, nie zwiększa podstawy opodatkowania VAT

Przykład 1. Dotacja nie zwiększa obrotu

Przedsiębiorca ubiegał się o dotację na zakup środków trwałych - nowych maszyn i urządzeń produkcyjnych. Przyznano mu dofinansowanie w wysokości 25 tys. zł. Otrzymana dotacja ma na celu pokrycie wydatków związanych z poprawą warunków prowadzenia działalności gospodarczej. Nie ma natomiast związku z konkretną dostawą towarów czy świadczeniem usług. Otrzymana kwota nie wpłynie zatem na wysokość obrotu podlegającego opodatkowaniu VAT.

Przykład 2. Dotacja zwiększa obrót

Podatnik prowadzi przedsiębiorstwo zajmujące się przewozem osób. Firma będzie otrzymywała dotacje z gminy do sprzedawanych biletów - na pokrycie ulg dla pasażerów. Miesięczny obrót z tytułu sprzedaży biletów to 20 tys. zł. Dopłaty do biletów mają wynieść 5 tys. zł. Takie dofinansowanie ma bezpośredni wpływ na cenę biletów i z tego względu wpływa na podstawę opodatkowania. Oznacza to, że obrót z tytułu świadczenia usług transportowych wyniesie 25 tys. zł. Do całości obrotu zastosowanie będzie miała 7-proc. stawka VAT. Dla celów opodatkowania dotacji należy wystawić fakturę wewnętrzną.

Podstawa prawna

Art. 19 ust. 21, art. 29, art. 106 ust. 7 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl